Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế – văn hóa lớn nhất cả nước, không chỉ là nơi sôi động về hoạt động thương mại mà còn là mảnh đất tâm linh phong phú, nơi hội tụ của nhiều tôn giáo. Trong đó, Phật giáo giữ một vị trí quan trọng, thấm sâu vào đời sống tinh thần của hàng triệu người dân. Giáo hội Phật giáo TPHCM, tiền thân là Thành hội Phật giáo TPHCM, đã và đang là một trong những tổ chức tôn giáo lớn mạnh, có đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của thành phố và đất nước. Bài viết này sẽ đưa người đọc đi qua hành trình 30 năm hình thành, phát triển và cống hiến của Giáo hội, từ những ngày đầu thành lập đến vai trò tiên phong trong các hoạt động xã hội, từ công tác hoằng pháp đến việc xây dựng một hình ảnh Phật giáo gần gũi, tích cực và có trách nhiệm.
Có thể bạn quan tâm: Giáo Dục Phật Giáo: Từ Truyền Thống Tự Viện Đến Hệ Thống Hiện Đại
Hành trình 30 năm: Từ Thành hội đến Giáo hội
Bối cảnh lịch sử và sự ra đời
Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, Phật giáo cả nước nói chung và Phật giáo TPHCM nói riêng bước vào một giai đoạn mới. Trước đó, nhiều hệ phái, tổ chức Phật giáo đã tồn tại song song, điều này dẫn đến sự phân tán về nhân lực và nguồn lực. Nhận thức được nhu cầu cấp thiết phải thống nhất các lực lượng, nhằm phát huy sức mạnh tập thể, phục vụ lợi ích chung của Giáo hội và dân tộc, Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ nhất đã được tổ chức vào năm 1981, đánh dấu sự ra đời của Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPG VN). Trong bối cảnh đó, Thành hội Phật giáo TPHCM cũng được thành lập, trở thành một trong những thành hội nòng cốt, góp phần xây dựng và phát triển đường hướng chung của Giáo hội.
Chặng đường phát triển
Trong 30 năm qua, Giáo hội Phật giáo TPHCM đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển quan trọng. Từ một tổ chức mới thành lập, Giáo hội đã nhanh chóng ổn định tổ chức, thu hút sự tham gia của đông đảo Tăng Ni, Phật tử. Các bậc cao tăng, thượng tọa, đại đức đã không ngừng củng cố nội bộ, xây dựng hệ thống tổ chức từ cấp Thành hội đến cấp quận, huyện, phường, xã, tạo nên một mạng lưới hoạt động chặt chẽ, hiệu quả.
Một trong những dấu mốc quan trọng là việc đổi tên từ “Thành hội Phật giáo TPHCM” thành “Giáo hội Phật giáo TPHCM”. Quyết định này không chỉ phản ánh sự lớn mạnh về quy mô và tầm ảnh hưởng mà còn thể hiện khát vọng vươn lên, đóng vai trò nòng cốt trong công cuộc hoằng dương chánh pháp, phụng sự nhân sinh tại vùng đất phương Nam năng động này.
Lãnh đạo và tinh thần đoàn kết
Giáo hội Phật giáo TPHCM đã và đang được dẫn dắt bởi những vị lãnh đạo có tâm, có tầm, được Tăng Ni, Phật tử tín nhiệm. Trong số đó, không thể không nhắc đến Hòa thượng Thích Trí Quảng – một vị cao tăng có uy tín lớn, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương GHPG VN kiêm Trưởng ban Trị sự Thành hội Phật giáo TPHCM. Dưới sự dẫn dắt của các vị lãnh đạo, Giáo hội luôn phát huy tinh thần “hòa hợp, đoàn kết”, tạo nên sức mạnh nội lực vững chắc, vượt qua mọi khó khăn, thách thức.
Có thể bạn quan tâm: Giáo Chủ Phật Giáo Hòa Hảo: Cuộc Đời Và Sự Nghiệp Của Đức Huỳnh Phú Sổ
Hoằng dương chánh pháp: Sứ mệnh hàng đầu
Đổi mới hình thức hoằng pháp
Giáo hội Phật giáo TPHCM luôn xác định rõ sứ mệnh hàng đầu của mình là hoằng dương chánh pháp, đưa giáo lý từ bi, trí tuệ của Đức Phật đến với quần chúng nhân dân. Trong thời đại công nghệ 4.0, Giáo hội đã có những bước đi đột phá trong việc đổi mới hình thức hoằng pháp. Các buổi thuyết giảng không còn giới hạn trong khuôn viên chùa chiền mà đã lan tỏa đến trường học, bệnh viện, khu công nghiệp, trung tâm cai nghiện… Các phương tiện truyền thông hiện đại như truyền hình, phát thanh, mạng xã hội được tận dụng hiệu quả để truyền bá giáo lý, giúp Phật pháp gần gũi hơn với giới trẻ và người lao động.
