Trong kho tàng kinh điển Phật giáo, danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật” là một trong những vị Phật được nhắc đến với niềm tôn kính sâu sắc. Đây là danh hiệu của một vị Phật thuộc về quá khứ xa xưa. Việc hiểu rõ vị trí, ý nghĩa và công năng của danh hiệu này không chỉ là kiến thức tôn giáo mà còn là hành trang tâm linh cho những ai muốn tìm hiểu sâu sắc về đạo Phật.
Có thể bạn quan tâm: Nam Mô Phật Di Lặc Là Gì? Ý Nghĩa, Nguồn Gốc Và Phong Tục Thờ Cúng
Danh hiệu Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật trong lịch sử Phật giáo
Vị trí của Phật Tỳ Bà Thi trong bảy vị Phật quá khứ
Theo kinh điển Nguyên thủy (Kinh Tăng Chi Bộ, Kinh Trường Bộ) và các bộ luận của các truyền thống Phật giáo Bắc tông, lịch sử được chia thành nhiều thời kỳ (kiếp), và trong mỗi thời kỳ, có những vị Phật ra đời để giáo hóa chúng sinh. Danh sách bảy vị Phật quá khứ là một chuỗi các vị Phật đã từng xuất hiện trên cõi Ta-bà này trong quá khứ gần, trước khi có Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.
Thứ tự bảy vị Phật quá khứ, theo truyền thống Bắc tông, được ghi nhận như sau:
- Phật Bì Bà Thi (Pibbasa – Pali, Vipassī – Sanskrit)
- Phật Thi Khư (Sikhī)
- Phật Tỳ Xá Phù (Vessabhū)
- Phật Câu Lưu Tôn (Kakusandha)
- Phật Câu Na Hàm Mâu Ni (Koṇāgamana)
- Phật Ca Diếp (Kassapa)
- Phật Thích Ca Mâu Ni (Siddhārtha Gautama)
Phật Tỳ Bà Thi là vị Phật đầu tiên trong chuỗi bảy vị Phật quá khứ này. Việc nhớ đến danh hiệu của Ngài không chỉ là một hành động sùng bái mà còn là một cách để nhắc nhở chúng ta về sự trường tồn và liên tục của Chánh pháp qua nhiều thời đại.
Nguồn gốc và ý nghĩa tên gọi
Danh hiệu “Tỳ Bà Thi” (Vipassī) trong tiếng Phạn có nghĩa là “Vô kiến đảnh tướng” hoặc “Quang minh biến chiếu”. Ý nghĩa này được lý giải theo hai cách:
- Vô kiến đảnh tướng: Theo một số kinh sách, thân tướng của Phật Tỳ Bà Thi vô cùng cao lớn và rực rỡ, đến nỗi không ai có thể nhìn thấy đỉnh đầu của Ngài. Điều này tượng trưng cho trí tuệ siêu việt và đạo hạnh cao cả của Ngài, vượt xa tầm hiểu biết của phàm phu.
- Quang minh biến chiếu: Một cách hiểu khác là Ngài có ánh hào quang chiếu sáng khắp nơi, tượng trưng cho ánh sáng của trí tuệ chân thật, xua tan bóng tối của vô minh si ám che khuất tâm hồn chúng sinh.
Cả hai cách hiểu này đều nhấn mạnh vào phẩm chất trí tuệ và đạo đức tuyệt đối của vị Phật này.
Có thể bạn quan tâm: Nam Mô Hội Thượng Phật Bồ Tát – Ý Nghĩa Sâu Sắc Trong Đạo Phật
Ý nghĩa của việc trì niệm danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật”
Từ “Nam Mô” – Biểu hiện của sự quy y và thành kính
Từ “Nam Mô” (Namo) là một từ ngữ bắt nguồn từ tiếng Phạn, mang hàm ý “quy y”, “đảnh lễ”, “cúi mình trước”, “thành tâm kính lễ”. Khi một người con Phật nói “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật”, họ không chỉ đơn thuần là đọc một danh hiệu, mà là thể hiện lòng thành kính sâu sắc và sự quy y Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) thông qua hình tượng của một vị Phật quá khứ.
