Học Phật tu nhân là một trong những giáo lý cốt lõi và sâu sắc nhất của Phật Giáo Hòa Hảo, một tôn giáo thuần Việt ra đời vào đầu thế kỷ 20. Nhưng để hiểu trọn vẹn thông điệp “Học Phật tu nhân”, chúng ta cần trở về cội nguồn, tìm đến tông phái tiền thân Bửu Sơn Kỳ Hương và hành trạng của vị khai sáng vĩ đại: Đức Phật Thầy Tây An, Đoàn Minh Huyên.
Có thể bạn quan tâm: Hệ Thống Tượng Phật Trong Chùa Trấn Quốc: Kiến Trúc, Ý Nghĩa Và Giá Trị Văn Hóa
Cội nguồn Bửu Sơn Kỳ Hương: Từ một vị Bồ Tát cứu thế
Hành trình độ thế của Đức Phật Thầy Tây An
Có thể bạn quan tâm: Học Phật Như Thế Nào Cho Người Tại Gia
Năm 1807, tại làng Tòng Sơn, Cái Tàu Thượng, tỉnh Sa Đéc, một vị bồ tát cứu thế đã giáng trần trong hình hài con người: ông Đoàn Minh Huyên. Trong hơn bốn mươi năm đầu đời, ngài sống một cuộc sống bình dị như bao nông dân Nam Bộ khác, quanh năm cần mẫn làm ruộng. Nhưng đến năm 43 tuổi, vào năm Kỷ Dậu 1849, cuộc đời ngài có một bước ngoặt kỳ diệu.
Từ một người bình thường, ngài bỗng nhiên hiện thân với những biểu hiện siêu thường, khiến dân làng từ ngạc nhiên chuyển sang kinh sợ. Biết trước một đại dịch thời khí đang hoành hành tại vùng đất Long Kiến, tỉnh Long Xuyên, ngài một mình chèo chiếc xuồng con lên đường cứu độ chúng sanh.
Phương pháp chữa bệnh giản dị mà nhiệm mầu
Điều kỳ diệu là phương pháp chữa bệnh của ngài vô cùng giản dị: một bông hoa, tro nhang, nước lã, vài tờ giấy vàng. Thế nhưng, với lòng từ bi và đạo lực sâu dày, bệnh nhân nào đến cũng đều được thuyên giảm và lành bệnh. Dân chúng từ khắp nơi đổ về, tin tưởng và tôn thờ ngài là một vị Phật sống.
Chữa bệnh chỉ là phương tiện. Cốt lõi của sứ mệnh ngài là học Phật tu nhân. Mỗi lần trị bệnh, ngài đều ân cần khuyên dạy:
- Giữ lòng niệm Phật, hướng về điều thiện
- Thảo ngay nhơn nghĩa để tình cảm bền lâu
- Thờ cha kính mẹ, trọn đạo làm con
- Lo tu nhân tích đức, không mê tín dị đoan
Khai sáng giáo hệ Bửu Sơn Kỳ Hương
Từ đó, tông phái Bửu Sơn Kỳ Hương chính thức được khai sáng vào mùa Thu năm Kỷ Dậu (1849). Đức Phật Thầy Tây An không chỉ là một thầy thuốc, mà là một vị Tổ sư canh tân Phật pháp. Ngài đã giản dị hóa các tập tục thờ cúng rườm rà, đưa ra phương pháp tu hành hợp lý, dễ thực hành cho hàng cư sĩ tại gia.
Có thể bạn quan tâm: Học Kinh Phật Bắt Đầu Từ Đâu: Hành Trình Hướng Đến Trí Tuệ Và Từ Bi
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Phật giáo Việt Nam có một tông phái do người Việt sáng lập, phù hợp với tâm lý và hoàn cảnh của người Việt trong thời mạt pháp.
Hành trình kế thừa: Từ Bửu Sơn Kỳ Hương đến Phật Giáo Hòa Hảo
Dòng chảy tâm linh tiếp nối
Sau khi Đức Phật Thầy Tây An viên tịch năm 1856 (tính đến nay đã 167 năm), giáo hệ Bửu Sơn Kỳ Hương vẫn tiếp tục được kế thừa qua các vị lãnh đạo tâm huyết:
- Đức Phật Trùm
- Đức Bổn Sư
- Sư Vãi Bán Khoai
- Và gần đây nhất là Đức Huỳnh Giáo Chủ (Huỳnh Phú Sổ)
Năm 1939, Đức Huỳnh Giáo Chủ chính thức khai sáng Phật Giáo Hòa Hảo, xem như một bước phát triển mới của tông phái Bửu Sơn Kỳ Hương, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần cốt lõi là học Phật tu nhân.
Học Phật tu nhân: Nền tảng của “Nhân Đạo”
Giáo sư Nguyễn Thanh Giàu, Hội trưởng Giáo Hội Phật Giáo Hòa Hảo Nam California, từng giải thích rất rõ ràng về mối quan hệ giữa Bửu Sơn Kỳ Hương và Phật Giáo Hòa Hảo:
Có thể bạn quan tâm: Học Giáo Lý Phật Giáo Ở Đâu? Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
“Phật Giáo Hòa Hảo với thuyết ‘Học Phật Tu Nhân’ luôn tranh đấu, làm phước thiện, bố thí, xả thân cứu đời. Trong đạo ‘Nhân’ của giáo lý Phật Giáo Hòa Hảo thì tu nhân chính là thực hiện trọn vẹn ‘Tứ Ân’ (ơn cha mẹ, ơn quốc gia xã hội, ơn tam bảo, ơn chúng sanh), phải trừ thập ác, hành thập thiện. Đây chính là nền móng của ‘Nhân Đạo’, giống như cất nhà phải có nền móng vững chắc trước, sau đó mới xây tầng cao được.”
