Tết Nguyên đán không chỉ là thời điểm giao thora giữa năm cũ và năm mới, mà còn là khoảnh khắc thiêng liêng để tri ân tổ tiên, thần linh. Ngoài mâm cỗ cúng Giao thừa và mâm cúng ngày mùng Một, mâm cúng ra Tết (hay còn gọi là cúng hóa vàng) cũng là một nghi thức quan trọng không thể thiếu. Đây là lễ tiễn đưa ông bà, tổ tiên cùng các vị thần linh trở về trời sau những ngày Tết, đồng thời cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng. Việc chuẩn bị mâm cúng ra Tết như thế nào cho đúng phong tục tập quán của từng vùng miền là điều mà không phải gia đình nào cũng nắm rõ.
Bài viết này sẽ cung cấp một cẩm nang chi tiết về cách chuẩn bị mâm cúng ra Tết chuẩn bị nhất cho ba miền Bắc, Trung, Nam, giúp bạn đọc có thể dễ dàng thực hiện để thể hiện lòng thành kính đối với bề trên.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Địa Chỉ Mua Đồ Đồng Thờ Cúng Uy Tín Nhất Tại Hà Nội (cập Nhật 2025)
Mâm Cúng Ra Tết: Những Điều Cần Biết
Mâm cúng ra Tết, hay còn gọi là lễ tống tiễn, là nghi thức được thực hiện vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết. Đây là lúc gia chủ dâng lên các lễ vật để tiễn biệt tổ tiên và các vị thần linh (thành Hoàng, Táo Quân, v.v.) sau kỳ nghỉ Tết, mong muốn họ trở lại thiên đình để trình tấu và ban phước lành cho gia đình. Mâm cỗ cúng ra Tết thường không cần quá cầu kỳ, nhưng phải thể hiện được sự thành tâm và đầy đủ các lễ vật theo truyền thống.
Việc chuẩn bị mâm cúng ra Tết không chỉ là một nghi thức mang tính tín ngưỡng mà còn là cách để các thành viên trong gia đình cùng nhau ôn lại truyền thống, giáo dục con cháu về đạo lý uống nước nhớ nguồn. Tùy theo điều kiện kinh tế và phong tục tập quán của từng địa phương, mâm cúng có thể được chuẩn bị đơn giản hoặc đầy đặn hơn, nhưng vẫn phải đảm bảo các lễ vật chính.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Kinh Nghiệm Chọn Mua Đồ Thờ Cúng Bằng Đồng Giá Rẻ, Chất Lượng
Mâm Cúng Ra Tết Miền Bắc
Văn hóa ẩm thực miền Bắc thường chú trọng sự tinh tế, thanh tao. Mâm cúng ra Tết ở đây cũng không ngoại lệ, thường tập trung vào các món ăn truyền thống, mang hương vị đặc trưng của ngày Tết.
Một mâm cúng ra Tết chuẩn bị ở miền Bắc thường bao gồm các lễ vật sau:
- Bánh chưng: Là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người Bắc. Bánh chưng tượng trưng cho đất, cho sự no ấm, viên mãn. Gia chủ có thể cúng cả bánh chưng hoặc đã được cắt ra đĩa.
- Giò (chả): Các loại giò như giò lụa, giò xào, giò bò… là những món ăn quen thuộc, thể hiện sự tinh túy trong ẩm thực.
- Gà luộc: Một con gà luộc nguyên con, vàng ươm, biểu tượng cho sự sung túc, đủ đầy. Gà luộc thường được sắp xếp đẹp mắt trên mâm cỗ.
- Xôi: Xôi trắng hoặc xôi gấc, xôi đỗ xanh. Xôi gấc có màu đỏ mang lại may mắn, tài lộc cho năm mới.
- Canh măng: Món canh đặc trưng không thể thiếu trong ngày Tết, thể hiện sự sinh sôi, nảy nở.
- Nem rán (chả giò): Món ăn này có hình dạng tròn, vàng rụm, mang ý nghĩa sum vầy, tròn đầy.
- Rau xào thập cẩm: Một đĩa rau xào với nhiều nguyên liệu như su hào, cà rốt, mộc nhĩ, miến… thể hiện sự đa dạng, phong phú.
- Dưa hành, nộm: Dưa hành, cà rốt muối hay nộm su hào giúp cân bằng vị cho các món ăn nhiều đạm, đồng thời là biểu tượng cho sự tinh khiết.
- Trầu cau, trà, rượu, hương, nến, hoa tươi: Những lễ vật không thể thiếu trên bàn thờ.
Ngoài ra, tùy từng gia đình có thể thêm các món như thịt đông, chè kho… nhưng về cơ bản, những món trên đã tạo nên một mâm cúng ra Tết đầy đặn và thành kính ở miền Bắc.
Có thể bạn quan tâm: Mua Xe Cũ Có Cần Cúng Không? Cẩm Nang Chi Tiết Từ A-z Cho Người Mua
Mâm Cúng Ra Tết Miền Trung
Miền Trung với đặc thù khí hậu khắc nghiệt đã tạo nên một nền ẩm thực cay, mặn mà, nhưng cũng rất tinh tế. Mâm cúng ra Tết của người miền Trung cũng mang những đặc điểm riêng biệt, gần gũi với các sản vật địa phương.