Động tác này, dù chỉ là lời nói hay trong tâm念, là một hành động của tâm thức, thể hiện sự buông xả cái ngã, mở lòng đón nhận ánh sáng từ bi và trí tuệ của chư Phật.
Công năng và lợi ích của việc trì tụng
Trong Phật giáo, việc trì niệm danh hiệu chư Phật không chỉ là một nghi lễ mà còn là một pháp môn tu tập đầy hiệu quả, được gọi là Niệm Phật. Đối với danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật”, các kinh sách và truyền thống tu tập đã nêu rõ nhiều công năng và lợi ích to lớn:
1. Tiêu trừ tội chướng
Theo kinh “Bảy Đức Phật Diệt Tội Chân Ngôn”, việc chí tâm trì tụng danh hiệu của bảy vị Phật quá khứ, trong đó có Phật Tỳ Bà Thi, có thể tiêu trừ được vô lượng kiếp tội chướng. Trong cuộc sống, ai cũng có thể mắc phải những sai lầm, những nghiệp xấu do thân, khẩu, ý tạo ra. Việc niệm danh hiệu này được ví như một “bản lau chùi tâm hồn”, giúp tâm thanh tịnh trở lại.
2. Trừ ma chướng và oán kết
Phật giáo cho rằng, trong cuộc sống có nhiều loại chướng ngại, gọi chung là “ma chướng”, có thể đến từ bên ngoài (ngoại chướng) hay từ bên trong tâm念 (nội chướng). Niệm danh hiệu Phật Tỳ Bà Thi được xem là một pháp môn có thể hàng phục những chướng ngại này, giúp tâm an định, không bị khuấy động bởi những năng lượng tiêu cực hay oán kết từ quá khứ.
Có thể bạn quan tâm: Nam Mô Phật Đà Da: Ý Nghĩa Và Giá Trị Tinh Thần Trong Đời Sống
3. Tăng trưởng trí tuệ và phước đức
Do danh hiệu này gắn liền với vị Phật của trí tuệ “Vô kiến đảnh tướng”, nên việc chí tâm trì tụng sẽ có công năng đặc biệt trong việc phát triển trí tuệ. Người niệm lâu dài sẽ cảm nhận được tâm trí trở nên sáng suốt hơn, dễ dàng thấu hiểu chân lý, đồng thời cũng tích lũy được phước đức để hỗ trợ cho cuộc sống hiện tại và tương lai.
4. Hộ trì thân tâm
Nhiều vị cao tăng và các nhà tu hành cho rằng, việc niệm danh hiệu này hằng ngày sẽ tạo ra một “vùng an toàn” tinh thần và tâm linh. Người niệm sẽ cảm thấy an tâm, ít sợ hãi, và được gia hộ bởi năng lượng từ bi của chư Phật, giúp vượt qua khó khăn và thử thách trong cuộc sống.
5. Gieo duyên với Tam Bảo và các vị Phật quá khứ
Mỗi lần niệm danh hiệu là một lần gieo duyên lành với chư Phật. Những hạt giống này, dù nhỏ bé, sẽ được ủ ấm trong tâm thức và có thể nảy mầm trong một kiếp sống nào đó, dẫn dắt con người đến gần hơn với đạo Phật và con đường giác ngộ.
Bảy Đức Phật Quá Khứ và sức mạnh cộng hưởng
Cần lưu ý rằng, trong thực hành, danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật” thường được trì tụng cùng với danh hiệu của sáu vị Phật quá khứ còn lại. Sức mạnh của việc niệm tụng được cho là càng lớn hơn khi niệm trọn vẹn cả bảy danh hiệu, tạo nên một “lực lượng” hộ trì toàn diện.
Các vị Phật còn lại cũng có những công năng đặc biệt:
- Phật Thi Khư: Diệt trừ tội về sát sanh.
- Phật Tỳ Xá Phù: Diệt trừ tội về trộm cắp.
- Phật Câu Lưu Tôn: Diệt trừ tội về dâm dục.
