Ngày rằm tháng 7, hay còn gọi là lễ Vu Lan, là một trong những dịp lễ quan trọng trong năm của người Việt. Đây không chỉ là thời điểm để con cái báo hiếu cha mẹ mà còn là ngày “xá tội vong nhân”, mở cửa địa ngục cho các vong hồn lang thang. Việc chuẩn bị một mâm cúng đúng cách, đầy đủ thể hiện sự thành kính và lòng biết ơn của người sống đối với tổ tiên và các đấng bề trên.
Việc chuẩn bị mâm cúng vào ngày này thường gây ra không ít băn khoan cho nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ hoặc những người mới lập gia đình. Một mâm cúng cần phải tươm tất nhưng cũng không cần quá xa hoa, quan trọng nhất vẫn là cái tâm và sự thành ý. Bài viết sau đây sẽ tổng hợp chi tiết các bước chuẩn bị mâm cúng cho ngày rằm tháng 7, phân chia theo từng đối tượng thờ cúng khác nhau để bạn đọc dễ dàng tham khảo và thực hiện.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Giao Thừa: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Nghi Thức Chuẩn Truyền Thống
Tổng quan về lễ cúng rằm tháng 7
Lễ cúng rằm tháng 7 (còn gọi là Lễ Vu Lan) có nguồn gốc từ tích truyện Mục Kiền Liên cứu mẹ thoát khỏi địa ngục. Dưới góc nhìn tâm linh, đây là ngày cửa địa ngục mở ra, cho phép các vong hồn trở về dương gian. Vì vậy, người dân thường làm mâm cơm để tưởng nhớ người thân đã khuất và thiết lập mâm lễ cúng chư Phật, thần linh cùng các vong hồn không nơi nương tựa.
Theo các chuyên gia văn hóa, một mâm cúng đúng chuẩn không cần mâm cao cỗ đầy, mà cốt ở lòng thành. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện gia đình và phong tục vùng miền, cách bài trí và lễ vật có thể khác nhau. Dưới đây là chi tiết các mâm cúng cơ bản mà bạn cần chuẩn bị.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Top 5 Bộ Ly Cúng Bàn Thờ Gốm Sứ Bát Tràng Cao Cấp
Mâm cúng Phật vào ngày rằm tháng 7
Đối với các gia đình theo đạo Phật, rằm tháng 7 là ngày lễ lớn. Theo giáo lý nhà Phật, sự thành tâm quan trọng hơn vật chất. Do đó, mâm cúng Phật không cần quá cầu kỳ.
Thời gian cúng:
Theo quan niệm truyền thống, mâm cúng Phật nên được làm vào ban ngày, tốt nhất là vào sáng hoặc trưa rằm tháng 7.
Lễ vật cần chuẩn bị:
- Mâm ngũ quả: Chọn 5 loại quả tươi ngon, đẹp mắt, có màu sắc hài hòa. Nên ưu tiên các loại quả truyền thống như chuối, bưởi, cam, táo, xoài…
- Hương hoa: 1 lư hương (hoặc đĩa hương), hoa tươi (hoa sen, hoa cúc, hoa huệ…).
- Đèn nến: 2 cây nến hoặc đèn dầu.
- Nước sạch: 3 ly nước sạch.
- Xôi chay hoặc cơm chay: Có thể chuẩn bị một đĩa xôi chay hoặc mâm cơm chay đơn giản (các món như rau củ luộc, đậu hũ chiên, canh chua chay…).
Cách thức thực hiện:
- Sắp xếp mâm cúng Phật ở nơi thờ tự sạch sẽ, trang nghiêm (bàn thờ Phật hoặc bàn thờ gia tiên).
- Thắp hương, khấn vái với lòng thành kính. Bạn có thể đọc kinh Vu Lan để hồi hướng công đức cho người thân quá vãng.
- Sau khi cúng xong, gia chủ có thể thụ lộc ngay tại nhà.
Có thể bạn quan tâm: Kinh Cúng Sám Hối: Văn Khấn Và Nghi Thức Sám Hối Chuẩn Nhất
Mâm cúng thần linh và gia tiên
Mâm cúng thần linh và gia tiên thường là mâm cỗ mặn, thể hiện sự hiếu kính đối với tổ tiên và thần linh thổ địa cai quản vùng đất.
Thời gian cúng:
Mâm cúng này có thể được làm vào ngày chính rằm (15/7) hoặc cúng sớ từ sớm (từ mùng 1 đến ngày 14/7).
Lễ vật cần chuẩn bị:
- Mâm cỗ mặn: Gồm các món ăn truyền thống, đầy đặn nhưng không cần quá xa hoa. Các món thường thấy:
- Xôi (xôi gấc, xôi đỗ…).
- Gà luộc (nguyên con hoặc chặt đĩa).
- Canh (canh măng, canh bóng…).
- Các món mặn khác tùy theo phong tục (thịt kho, nem rán…).
- Rau củ quả trang trí.