Một mâm cúng ra Tết ở miền Trung thường có:
- Bánh chưng, bánh tét: Vùng đất này có cả bánh chưng (giống miền Bắc) và bánh tét (giống miền Nam), tùy theo phong tục gia đình.
- Thịt heo luộc: Thịt heo luộc nguyên miếng, thường là thịt đùi hoặc thịt ba chỉ, chấm với nước mắm cay.
- Gà bóp rau răm: Món gà luộc xé phay trộn với rau răm, gia vị, tạo nên hương vị cay nồng đặc trưng.
- Chả Huế, nem chua: Các món ăn này mang hương vị chua cay đặc trưng của miền Trung.
- Canh măng ninh (măng khô): Món canh ninh với măng khô, thường là măng le, rất đậm đà.
- Cá chiên hoặc ram: Cá chiên vàng giòn hoặc ram (một dạng nem rán của miền Trung) là những món không thể thiếu.
- Dưa món, giá chua: Dưa món (cà rốt, su hào, dưa leo ngâm chua ngọt) và giá chua giúp cân bằng vị cho mâm cỗ.
- Bún, bún nem: Một số gia đình có thể cúng thêm bún hoặc bún nem.
Mâm cúng ra Tết của người miền Trung thường có nhiều món mang vị cay, chua, mặn, ngọt hài hòa, thể hiện sự khéo léo, tần tảo của người phụ nữ nơi đây.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Loại Vàng Nên Mua Vào Dịp Cúng Thần Tài: Đánh Giá Chi Tiết & So Sánh
Mâm Cúng Ra Tết Miền Nam
Miền Nam với thế mạnh về đồng bằng sông Cửu Long, mâm cỗ cúng ra Tết thường mang hương vị ngọt, béo, và sự hào phóng. Các món ăn thường được chế biến từ các sản vật địa phương.
Mâm cúng ra Tết ở miền Nam thường bao gồm:
- Bánh tét: Là biểu tượng ẩm thực không thể thiếu, thường được dùng thay cho bánh chưng.
- Thịt kho tàu (thịt heo kho tộ): Món ăn này có thịt heo và trứng kho với nước dừa, tạo vị ngọt, béo, rất đặc trưng.
- Canh khổ qua nhồi thịt: Món canh này không chỉ ngon mà còn mang ý nghĩa “khổ qua” – vượt qua mọi khó khăn, phiền muộn trong năm mới.
- Gỏi tôm thịt (nem tré): Món gỏi có vị chua, cay, mặn, ngọt, rất thanh miệng.
- Cá lóc nướng trui hoặc cá chiên: Cá lóc nướng là món đặc sản, thể hiện sự sung túc, no ấm.
- Dưa giá, củ kiệu: Dưa giá và củ kiệu ngâm chua ngọt, dùng để ăn kèm với các món nhiều đạm.
- Canh măng (măng tươi): Canh măng nấu với thịt, có thể là măng tươi hoặc măng khô.
- Chả giò, nem rán: Các món này cũng không thể thiếu.
Mâm cúng ra Tết ở miền Nam thường đầy đặn, mang hương vị ấm áp, thể hiện sự hiếu khách và lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên.
Văn Khấn Cúng Ra Tết
Ngoài việc chuẩn bị mâm cúng, văn khấn là phần quan trọng không thể thiếu. Đây là lời cầu xin, tâu trình với tổ tiên và thần linh. Gia chủ nên đọc văn khấn một cách trang nghiêm, thành tâm.
Văn khấn cúng ra Tết thường có các nội dung chính:
- Thành kính vọng bái: Gia chủ thành kính dâng hương hoa lễ vật lên các vị.
- Tạ ơn: Tạ ơn các vị thần linh, tổ tiên đã phù hộ độ trì cho gia đình trong năm qua.
- Tâu trình: Tâu trình việc tiễn các vị trở về trời.
- Cầu xin: Cầu xin các vị phù hộ cho gia đình một năm mới mạnh khỏe, bình an, làm ăn tấn tới, gia đình hạnh phúc.
Gia chủ có thể tìm các bài văn khấn chuẩn mực được in trong các sách hoặc tra cứu trên các trang thông tin uy tín. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm của người đọc.
Lời Kết
Việc chuẩn bị mâm cúng ra Tết không chỉ là một nghi thức truyền thống mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng hiếu thảo, nhớ về nguồn cội. Dù ở miền nào, vùng nào, mâm cúng ra Tết cũng đều mang ý nghĩa sâu sắc: tiễn đưa những người đã khuất trở về thế giới bên kia, cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng cho gia đình. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc có thể chuẩn bị một mâm cúng ra Tết chu đáo, đúng phong tục tập quán của người Việt.
Chúc bạn và gia đình có một năm mới nhiều sức khỏe, hạnh phúc và thành công. Hãy cùng nhau giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tìm hiểu thêm nhiều thông tin hữu ích về văn hóa, đời sống và các lĩnh vực khác trong cuộc sống.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