Ý nghĩa sâu xa của “Học Phật Tu Nhân”
Học Phật: Con đường giác ngộ
Học Phật không có nghĩa là trở thành một vị Phật, mà là học theo hạnh nguyện, trí tuệ và từ bi của các bậc giác ngộ. Đó là quá trình:
- Hiểu rõ chân lý vô thường, khổ, không của cuộc đời
- Rèn luyện tâm念, sống chánh niệm trong từng hơi thở
- Phát triển trí tuệ để phân biệt đúng sai, thiện ác
- Nuôi dưỡng lòng từ bi, sẵn sàng giúp đỡ mọi người
Tu Nhân: Xây dựng đạo đức làm người
Tu nhân là quá trình hoàn thiện bản thân trên phương diện đạo đức và nhân cách. Trong Phật Giáo Hòa Hảo, tu nhân gắn liền với:
- Hiếu thuận cha mẹ: Trọn đạo làm con, biết ơn sinh thành dưỡng dục
- Yêu nước thương nòi: Sống có trách nhiệm với cộng đồng, đóng góp cho xã hội
- Tôn kính Tam Bảo: Có niềm tin chân chính vào Phật, Pháp, Tăng
- Bao dung vị tha: Sống chan hòa, biết tha thứ và cảm thông
Hợp nhất “Học Phật” và “Tu Nhân”
Khi học Phật và tu nhân được hợp nhất, con người sẽ đạt đến cảnh giới của một cư sĩ lý tưởng: vừa có trí tuệ, vừa có đạo đức; vừa lo tu tập để giải thoát bản thân, vừa tích cực làm việc thiện để cứu giúp chúng sanh.
Giá trị thời đại của tinh thần “Học Phật Tu Nhân”
Một tôn giáo thuần Việt, gần gũi với dân tộc
Bác Ba, một tín đồ lớn tuổi từ Cà Mau, chia sẻ:
“Từ khi quy y với đạo Phật Thầy Tây An, tôi cảm thấy tâm hồn sáng suốt hơn rất nhiều. Tôi cảm mến Phật Giáo Hòa Hảo vì đạo có đường lối rõ ràng, giản dị, gần gũi với nếp sống người Việt.”
Điều này cho thấy, học Phật tu nhân không phải là một giáo lý cao xa, mà là kim chỉ nam cho một đời sống đạo đức, hạnh phúc ngay tại cõi đời này.
Gắn bó với truyền thống “Mái chùa che chở hồn dân tộc”
Phật Giáo Hòa Hảo, với tinh thần học Phật tu nhân, đã và đang góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc:
- Tinh thần hiếu học: Không ngừng học hỏi, cả về tri thức thế gian lẫn chân lý xuất thế
- Tinh thần nhân nghĩa: Sống có trước có sau, biết ơn và đền ơn
- Tinh thần từ bi: Yêu thương con người, sẵn sàng cứu giúp kẻ khốn cùng
Hướng đến một xã hội an lành
Trong thời đại hiện nay, khi mà con người ngày càng bận rộn với công việc và vật chất, tinh thần học Phật tu nhân càng trở nên cần thiết. Nó nhắc nhở chúng ta:
- Dừng lại để suy ngẫm về giá trị cuộc sống
- Dành thời gian cho gia đình, cha mẹ
- Sống chậm lại, sống có trách nhiệm hơn với bản thân và cộng đồng
Những điều cần biết về lễ vía Đức Phật Thầy Tây An
Ý nghĩa của ngày lễ
Ngày lễ vía Đức Phật Thầy Tây An (mùng 18 tháng 8 Âm lịch) là dịp để toàn thể tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo tưởng nhớ đến công đức của vị Tổ sư khai sáng, đồng thời tự nhắc nhở bản thân phải luôn ghi nhớ và thực hành trọn vẹn giáo lý học Phật tu nhân.
Các hoạt động trong ngày lễ
- Dâng hương, cầu nguyện: Tưởng niệm công đức của Đức Phật Thầy Tây An
- Nghe giảng đạo: Các vị chức sắc giảng dạy về giáo lý, đặc biệt là tinh thần học Phật tu nhân
- Công quả, làm việc thiện: Thực hành tinh thần từ bi, bố thí của đạo
- Giao lưu, sum họp đồng đạo: Gắn kết cộng đồng, chia sẻ kinh nghiệm tu tập
Kết luận: Hành trang cho một đời sống an lạc
Học Phật tu nhân không phải là một khẩu hiệu suông, mà là một phương pháp tu tập thiết thực, phù hợp với mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những người đang sống giữa đời thường.
Từ cội nguồn Bửu Sơn Kỳ Hương với hành trạng độ thế của Đức Phật Thầy Tây An, đến sự phát triển rực rỡ của Phật Giáo Hòa Hảo, tinh thần học Phật tu nhân vẫn luôn là ngọn hải đăng soi sáng con đường tâm linh cho biết bao thế hệ người Việt.
Hãy để học Phật tu nhân trở thành kim chỉ nam cho cuộc sống của bạn. Khi tâm念 được thanh tịnh, đạo đức được vun bồi, hạnh phúc an lạc sẽ tự nhiên đến với bạn, và lan tỏa đến những người xung quanh.
“Mái chùa che chở hồn dân tộc, nếp sống muôn đời của tổ tông.” – Hãy cùng nhau gìn giữ và phát huy tinh thần học Phật tu nhân để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, an lành hơn.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các giá trị văn hóa, tâm linh và truyền thống tốt đẹp của dân tộc, mời bạn tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 11, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
