Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam là một tổ chức Phật giáo cư sĩ lớn ở khu vực phía Nam Việt Nam, với bề dày truyền thống gần một thế kỷ. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về lịch sử hình thành, phương châm hoạt động, hệ thống tổ chức, các hoạt động xã hội đặc sắc và vị trí của Giáo hội trong đời sống tôn giáo – xã hội của đất nước.
Lịch sử hình thành và phát triển
Người sáng lập – Đức Tông Sư Minh Trí
Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam được thành lập bởi ông Nguyễn Văn Bồng, sinh năm 1886 tại xã Tân Mỹ, tổng An Thạnh Thượng, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Ông được các tín đồ suy tôn là Đức Tông Sư Minh Trí – Giáo chủ đầu tiên của Giáo hội.
Sự nghiệp của ông Nguyễn Văn Bồng không chỉ dừng lại ở việc lập giáo mà còn là một quá trình dài gắn bó với dân tộc, với đất nước qua những biến cố lịch sử. Từ một người xuất thân bình thường, ông đã dày công tu học, nghiên cứu giáo lý Phật giáo và phát triển thành một hệ thống tu tập đặc thù dành riêng cho cư sĩ tại gia.
Có thể bạn quan tâm: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Ở Đâu? Tìm Hiểu Trụ Sở Chính Và Văn Phòng Đại Diện
Chặng đường 90 năm
Từ những ngày đầu thành lập với số lượng tín đồ khiêm tốn, Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam đã trải qua gần một thế kỷ phát triển mạnh mẽ. Trong suốt chiều dài lịch sử đó, Giáo hội luôn giữ vững phương châm hành đạo “Tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân”, thể hiện tinh thần nhập thế sâu sắc của Phật giáo Việt Nam.
Quá trình phát triển của Giáo hội cũng chứng kiến nhiều giai đoạn lịch sử quan trọng của đất nước, từ thời kỳ chống thực dân, đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Giáo hội cũng luôn đồng hành cùng dân tộc, thể hiện trách nhiệm của người con Phật đối với xã hội.
Phương châm và giáo lý căn bản
Có thể bạn quan tâm: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tp.hcm Ủng Hộ 1 Tỷ Đồng Mua Vaccine Covid-19
Phương châm “Tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân”
Phương châm này không chỉ là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Giáo hội mà còn là triết lý sống của hàng triệu tín đồ, hội viên. Mỗi từ trong phương châm đều chứa đựng những giá trị sâu sắc:
Tu học: Không chỉ là việc tu tâm dưỡng tính mà còn là quá trình học hỏi không ngừng, từ giáo lý Phật đà đến kiến thức thế gian, từ kinh nghiệm sống đến kỹ năng phục vụ cộng đồng.
Hành thiện: Thể hiện qua những việc làm thiết thực, từ nhỏ đến lớn, nhằm mang lại lợi ích cho bản thân và người khác. Hành thiện không chỉ là bố thí mà còn là việc làm đúng đắn, sống có đạo đức.
Có thể bạn quan tâm: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tiếng Anh Là Gì?
Ích nước: Là tinh thần yêu nước, sẵn sàng đóng góp công sức cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là truyền thống tốt đẹp của Phật giáo Việt Nam qua bao đời.
Lợi dân: Là tâm nguyện giúp đỡ đồng bào, chăm lo đến福祉 của nhân dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh.
Hệ thống giáo lý đặc thù
Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam có hệ thống giáo lý được xây dựng trên nền tảng giáo lý Phật giáo nguyên thủy nhưng được điều chỉnh phù hợp với đời sống của cư sĩ tại gia. Các tín đồ không cần phải xuất gia mà vẫn có thể tu tập và đạt được thành tựu trên con đường giải thoát.
Có thể bạn quan tâm: Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ
Chư vị lãnh đạo Giáo hội thường xuyên tổ chức các khóa tu, các lớp giáo lý căn bản để hướng dẫn tín đồ, hội viên nắm vững đường lối, phương pháp tu học. Việc học giáo lý không chỉ là để hiểu biết mà còn để áp dụng vào cuộc sống hằng ngày, làm cho tâm hồn thanh thản, gia đình hạnh phúc, xã hội an lành.
