Tết đến xuân về là dịp sum họp, đoàn viên của mọi gia đình Việt. Trong những ngày đầu năm mới, bên cạnh việc dọn dẹp nhà cửa, trang trí, mua sắm, thì việc chuẩn bị một mâm cơm cúng tổ tiên cũng là một nghi thức quan trọng, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với ông bà, cha mẹ đã khuất. Mỗi vùng miền trên dải đất hình chữ S đều có những phong tục, tập quán riêng biệt, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, phong phú. Và một trong những vùng đất có nền văn hóa ẩm thực đặc sắc, được nhiều người biết đến chính là Bình Định. Mâm cơm cúng Tết ở Bình Định không chỉ đơn thuần là một bữa ăn, mà còn là sự kết tinh của tinh hoa ẩm thực, là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là sợi dây gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa người sống và người đã khuất.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Long Mạch: Ý Nghĩa, Chuẩn Bị Và Cách Thực Hiện Đúng Phong Tục
Đặc Sản Bình Định Trong Mâm Cơm Cúng Tết
Bình Định là một tỉnh ven biển thuộc khu vực Nam Trung Bộ, nổi tiếng với những đặc sản mang đậm hương vị biển cả và núi rừng. Những món ăn này không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết của người dân nơi đây, bởi chúng không chỉ ngon miệng mà còn mang nhiều ý nghĩa tốt lành.
Bánh Tét Bình Định – Biểu Tượng Của Sự Sum Vầy
Bánh tét là một trong những món ăn không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết ở Bình Định. Khác với bánh tét ở miền Nam thường được gói bằng lá chuối, bánh tét Bình Định lại được gói bằng lá dong, tạo nên một hương vị đặc trưng riêng biệt. Bánh tét Bình Định thường có hình trụ dài, được gói chặt tay, khi luộc xong sẽ có màu xanh đậm của lá dong, mùi thơm phức của gạo nếp, đậu xanh và thịt heo.
Ý nghĩa: Bánh tét tượng trưng cho sự sum vầy, đoàn tụ của gia đình. Hình dạng tròn dài của bánh tét cũng tượng trưng cho sự gắn kết, bền chặt, không đứt gãy. Việc cả gia đình cùng nhau gói bánh tét vào những ngày cuối năm là một hoạt động mang tính cộng đồng cao, giúp gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình.
Cách làm: Gạo nếp được ngâm nước vo sạch, để ráo. Đậu xanh đãi vỏ, hấp chín, xay nhuyễn. Thịt heo ba chỉ được ướp gia vị, thái miếng vừa ăn. Lá dong được rửa sạch, lau khô. Sau đó, người ta sẽ trải lá dong ra, cho một lớp gạo nếp, một lớp đậu xanh, một lớp thịt heo, rồi lại một lớp gạo nếp lên trên. Cuốn chặt tay, dùng dây lạt buộc lại và đem luộc từ 6-8 tiếng.
Bánh Ít Lá Gai – Món Ăn Dẻo Bùi, Thanh Mát
Bánh ít lá gai là một đặc sản nổi tiếng của Bình Định, thường được làm vào dịp lễ Tết. Bánh có màu đen tuyền, dẻo, mềm, vị ngọt thanh, bùi bùi của đậu xanh và dừa nạo. Lá gai được hái về, rửa sạch, luộc chín, giã nhuyễn, trộn với bột nếp để tạo nên lớp vỏ bánh dẻo dai, thơm lừng.
Ý nghĩa: Bánh ít lá gai tượng trưng cho sự dẻo dai, bền bỉ, sức sống mãnh liệt. Màu đen của bánh cũng tượng trưng cho sự trang nghiêm, kính cẩn khi dâng lên tổ tiên.
Cách làm: Lá gai được hái về, rửa sạch, luộc chín, giã nhuyễn, trộn với bột nếp để tạo nên lớp vỏ bánh. Nhân bánh được làm từ đậu xanh đãi vỏ, hấp chín, xay nhuyễn, trộn với đường, dừa nạo. Sau đó, người ta sẽ nặn bánh thành hình tròn, dẹp, cho vào xửng hấp chín.