- Phật Câu Na Hàm Mâu Ni: Diệt trừ tội về nói dối.
- Phật Ca Diếp: Diệt trừ tội về uống rượu.
- Phật Thích Ca Mâu Ni: Diệt trừ tội về hủy báng Tam Bảo.
Khi niệm tụng toàn bộ bảy danh hiệu, được ví như “mở khóa” toàn bộ năng lượng thanh tẩy và bảo vệ từ các vị Phật.
Hướng dẫn cách trì tụng “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật”
Chuẩn bị tâm念 và môi trường
Trước khi bắt đầu, điều quan trọng nhất là chuẩn bị một tâm念 thanh tịnh và một môi trường yên tĩnh.
- Tâm niệm: Người niệm cần phát tâm chí thành, chí kính. Ý nghĩ phải hướng về sự thanh tịnh, buông xả những lo toan, sân si, và khởi lên lòng từ bi, sùng mộ.
- Môi trường: Nên chọn một nơi sạch sẽ, yên tĩnh. Có thể lập một bàn thờ đơn giản với hình ảnh hoặc tượng của bảy vị Phật quá khứ. Trước khi niệm, nên thắp hương để bày tỏ lòng thành kính và tạo không khí trang nghiêm.
Nghi thức trì tụng
Có nhiều cách niệm, từ đơn giản đến phức tạp. Dưới đây là một nghi thức phổ biến, phù hợp cho cả người mới bắt đầu và người đã có kinh nghiệm tu tập.
1. Quy y và phát nguyện
Đứng hoặc quỳ trước bàn thờ, chắp tay và đọc:
“Con quy y Phật, con quy y Pháp, con quy y Tăng.
Con nguyện tu tập theo lời dạy của chư Phật, hướng đến giác ngộ và giải thoát.”
2. Sám hối
Đọc bài sám hối để sám trừ tội chướng:
“Con xin sám hối cho những lỗi lầm con đã tạo trong quá khứ do vô minh, tham, sân, si.
Con nguyện từ nay về sau không tái phạm.”
3. Niệm danh hiệu
Có thể niệm theo ba cách:
- Niệm thầm: Chỉ dùng tâm念 để đọc, không phát ra âm thanh. Cách này thích hợp khi ở nơi công cộng.
- Niệm to: Đọc to rõ ràng, giúp tập trung tâm trí.
- Niệm theo chuỗi: Dùng chuỗi hạt để đếm số lần niệm.
Cách niệm cụ thể:
- Niệm riêng lẻ: Mỗi ngày niệm danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật” ít nhất 108 lần. Số 108 trong Phật giáo là một con số linh thiêng, tượng trưng cho 108 phiền não cần đoạn trừ.
- Niệm trọn bảy vị Phật: Niệm tuần tự cả bảy danh hiệu, mỗi danh hiệu 108 lần, hoặc niệm chung cả bảy danh hiệu 108 lần. Thứ tự niệm như sau:
- Nam Mô Phật Bì Bà Thi
- Nam Mô Phật Thi Khư
- Nam Mô Phật Tỳ Xá Phù
- Nam Mô Phật Câu Lưu Tôn
- Nam Mô Phật Câu Na Hàm Mâu Ni
- Nam Mô Phật Ca Diếp
- Nam Mô Phật Thích Ca Mâu Ni
4. Hồi hướng công đức
Sau khi niệm xong, chắp tay và đọc lời hồi hướng:
“Công đức niệm Phật con hồi hướng về mười phương pháp giới, nguyện cho tất cả chúng sinh đều được an lạc, giải thoát.
Cầu mong cha mẹ, ông bà, anh chị em và tất cả những người con quen biết được khỏe mạnh, bình an.”
Thời gian và tần suất
Có thể bạn quan tâm: Nam Mô Phật Tổ Như Lai Là Gì? Ý Nghĩa, Cách Niệm Và Lợi Ích Trong Đời Sống
- Thời gian tốt nhất: Buổi sáng sớm (khoảng 5-7 giờ) hoặc buổi tối trước khi đi ngủ (khoảng 20-22 giờ). Đây là những thời điểm tâm trí thường yên tĩnh nhất.