Chú trọng đào tạo Tăng Ni
Một trong những yếu tố then chốt đảm bảo cho sự phát triển bền vững của Giáo hội là công tác đào tạo, bồi dưỡng Tăng Ni. Giáo hội Phật giáo TPHCM luôn quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng đội ngũ Tăng Ni có đầy đủ “giới, định, tuệ”, có khả năng thích ứng với thời đại, có tâm huyết với đạo pháp và dân tộc. Các khóa học giáo lý, tu học hè, tập huấn nghiệp vụ cho Tăng Ni được tổ chức thường xuyên, tạo điều kiện để các hành giả tu học nâng cao kiến thức, kỹ năng, từ đó phục vụ cho công tác hoằng pháp và hướng dẫn Phật tử một cách hiệu quả.
Biên soạn kinh sách và ấn hành
Giáo hội cũng rất chú trọng đến công tác biên soạn, dịch thuật và ấn hành kinh sách. Việc phổ biến kinh điển, sách giáo lý, sách hướng dẫn tu học với số lượng lớn, chất lượng ngày càng được nâng cao, đã góp phần quan trọng trong việc cung cấp tư liệu học tập, tu hành cho Tăng Ni và Phật tử. Các tủ sách Phật học được đặt tại nhiều chùa, trung tâm văn hóa, trường học, tạo điều kiện cho người dân dễ dàng tiếp cận với kho tàng tri thức Phật giáo đồ sộ.
Có thể bạn quan tâm: Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Trí Quảng – Vị Pháp Chủ Kế Nhiệm Của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam
Phụng sự nhân sinh: Sống giữa lòng đời
An sinh xã hội và từ thiện nhân đạo
Giáo hội Phật giáo TPHCM đã và đang thể hiện rõ tinh thần “tốt đời, đẹp đạo” qua hàng loạt các hoạt động an sinh xã hội và từ thiện nhân đạo. Các chương trình như phát quà cho người nghèo, hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, xây dựng nhà tình thương, tổ chức khám chữa bệnh miễn phí, hiến máu nhân đạo… đã trở thành nét đẹp trong đời sống Phật giáo tại thành phố. Những chuyến đi về các vùng sâu vùng xa, các tỉnh miền Tây, miền Trung chịu nhiều thiên tai bão lũ, đã để lại dấu ấn tốt đẹp về hình ảnh của những “người con Phật” luôn sẵn sàng chia sẻ, cứu giúp đồng bào.
Góp phần xây dựng đời sống văn hóa
Giáo hội không chỉ quan tâm đến đời sống tâm linh mà còn tích cực tham gia vào việc xây dựng đời sống văn hóa mới, lành mạnh. Các phong trào như “Xây dựng gia đình Phật tử”, “Phật tử sống lành mạnh”, “Văn minh trong tang lễ, cưới hỏi”… đã góp phần làm chuyển biến nhận thức, nếp sống của nhiều người dân, hướng đến lối sống văn minh, tiến bộ, loại bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan.
Góp ý xây dựng chính quyền
Với tinh thần “phụng sự đạo pháp, phục vụ dân tộc”, Giáo hội Phật giáo TPHCM luôn đồng hành cùng chính quyền địa phương trong các hoạt động phát triển kinh tế – xã hội. Các vị lãnh đạo Giáo hội thường xuyên tham gia các hội nghị, đối thoại với chính quyền, góp ý vào các chính sách, pháp luật, đặc biệt là những chính sách liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo, an sinh xã hội. Sự đồng thuận, phối hợp chặt chẽ giữa Giáo hội và chính quyền đã góp phần quan trọng trong việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của thành phố.
Đối ngoại và giao lưu văn hóa
Có thể bạn quan tâm: Giáo Hội Phật Giáo Tp.hcm: Hành Trình Phụng Đạo, Giúp Đời Vì Một Thành Phố Nghĩa Tình
Giao lưu với các Giáo hội bạn
Giáo hội Phật giáo TPHCM luôn mở rộng cửa đón tiếp các phái đoàn Phật giáo từ các tỉnh, thành trong cả nước và các nước trên thế giới. Các chuyến thăm viếng, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm không chỉ góp phần thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa các Giáo hội mà còn là cơ hội để quảng bá hình ảnh một TPHCM năng động, nghĩa tình, một Phật giáo Việt Nam hòa đồng, phát triển.
Góp phần vào sự nghiệp hòa bình
Trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất ổn, Giáo hội Phật giáo TPHCM luôn lên tiếng kêu gọi hòa bình, phi bạo lực, góp phần làm lan tỏa thông điệp từ bi, bác ái của Đức Phật đến với mọi người. Các buổi lễ cầu nguyện hòa bình, các hoạt động đối thoại liên tôn giáo là minh chứng rõ nét cho tinh thần đó.