Nem Chợ Huyện – Hương Vị Đặc Trưng Của Miền Đất Võ
Nem chợ huyện là một món ăn đặc sản của huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Nem được làm từ thịt heo nạc, bì heo, tỏi, ớt, các loại gia vị và được gói trong lá chuối. Nem chợ huyện có vị chua nhẹ, cay nồng, thơm lừng, ăn kèm với rau sống, bánh tráng và nước chấm thì vô cùng hấp dẫn.
Ý nghĩa: Nem chợ huyện tượng trưng cho sự may mắn, phát tài phát lộc. Hương vị chua cay của nem cũng tượng trưng cho sự thăng trầm, biến động trong cuộc sống, nhưng cuối cùng vẫn luôn có những điều tốt đẹp, may mắn.
Cách làm: Thịt heo nạc được xay nhuyễn, trộn với bì heo đã được luộc chín, thái sợi, tỏi băm, ớt băm, các loại gia vị như đường, muối, tiêu, nước mắm. Sau đó, người ta sẽ gói nem trong lá chuối, để nơi thoáng mát, ủ trong vài ngày cho lên men.
Chả Cá Quy Nhơn – Đặc Sản Biển Cả
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Rằm Tháng Giêng Gồm Những Gì? Hướng Dẫn Chuẩn Bị Mâm Cúng
Chả cá Quy Nhơn là một món ăn đặc sản của thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Chả cá được làm từ cá tươi, thường là cá thu, cá nhồng, cá bóp, được xay nhuyễn, trộn với các loại gia vị, hành, tỏi, tiêu, rồi đem hấp hoặc chiên. Chả cá Quy Nhơn có màu vàng óng, mùi thơm phức, vị ngọt thanh của cá biển.
Ý nghĩa: Chả cá tượng trưng cho sự no đủ, sung túc. Việc sử dụng cá biển trong mâm cúng cũng thể hiện sự biết ơn đối với biển cả, nguồn sống của người dân nơi đây.
Cách làm: Cá tươi được làm sạch, bỏ xương, xay nhuyễn. Sau đó, người ta sẽ trộn cá với hành tím băm, tỏi băm, tiêu, muối, đường, hạt nêm. Vo viên chả cá, rồi đem hấp hoặc chiên chín vàng.
Mâm Cơm Cúng Tết Truyền Thống Của Người Bình Định
Mâm cơm cúng Tết của người Bình Định thường gồm có 3 phần chính: cỗ mặn, cỗ chay và bánh trái. Mỗi phần đều có những món ăn đặc trưng, mang những ý nghĩa riêng biệt.
Cỗ Mặn – Thể Hiện Sự No Ấm, Đầy Đủ
Cỗ mặn là phần không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết. Đây là phần thể hiện sự no ấm, đầy đủ của gia đình trong năm mới. Các món ăn trong cỗ mặn thường là những món ăn quen thuộc, mang đậm hương vị của người Bình Định.
Gà Luộc – Biểu Tượng Của Sự Trang Nghiêm
Gà luộc là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết của người Bình Định. Gà được làm sạch, luộc chín, để nguyên con, bày lên đĩa. Gà luộc thường được chọn là gà trống tơ, da vàng ươm, thịt chắc, thơm ngon.
Ý nghĩa: Gà luộc tượng trưng cho sự trang nghiêm, kính cẩn khi dâng lên tổ tiên. Màu vàng của da gà cũng tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng.
Thịt Heo Kho Tàu – Hương Vị Quen Thuộc
Thịt heo kho tàu là một món ăn quen thuộc trong bữa cơm hàng ngày của người Việt, và cũng là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết. Thịt heo ba chỉ được cắt miếng vừa ăn, ướp với nước mắm, đường, hành, tỏi, tiêu, rồi đem kho nhừ. Thịt heo kho tàu có màu nâu đỏ, vị mặn ngọt hài hòa, thơm lừng.
Ý nghĩa: Thịt heo kho tàu tượng trưng cho sự no đủ, ấm no. Màu nâu đỏ của thịt cũng tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
Cá Kho Tộ – Món Ăn Dân Dã, Gần Gũi
Cá kho tộ là một món ăn dân dã, gần gũi với người dân Bình Định. Cá được làm sạch, cắt khúc, ướp với các loại gia vị, rồi đem kho trong nồi đất. Cá kho tộ có vị mặn ngọt, thơm lừng, thịt cá bùi bùi, thấm đẫm gia vị.
