Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng ông bà vào cuối năm là một phong tục truyền thống tốt đẹp của người Việt, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với tổ tiên. Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình sum vầy, hướng về cội nguồn. Mâm cỗ cúng ngày 25 tháng Chạp (hay còn gọi là ngày đưa ông bà về ăn Tết) cần được chuẩn bị chu đáo, tươm tất. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa, cách chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn phù hợp cho ngày lễ trọng đại này.
Có thể bạn quan tâm: Lục Cúng Dường Gồm Những Gì? Giải Đáp Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết: Lễ Cúng Lập Bàn Thờ Thần Tài – Bài Văn Khấn Và Những Điều Cần Biết
Những điều cần biết về ngày cúng 25 tháng Chạp
Ngày 25 tháng Chạp âm lịch hàng năm được xem là thời điểm quan trọng để các gia đình người Việt thực hiện nghi lễ tiễn đưa ông bà, tổ tiên về trời sau một năm về thăm con cháu. Tuy nhiên, trong quan niệm dân gian, đây cũng là ngày mà các gia đình làm lễ để rước ông bà tổ tiên từ nơi an nghỉ về nhà cùng đón Tết. Để chuẩn bị tốt nhất cho ngày này, trước hết cần hiểu rõ ý nghĩa của nó.
Ý nghĩa tâm linh và văn hóa
Theo truyền thống, sau một năm làm việc vất vả, Tết đến là khoảng thời gian sum vầy. Đối với người đã khuất, đây cũng là lúc họ được trở về đoàn tụ với gia đình. Vào ngày 25 tháng Chạp, gia đình sẽ sắp xếp công việc để cùng đi tảo mộ, dọn dẹp nơi an nghỉ cho ông bà được tươm tất. Từ xưa, người dân Việt vẫn quan niệm rằng linh hồn của ông bà sẽ đi đây đó, và khi về nhà sẽ trú ngụ trên bàn thờ. Vì vậy, để thể hiện lòng thành kính, gia đình nào cũng sẽ làm một mâm cúng gia tiên để mời ông bà về ăn Tết.
Nghi lễ cúng đưa ông bà vào ngày này thường diễn ra vào chiều hoặc tối. Gia chủ sẽ thắp ba nén hương và dâng bốn lạy, thể hiện sự tôn kính sâu sắc. Đây là một nét đẹp văn hóa tâm linh cần được gìn giữ và phát huy.
Thời gian và không gian cúng
Thời gian cúng thường được tiến hành vào chiều ngày 25 tháng Chạp. Gia chủ cần chuẩn bị một không gian trang nghiêm, sạch sẽ. Bàn thờ gia tiên phải được lau dọn sạch sẽ, sắp xếp lại bài vị, di ảnh của tổ tiên. Mâm cúng có thể được đặt ở bàn thờ gia tiên hoặc ở một không gian riêng tùy theo tập quán của từng vùng miền, nhưng thường vẫn ưu tiên không gian linh thiêng nhất của gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Ông Hoàng Mười: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Văn Khấn Chi Tiết
Chuẩn bị mâm cúng ngày 25 tháng Chạp
Mâm cúng ngày 25 tháng Chạp thường là các món mặn, chay gần gũi như bữa ăn hàng ngày. Tùy theo tín ngưỡng của gia đình (theo đạo Phật hay không) mà lễ vật sẽ có sự khác biệt. Dưới đây là chi tiết về các mâm cúng cho từng đối tượng.
Mâm cúng cho gia đình theo đạo Phật
Gia đình theo đạo Phật thường ưu tiên mâm cúng chay để thể hiện lòng từ bi, tránh sát sinh. Mâm cúng cần chuẩn bị những lễ vật sau:
- Mâm ngũ quả: Chọn các loại quả tươi ngon, đẹp mắt, tượng trưng cho năm mong muốn (như chuối, bưởi, cam, táo, nho…). Lưu ý nên chọn quả còn nguyên vẹn, không dập nát.
- Bánh kẹo: Các loại bánh, kẹo truyền thống hoặc các loại bánh ngọt được ưa chuộng.
- Hương hoa:
- Một lư hương (bát hương).
- Một cặp đèn cầy (nến).
- Ba chung trà hoặc nước lọc sạch.