Tầm nhìn và khát vọng tương lai
Tiếp tục đổi mới và phát triển
Trong thời gian tới, Giáo hội Phật giáo TPHCM xác định tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng hoằng pháp, đặc biệt là hoằng pháp trong giới trẻ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội một cách hiệu quả, chuyên nghiệp hơn nữa sẽ là một trong những trọng tâm phát triển.
Đào tạo nguồn nhân lực kế thừa
Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ Tăng Ni trẻ, có trình độ, có tâm huyết sẽ được đặt lên hàng đầu. Giáo hội mong muốn xây dựng được một đội ngũ kế thừa đủ đức, đủ tài, có khả năng dẫn dắt Giáo hội vững bước trong thời đại mới.
Tăng cường hoạt động xã hội
Giáo hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò trong các hoạt động an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo, đặc biệt là trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường. Khát vọng của Giáo hội là xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, nơi con người sống chan hòa, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.
Câu chuyện nhỏ, bài học lớn
Một ngày làm việc tại Văn phòng Giáo hội
Chúng tôi có dịp ghé thăm Văn phòng Giáo hội Phật giáo TPHCM vào một buổi sáng cuối tuần. Không khí ở đây không nhộn nhịp như những cơ quan hành chính khác, mà thay vào đó là sự yên tĩnh, trang nghiêm. Tiếng chuông, tiếng kinh vang lên nhẹ nhàng, tạo cảm giác thanh tịnh. Tại đây, chúng tôi gặp được Thượng tọa Thích Thiện Quý, một trong những vị trụ trì trẻ, đồng thời cũng là thành viên tích cực trong Ban Trị sự Giáo hội.
Thượng tọa chia sẻ: “Để có được một buổi lễ, một chương trình từ thiện diễn ra suôn sẻ, đằng sau đó là cả một quá trình chuẩn bị công phu. Từ việc lên kế hoạch, kêu gọi sự ủng hộ, đến việc tổ chức, điều phối nhân lực… đều phải được tính toán kỹ lưỡng. Điều quan trọng nhất là phải giữ được tâm niệm ‘phụng sự chúng sinh là cúng dường chư Phật’.”
Câu chuyện về “Chuyến xe nghĩa tình”
Một trong những chương trình được nhiều người dân biết đến và đánh giá cao là “Chuyến xe nghĩa tình” do Giáo hội phối hợp với các nhà hảo tâm thực hiện. Mỗi tháng, những chiếc xe này lại lăn bánh đến các vùng ven thành phố, các tỉnh lân cận để trao quà, khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho người nghèo. Chị Nguyễn Thị Bé, một người dân ở huyện Củ Chi, xúc động nói: “Những phần quà tuy không lớn, nhưng chứa đựng cả tấm lòng của các Sư. Nhờ có các Sư mà gia đình tôi, cũng như nhiều gia đình khác, đã phần nào vơi bớt được khó khăn.”
Lời kết: Sống giữa lòng đời, vì một xã hội tốt đẹp hơn
30 năm là một chặng đường không quá dài so với chiều dài lịch sử của Phật giáo, nhưng cũng đủ để Giáo hội Phật giáo TPHCM khẳng định vị thế, vai trò và những đóng góp to lớn của mình. Từ một tổ chức mới thành lập, Giáo hội đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất cả nước, nơi hội tụ của hàng ngàn Tăng Ni, hàng trăm ngàn Phật tử.
Thành công đó không chỉ đến từ sự nỗ lực, cố gắng của Ban Trị sự, của toàn thể Tăng Ni, Phật tử, mà còn đến từ sự quan tâm, ủng hộ của Đảng, Nhà nước, của chính quyền và nhân dân TPHCM. Mối quan hệ “tôn giáo – chính quyền” tại đây đã và đang trở thành một hình mẫu đẹp, nơi mà các tôn giáo sống “tốt đời, đẹp đạo”, đồng hành cùng dân tộc trên con đường phát triển.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Giáo hội Phật giáo TPHCM có quyền tự hào về những gì mình đã làm được. Tuy nhiên, phía trước vẫn còn rất nhiều thách thức, rất nhiều việc cần phải làm. Với tinh thần “hòa hợp, đoàn kết”, với khát vọng “phụng sự đạo pháp, phục vụ dân tộc”, chắc chắn rằng Giáo hội Phật giáo TPHCM sẽ tiếp tục vững bước trên con đường mình đã chọn, góp phần xây dựng một TPHCM, một Việt Nam ngày càng giàu mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh.
Và có lẽ, điều mà mỗi người dân TPHCM, mỗi người con Phật đều mong muốn, chính là hình ảnh của những chiếc áo vàng lam luôn hiện diện trong những hoàn cảnh khó khăn, trong những nơi cần sự sẻ chia, để rồi, từ đó, lan tỏa thông điệp yêu thương, lòng từ bi đến với mọi người, mọi nhà. Như một lời khẳng định: Phật giáo mãi mãi sống giữa lòng đời, vì một xã hội tốt đẹp hơn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 16, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