Hệ thống tổ chức và quy mô hoạt động
Mạng lưới hội quán trải dài từ Khánh Hòa đến Cà Mau
Hiện nay, Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam có hệ thống tổ chức trải rộng khắp khu vực Nam Bộ với 212 hội quán, từ tỉnh Khánh Hòa đến tỉnh Cà Mau. Mỗi hội quán không chỉ là nơi tu học mà còn là trung tâm hoạt động xã hội, văn hóa, y tế của cộng đồng.
Số lượng tín đồ và hội viên của Giáo hội lên đến con số ấn tượng: hơn 1,5 triệu người. Con số này cho thấy sức hút và ảnh hưởng sâu rộng của Giáo hội trong đời sống tâm linh của người dân khu vực này.
Đội ngũ nhân sự hùng hậu và tâm huyết
Giáo hội có một đội ngũ nhân sự lớn mạnh, gồm:
- 434 chức sắc
- 2.688 chức việc
- 3.815 y sĩ, y sinh
- Hơn 10.000 tình nguyện viên công quả
Đây là lực lượng nòng cốt thực hiện các hoạt động tu học, từ thiện, y tế và các hoạt động xã hội khác của Giáo hội. Mỗi thành viên đều là những người có tâm huyết, sẵn sàng cống hiến thời gian, công sức và cả tài sản cá nhân cho lợi ích chung.
Đại hội đại biểu và kiện toàn tổ chức
Vừa qua, Giáo hội đã tổ chức thành công Đại hội Đại biểu lần thứ IV, nhiệm kỳ 2024-2029. Đây là sự kiện quan trọng đánh dấu một chặng đường mới trong sự phát triển của Giáo hội. Đại hội đã thực hiện nhiều nội dung trọng đại:
- Sửa đổi, bổ sung hiến chương theo Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo
- Kiện toàn các ban chuyên môn
- Sửa đổi nội quy, quy chế hoạt động
- Bầu cử Ban Trị sự Trung ương Giáo hội gồm 19 vị
Ban Trị sự Trung ương là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Giáo hội giữa hai kỳ Đại hội, có trách nhiệm điều hành mọi hoạt động của Giáo hội theo hiến chương và nghị quyết của Đại hội.
Phó Huấn sư Nguyễn Ngọc Ánh được bầu làm Chánh Hội trưởng Ban Trị sự Trung ương Giáo hội nhiệm kỳ mới. Ông là một trong những lãnh đạo tiêu biểu của Giáo hội, có nhiều kinh nghiệm trong công tác tổ chức và điều hành.
Các hoạt động xã hội đặc sắc
Hệ thống phòng thuốc nam Phước Thiện
Một trong những hoạt động nổi bật và được xã hội đánh giá cao nhất của Giáo hội là hệ thống phòng thuốc nam Phước Thiện. Đây là mô hình y tế từ thiện độc đáo, kết hợp giữa y học cổ truyền và tinh thần từ bi của Phật giáo.
Quy mô và mạng lưới
Hiện nay, Giáo hội có hàng trăm phòng thuốc nam Phước Thiện đặt tại các hội quán trên khắp các tỉnh, thành từ Khánh Hòa đến Cà Mau. Mỗi phòng thuốc đều có đội ngũ y sĩ, y sinh và tình nguyện viên chuyên trách.
Hoạt động trồng và chế biến thuốc
Các hội quán đều có vườn thuốc nam được chăm sóc cẩn thận. Hơn 10.000 tình nguyện viên công quả tham gia vào các khâu: trồng thuốc, sơ chế thuốc, vận chuyển và trao đổi thuốc. Đây là một mạng lưới sản xuất và phân phối thuốc nam quy mô lớn, hoàn toàn phi lợi nhuận.