Ý nghĩa: Cá kho tộ tượng trưng cho sự may mắn, phát tài phát lộc. Việc sử dụng nồi đất để kho cá cũng thể hiện sự mộc mạc, giản dị, gần gũi với thiên nhiên.
Canh Khô Cá Đuối Với Rau Cần
Canh khô cá đuối với rau cần là một món ăn đặc sản của Bình Định. Khô cá đuối được ngâm nước cho mềm, rửa sạch, rồi đem nấu với rau cần. Canh có vị ngọt thanh của cá, vị bùi bùi của rau cần, rất thanh mát, giải nhiệt.
Ý nghĩa: Canh khô cá đuối tượng trưng cho sự thanh mát, giải trừ những điều xấu, xui xẻo trong năm cũ. Rau cần tượng trưng cho sự vững chắc, kiên định.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Rằm Có Quan Trọng Không?
Cỗ Chay – Thể Hiện Sự Tĩnh Tâm, Thanh Tịnh
Cỗ chay là phần không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết của người Bình Định. Đây là phần thể hiện sự tĩnh tâm, thanh tịnh, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên.
Xôi Gấc – Màu Đỏ May Mắn
Xôi gấc là một món ăn không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết. Gạo nếp được ngâm nước, vo sạch, để ráo. Gấc được lấy thịt, trộn với đường, rượu, rồi trộn với gạo nếp. Sau đó, người ta sẽ đem hấp xôi. Xôi gấc có màu đỏ tươi, vị ngọt thanh, dẻo thơm.
Ý nghĩa: Xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc. Màu đỏ của xôi cũng tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
Chè Đậu Trắng – Vị Ngọt Thanh Tao
Chè đậu trắng là một món ăn chay thanh tao, thường được dùng trong các dịp lễ Tết. Đậu trắng được ngâm nước, vo sạch, nấu chín, rồi trộn với đường, dừa nạo. Chè đậu trắng có vị ngọt thanh, thơm lừng, rất thanh mát.
Ý nghĩa: Chè đậu trắng tượng trưng cho sự thanh tao, tinh khiết. Vị ngọt thanh của chè cũng tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc trong năm mới.
Canh Nấm Chay – Hương Vị Thanh Mát
Canh nấm chay là một món ăn chay thanh mát, bổ dưỡng. Nấm được rửa sạch, thái miếng, nấu với các loại rau củ. Canh nấm chay có vị ngọt thanh, thơm lừng, rất thanh mát.
Ý nghĩa: Canh nấm chay tượng trưng cho sự thanh tao, tinh khiết. Hương vị thanh mát của canh cũng tượng trưng cho sự thanh thản, yên bình trong tâm hồn.
Bánh Trái – Biểu Tượng Của Sự Tươi Mới, Sinh Khí
Bánh trái là phần không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết. Đây là phần thể hiện sự tươi mới, sinh khí, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên.
Bánh Tét Bình Định
Bánh tét Bình Định đã được giới thiệu ở phần trên. Bánh tét không chỉ là một món ăn ngon mà còn là biểu tượng của sự sum vầy, đoàn tụ.
Bánh Ít Lá Gai
Bánh ít lá gai cũng đã được giới thiệu ở phần trên. Bánh ít lá gai tượng trưng cho sự dẻo dai, bền bỉ, sức sống mãnh liệt.
Mãng Cầu, Dừa, Đu Đủ, Xoài
Mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài là những loại trái cây không thể thiếu trong mâm cơm cúng Tết. Những loại trái cây này đều có màu sắc tươi tắn, hương vị thơm ngon, tượng trưng cho sự tươi mới, sinh khí.
Ý nghĩa: Những loại trái cây này tượng trưng cho sự tươi mới, sinh khí. Màu sắc tươi tắn của trái cây cũng tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc.
Ý Nghĩa Của Mâm Cơm Cúng Tết Bình Định
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Mụ Đơn Giản Mà Đầy Đủ
Mâm cơm cúng Tết của người Bình Định không chỉ đơn thuần là một bữa ăn, mà còn là sự kết tinh của tinh hoa ẩm thực, là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là sợi dây gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa người sống và người đã khuất.