- Một bình hoa tươi (hoa cúc, hoa lay ơn…). Lưu ý: Bình hoa để bên phải, đĩa ngũ quả để chính giữa.
- Đồ vàng mã: Gia chủ có thể chuẩn bị một ít tiền vàng mã để dâng cúng.
Mâm cúng cho bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa
Đây là phần không thể thiếu trong lễ cúng gia tiên cuối năm. Mâm cúng Thần Tài – Thổ Địa thường là mâm cúng mặn, thể hiện mong muốn một năm mới làm ăn phát đạt, tài lộc dồi dào. Các lễ vật bao gồm:
- Rượu và Trà: Năm chung rượu và năm chung trà.
- Hoa quả: Một bình hoa và một mâm quả.
- Món mặn: Heo quay, vịt quay (hoặc gà luộc, giò lụa…).
- Đồ cúng khác: Bộ đồ cho Thần Tài Thổ Địa (yếu áo, tiền vàng…) không bắt buộc nhưng nếu có thì càng tốt.
Lưu ý quan trọng: Bình hoa để hướng Đông, mâm quả để hướng Tây. Đồ mặn để chính giữa, xung quanh là bánh trái.
Mâm cúng gia tiên (mâm cúng ông bà)
Đây là mâm cúng chính trong ngày 25 tháng Chạp. Mâm cỗ này cần thể hiện sự đầy đủ, thành kính. Các lễ vật bao gồm:
- Ngũ quả: Tương tự như mâm cúng chay.
- Hương hoa: Bao gồm nhang đèn, hoa tươi.
- Tiền vàng mã: Chuẩn bị một lượng vừa đủ.
- Trầu cau: Trầu cau là lễ vật không thể thiếu trong các mâm cúng truyền thống.
- Rượu hoặc trà: Có thể bày rượu và để một bịch trà đóng hộp.
- Bánh chưng/bánh tét: Đây là biểu tượng của ngày Tết, không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên.
- Món mặn: Tùy theo điều kiện, có thể chuẩn bị các món như giò, chả, thịt luộc, canh măng… nhưng không cần quá cầu kỳ.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Lễ Phật Đản Trọn Vẹn Ý Nghĩa Tâm Linh
Bài văn khấn cúng đưa ông bà 25 tháng Chạp
Bài văn khấn là lời cầu nguyện, thông báo với tổ tiên về ngày lễ. Dưới đây là bài văn khấn cổ truyền mà bạn có thể tham khảo. Khi khấn, gia chủ cần đọc to, rõ ràng, thành tâm.
Hôm nay, ngày… tháng… năm… âm lịch.
Tại địa chỉ:…
Tín chủ con là… cùng toàn gia quyến kính bái.
Nay nhân ngày… (nên ghi rõ ngày 25 tháng Chạp),
Chúng con sắm sửa lễ cúng bao gồm… (liệt kê các lễ vật chính), gọi là lễ mọn thành kính dâng lên các vị thần phù trợ, cai quản khu vực này.
Trước linh vị của các bậc gia tiên, cùng các vong linh phụ thờ theo tiên tổ.
Kính thưa rằng năm cũ sắp hết, ngày Tết tới gần, chuẩn bị mừng xuân.
Kính cáo: Thổ, địa, chư vị linh thần, gia tiên linh thiêng về ngự tại án nghe lời thỉnh mời.
Kính mời chư vị thần linh về thụ hưởng lễ vật, vong linh tiên tổ linh thiêng về vui Tết với gia đình để cháu con phụng sự.
Cẩn cáo!
Một số lưu ý khi đọc văn khấn:
- Cần đọc đúng họ tên, địa chỉ của gia đình.
- Cần đọc rõ tên các vị thần linh, tổ tiên.
- Cần đọc rõ các lễ vật dâng cúng.
- Khi đọc xong, gia chủ nên lạy 3 lạy hoặc 4 lạy (tùy theo tập quán).
Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng ông bà vào ngày 25 tháng Chạp không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là cách để con cháu thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ đến công lao của tổ tiên. Hy vọng với những thông tin mà chuaphatanlongthanh.com chia sẻ, bạn đã có thể chuẩn bị một lễ cúng gia tiên cuối năm chu đáo, tươm tất, giúp gia đình đón một năm mới an khang, thịnh vượng.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