Thành tích nổi bật trong nhiệm kỳ III (2019-2024)
Trong nhiệm kỳ III, các phòng thuốc nam Phước Thiện của Giáo hội đã đạt được những thành tích ấn tượng:
- Khám và chữa trị: Hơn 16,3 triệu lượt người
- Phát thuốc miễn phí: Hơn 66,9 triệu thang thuốc
- Giá trị đóng góp cho xã hội: Tương đương hơn 2.461 tỷ đồng
Con số này không chỉ thể hiện quy mô hoạt động mà còn cho thấy giá trị to lớn mà Giáo hội mang lại cho cộng đồng, đặc biệt là những người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn.
Đóng góp trong đại dịch COVID-19
Trong giai đoạn đầu đại dịch COVID-19, khi cả nước còn đang loay hoay tìm kiếm vaccine và phác đồ điều trị chuẩn mực, Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam đã nhanh chóng huy động hệ thống phòng thuốc nam Phước Thiện tham gia phòng, chống dịch.
Các phòng thuốc đã nghiên cứu, bào chế và phát miễn phí các loại thuốc nam có tác dụng tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ điều trị các triệu chứng của COVID-19. Hành động này đã góp phần quan trọng vào công tác phòng, chống dịch, được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận, đánh giá cao.
Các hoạt động an sinh xã hội khác
Ngoài hoạt động y tế, Giáo hội còn tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội khác:
- Cứu trợ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt: Luôn kịp thời có mặt ở các vùng bị thiên tai để cứu trợ lương thực, nước uống, thuốc men và các nhu yếu phẩm cần thiết.
- Hỗ trợ học sinh, sinh viên nghèo hiếu học: Trao học bổng, xây dựng trường lớp, tặng sách vở, đồ dùng học tập.
- Xây dựng nhà tình thương: Giúp đỡ các gia đình nghèo, gia đình chính sách có nơi ở ổn định.
- Tổ chức các khóa tu miễn phí: Cho thanh thiếu niên, người cao tuổi và các đối tượng khác trong xã hội.
Vai trò và vị trí trong xã hội hiện đại
Gắn bó với chính sách của Đảng và Nhà nước
Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam luôn thực hiện nghiêm túc chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo. Giáo hội tích cực tham gia các phong trào, các cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc phát động, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.
Giáo hội cũng là một trong những tổ chức tích cực trong việc xã hội hóa các hoạt động y tế, giáo dục, thể hiện tinh thần “tốt đạo, đẹp đời” của Phật giáo Việt Nam.
Bảo tồn và phát huy y học cổ truyền
Trong bối cảnh y học hiện đại phát triển mạnh mẽ, Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam đã và đang góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của y học cổ truyền dân tộc. Hệ thống phòng thuốc nam Phước Thiện không chỉ là nơi chữa bệnh mà còn là nơi lưu giữ, nghiên cứu và phát triển các bài thuốc quý của cha ông.
Các y sĩ, y sinh của Giáo hội không ngừng nghiên cứu, kết hợp giữa lý luận y học cổ truyền và kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao hiệu quả điều trị. Đồng thời, Giáo hội cũng mở các lớp đào tạo, truyền nghề cho thế hệ trẻ, góp phần giữ gìn và phát triển nghề thuốc nam.
Góp phần xây dựng xã hội văn minh, nhân ái
Các hoạt động từ thiện, nhân đạo của Giáo hội đã góp phần làm lan tỏa tinh thần yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau trong xã hội. Những việc làm thiết thực của Giáo hội đã giúp hàng triệu người vượt qua khó khăn, hoạn nạn, tìm lại niềm tin và hy vọng trong cuộc sống.
Giáo hội cũng là nơi nuôi dưỡng, phát huy các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc như: lòng nhân ái, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, lòng hiếu thảo, nghĩa vụ công dân…
Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước
Buổi tiếp kiến của Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang
Mới đây, đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ đã có buổi tiếp kiến Đoàn đại biểu Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam do Phó Huấn sư Nguyễn Ngọc Ánh, Chánh Hội trưởng dẫn đầu.
Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đã thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước gửi lời chào trân trọng, lời thăm hỏi chân tình và lời chúc tốt đẹp nhất đến các vị lãnh đạo Giáo hội cùng toàn thể đồng bào Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam.
Đồng chí Phó Thủ tướng ghi nhận và biểu dương những kết quả hoạt động của Giáo hội trong thời gian qua, đặc biệt là những đóng góp to lớn trong lĩnh vực y tế từ thiện, chăm sóc sức khỏe nhân dân bằng phương pháp y học cổ truyền.
Đồng chí đánh giá rất cao tinh thần “Tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân” của Giáo hội, coi đó là biểu hiện sinh động của tinh thần yêu nước, gắn bó với dân tộc của Phật giáo Việt Nam.
Cam kết của Nhà nước
Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang khẳng định, Nhà nước ta luôn thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết dân tộc, tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân. Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để đồng bào các tôn giáo, trong đó có Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam, hoạt động đúng pháp luật, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đồng thời, đồng chí Phó Thủ tướng cũng mong muốn và tin tưởng rằng Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của Ban Trị sự Trung ương, sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất; tăng cường phối hợp với chính quyền, đoàn thể, Mặt trận Tổ quốc các cấp; thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; phát huy nguồn lực tôn giáo trong các hoạt động an sinh xã hội; chung sức, chung lòng xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển vững mạnh.
Tầm nhìn và định hướng phát triển
Tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp
Trong thời gian tới, Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy truyền thống “Tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân”, không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Giáo hội sẽ tăng cường công tác giáo dục, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, chức sắc, chức việc có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín để điều hành, hướng dẫn các hoạt động của Giáo hội.
Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động
Giáo hội sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới hội quán, phòng thuốc nam Phước Thiện đến các địa phương khác, nhất là những nơi còn khó khăn, thiếu thốn về y tế, giáo dục.
Đồng thời, Giáo hội cũng chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động, từ công tác tu học đến các hoạt động xã hội, y tế, từ thiện. Chất lượng ở đây không chỉ là hiệu quả mang lại mà còn là tính chuyên nghiệp, bài bản, minh bạch, công khai.
Hội nhập và giao lưu
Giáo hội cũng sẽ tăng cường giao lưu, hợp tác với các tổ chức Phật giáo trong nước và quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, nâng cao vị thế, quảng bá hình ảnh một Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam năng động, nhân ái, yêu nước, vì cộng đồng.
Lời kết
Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam với bề dày gần một thế kỷ hình thành và phát triển đã và đang khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong đời sống tôn giáo – xã hội của đất nước. Từ một tổ chức nhỏ ở vùng Nam Bộ, Giáo hội đã vươn mình trở thành một trong những tổ chức Phật giáo cư sĩ lớn mạnh, có hệ thống tổ chức chặt chẽ, hoạt động hiệu quả và được xã hội ghi nhận.
Với phương châm “Tu học – hành thiện – ích nước – lợi dân”, Giáo hội không chỉ là nơi tu tập tâm linh mà còn là một lực lượng xã hội tích cực, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thành tích nổi bật nhất phải kể đến là hệ thống phòng thuốc nam Phước Thiện với hàng chục triệu lượt người được khám, chữa bệnh, hàng chục triệu thang thuốc được phát miễn phí, đóng góp giá trị tương đương hàng nghìn tỷ đồng cho xã hội.
Sự ghi nhận, biểu dương của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là buổi tiếp kiến của Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang là nguồn cổ vũ, động viên to lớn để Giáo hội tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp, đoàn kết, thống nhất, đổi mới, sáng tạo, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.
Giáo hội Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam xứng đáng là một tấm gương sáng về tinh thần “tốt đạo, đẹp đời”, về lòng yêu nước, về tinh thần từ bi, bác ái, cứu khổ cứu nạn của Phật giáo Việt Nam.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 16, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