- Tiền vàng mã: Gồm vàng mã, quần áo giấy, giày dép, và các vật dụng bằng giấy (nhà, xe, điện thoại…). Số lượng và chủng loại vàng mã thường dựa vào nhu cầu hoặc di nguyện của người đã khuất.
- Hương hoa, nến nước: Tương tự như mâm cúng Phật.
Lưu ý:
Khi sắp xếp mâm cúng, nên để các món ăn mặn và nhạt phù hợp. Gia chủ có thể cúng chung thần linh và gia tiên trên cùng một bàn thờ, nhưng cần phân biệt rõ bài vị hoặc lư hương.
Có thể bạn quan tâm: Kinh Cúng Cầu An: Hướng Dẫn Chi Tiết, Ý Nghĩa Và Các Bài Văn Khấn Phổ Biến
Mâm cúng chúng sinh (cúng cô hồn)
Theo tín ngưỡng dân gian, ngày rằm tháng 7 là ngày “xá tội vong nhân”, Diêm Vương mở cửa địa ngục cho các vong hồn lang thang, không có người thờ cúng trở về dương gian. Để tránh bị các vong hồn quấy nhiễu và thể hiện lòng từ bi, người dân thường làm mâm cúng chúng sinh.
Thời gian cúng:
Lễ cúng chúng sinh thường được diễn ra vào buổi chiều tối (từ sau 17h) từ mùng 5 đến ngày rằm tháng 7. Tuy nhiên, tốt nhất là nên cúng vào chiều ngày 15/7 và phải hoàn tất trước khi mặt trời lặn.
Lễ vật cần chuẩn bị:
Mâm cúng chúng sinh bắt buộc phải là đồ chay để không khơi dậy “tham, sân, si”. Các lễ vật bao gồm:
- Muối và Gạo: 1 dĩa muối và 1 dĩa gạo trắng. Sau khi cúng xong, gia chủ rắc muối và gạo ra bốn phương tám hướng (vỉa hè, sân nhà).
- Cháo trắng: Nấu loãng, để vào 12 chén nhỏ (hoặc 7 chén tùy tập quán).
- Bánh kẹo, bỏng ngô, bánh tráng: Các loại đồ ngọt, đồ khô.
- Hoa quả: Tươi ngon, nên chuẩn bị 5 loại quả khác nhau.
- Tiền vàng: Tiền thật (lẻ) và tiền vàng mã.
- Quần áo chúng sinh: Các bộ đồ giấy với nhiều màu sắc (xanh, đỏ, tím, vàng…).
- Nước: 1 bát nước lớn để nổi trong đó 3 ly nhỏ hoặc gấp 3 cái thuyền giấy (tượng trưng cho 3 cõi).
- Nhang và nến: 3 cây nhang, 2 ngọn nến nhỏ.
Cách thức thực hiện:
- Bày mâm cúng ở ngoài trời, trước cửa chính ngôi nhà hoặc trên sân thượng, nơi đất sạch.
- Thắp nhang, nến, khấn nguyện lòng thương xót cho các vong hồn.
- Sau khi nhang tàn, hóa vàng mã.
- Rải muối, gạo ra các ngã tư, ngã ba hoặc quanh nhà (lưu ý rải ra ngoài cổng nhà mình, không rải vào trong nhà).
- Lưu ý quan trọng: Không cúng xôi, gà, heo hay bất kỳ đồ mặn nào cho chúng sinh. Chỉ cúng đồ chay.
Những lưu ý quan trọng khi cúng rằm tháng 7
Để lễ cúng diễn ra suôn sẻ và linh thiêng, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
- Thời điểm cúng: Nên chọn giờ đẹp (thường là giờ Hoàng Đạo) để cúng. Tuy nhiên, quan trọng hơn hết là sự thành tâm của gia chủ.
- Văn khấn: Nên chuẩn bị bài văn khấn cẩn thận, đọc rõ ràng, thành tâm. Bạn có thể khấn theo văn khấn truyền thống hoặc khấn nôm tùy tâm.
- Sắp xếp bàn thờ: Bàn thờ phải sạch sẽ, tươm tất. Không nên để hoa quả héo úa hoặc nước cạn trên bàn thờ.
- Tâm lý: Khi cúng cô hồn, nên làm từ thiện, bố thí. Tránh tranh giành, cãi vã trong ngày này.
- Phong tục vùng miền: Ở một số vùng miền, cách chuẩn bị mâm cúng có thể khác nhau (ví dụ: miền Nam thường cúng nhiều loại bánh kẹo hơn, miền Bắc chú trọng mâm cỗ mặn). Bạn nên tham khảo phong tục gia đình hoặc địa phương mình sinh sống.
Việc chuẩn bị mâm cúng ngày rằm tháng 7 là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt. Qua đó, chúng ta thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và sự từ bi đối với chúng sinh. Hy vọng những thông tin trong bài viết tại chuaphatanlongthanh.com sẽ giúp bạn chuẩn bị một mùa Vu Lan trọn vẹn ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