Thể Hiện Lòng Thành Kính Đối Với Tổ Tiên
Việc chuẩn bị một mâm cơm cúng Tết thịnh soạn, đầy đủ là cách thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với ông bà, cha mẹ đã khuất. Người ta tin rằng, những món ăn ngon, những trái cây tươi tắn sẽ làm cho tổ tiên cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc, từ đó phù hộ độ trì cho con cháu trong năm mới.
Gắn Kết Tình Cảm Gia Đình
Việc cả gia đình cùng nhau chuẩn bị mâm cơm cúng Tết là một hoạt động mang tính cộng đồng cao, giúp gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình. Từ việc gói bánh tét, làm bánh ít lá gai, đến việc chuẩn bị các món ăn, mọi người đều cùng nhau tham gia, cùng nhau chia sẻ, cùng nhau vui vẻ.
Bảo Tồn Và Phát Huy Văn Hóa Truyền Thống
Mâm cơm cúng Tết của người Bình Định là một phần của văn hóa truyền thống, cần được bảo tồn và phát huy. Việc duy trì những phong tục, tập quán này không chỉ giúp giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cội nguồn, về truyền thống của cha ông.
Cách Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Tết Bình Định
Chuẩn bị một mâm cơm cúng Tết Bình Định không quá khó, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và lòng thành kính. Dưới đây là một số gợi ý để bạn có thể chuẩn bị một mâm cơm cúng Tết thịnh soạn, đầy đủ.
Chuẩn Bị Nguyên Liệu
- Gạo nếp: Chọn loại gạo nếp thơm, dẻo.
- Đậu xanh: Chọn loại đậu xanh đãi vỏ, hạt to, đều.
- Thịt heo: Chọn thịt heo ba chỉ, có mỡ có nạc.
- Gà: Chọn gà trống tơ, da vàng ươm.
- Cá: Chọn cá tươi, thịt chắc.
- Rau củ: Chọn rau củ tươi, sạch.
- Trái cây: Chọn trái cây tươi, chín đều.
Chuẩn Bị Dụng Cụ
- Nồi, xoong: Để nấu các món ăn.
- Lá dong, lá chuối: Để gói bánh tét, bánh ít.
- Dây lạt: Để buộc bánh tét.
- Đĩa, bát: Để bày biện món ăn.
Thực Hiện Các Bước
- Gói bánh tét: Làm theo hướng dẫn ở phần trên.
- Làm bánh ít lá gai: Làm theo hướng dẫn ở phần trên.
- Chuẩn bị các món ăn mặn: Làm theo hướng dẫn ở phần trên.
- Chuẩn bị các món ăn chay: Làm theo hướng dẫn ở phần trên.
- Chuẩn bị trái cây: Rửa sạch, bày lên đĩa.
- Bày biện mâm cơm: Xếp các món ăn, trái cây lên mâm, sao cho đẹp mắt, trang nghiêm.
Những Lưu Ý Khi Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Tết
- Chọn nguyên liệu tươi ngon: Đây là yếu tố quan trọng nhất để có một mâm cơm cúng Tết ngon miệng, hấp dẫn.
- Chuẩn bị đầy đủ: Mâm cơm cúng Tết cần phải đầy đủ các món ăn, trái cây, bánh trái.
- Bày biện đẹp mắt: Mâm cơm cúng Tết cần phải được bày biện đẹp mắt, trang nghiêm.
- Tỏ lòng thành kính: Khi chuẩn bị mâm cơm cúng Tết, cần phải tỏ lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên.
Kết Luận
Mâm cơm cúng Tết Bình Định là một phần không thể thiếu trong văn hóa truyền thống của người dân nơi đây. Đây không chỉ là một bữa ăn, mà còn là sự kết tinh của tinh hoa ẩm thực, là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là sợi dây gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa người sống và người đã khuất. Việc duy trì và phát huy những phong tục, tập quán này không chỉ giúp giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cội nguồn, về truyền thống của cha ông. Qua bài viết này, chuaphatanlongthanh.com hy vọng đã giúp bạn hiểu rõ hơn về mâm cơm cúng Tết Bình Định, từ đó có thể chuẩn bị một mâm cơm cúng Tết thịnh soạn, đầy đủ, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên, và góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