- Tần suất: Nên niệm mỗi ngày một cách đều đặn. Tính kiên trì quan trọng hơn số lượng. Dù bận rộn đến đâu, hãy cố gắng dành ra ít nhất 10-15 phút để niệm.
Những điều cần lưu ý khi trì tụng
- Tâm thành là chính: Dù niệm nhiều hay ít, điều quan trọng nhất là tấm lòng thành kính. Một câu niệm với tâm thanh tịnh còn quý hơn nghìn câu niệm mà tâm loạn.
- Không cầu mong lợi ích riêng tư quá mức: Nên niệm với tâm nguyện cầu an lành, tiêu trừ tội chướng, chứ không nên niệm chỉ để cầu xin tiền tài, danh vọng. Tâm niệm phải hướng thiện.
- Kết hợp với việc làm thiện: Niệm Phật phải đi đôi với hành động. Hãy cố gắng sống từ bi, bố thí, giúp đỡ người khác. Công đức sẽ nhân lên gấp bội.
- Tôn trọng truyền thống: Nếu có điều kiện, nên tham khảo ý kiến của các vị sư, các bậc thiện tri thức để được hướng dẫn cụ thể hơn, phù hợp với căn cơ và hoàn cảnh của bản thân.
- Tránh mê tín dị đoan: Việc niệm Phật là một pháp môn tu tâm, không phải là “bùa chú” để “yểm” hay “trừ tà” một cách mê tín. Hiệu quả đến từ sự thanh tịnh của tâm念 và sự kiên trì tu tập.
Những lưu ý quan trọng trong việc thực hành
Sự khác biệt giữa niệm Phật và cầu nguyện theo nghĩa thông thường
Nhiều người thường nhầm lẫn niệm Phật với việc “cầu xin” một vị thần linh nào đó ban phát điều ước. Đây là một quan niệm sai lầm. Niệm Phật là một pháp môn tu tập. Khi niệm danh hiệu chư Phật, người niệm không phải là đang “nhờ vả” mà là đang kết nối với năng lượng từ bi và trí tuệ của chư Phật. Chính năng lượng này sẽ hỗ trợ và gia hộ cho người niệm, giúp họ vượt qua khó khăn và thanh tẩy nghiệp chướng.
Vai trò của “chân ngôn” (thần chú)
Trong một số truyền thống, đặc biệt là Mật tông, việc niệm danh hiệu thường đi kèm với việc trì tụng “chân ngôn” hay còn gọi là “thần chú”. Chân ngôn của Phật Tỳ Bà Thi là một câu chú ngắn gọn nhưng được cho là có uy lực rất lớn. Tuy nhiên, để trì tụng chân ngôn một cách hiệu quả, người tu cần phải được truyền thừa (truyền giới, truyền pháp) từ một vị thầy có đầy đủ tư cách. Việc tự ý trì tụng mà không có sự hướng dẫn có thể không mang lại lợi ích như mong muốn.
Niệm Phật như một phương pháp thiền định
Có thể coi việc niệm Phật là một hình thức của thiền định. Khi tâm念 tập trung vào danh hiệu, những杂念 (ý nghĩ lung tung) sẽ dần lắng xuống. Hơi thở trở nên đều đặn, tâm trí trở nên an định. Đây là một phương pháp rất hiệu quả để rèn luyện tâm念, giúp giảm stress và tăng cường sự tập trung trong cuộc sống hàng ngày.
Tích lũy công đức và quả báo
Phật giáo luôn nhấn mạnh đến luật nhân quả. Việc niệm danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật” là một nhân thiện. Gieo nhân thiện ắt sẽ gặt quả thiện. Quả báo của việc niệm Phật có thể hiển hiện trong đời này (sức khỏe, tâm an, tai qua nạn khỏi) hoặc trong những đời sau (được sinh vào cõi thiện, gặp được chánh pháp).
Tổng kết
“Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật” không chỉ là một danh hiệu tôn kính mà còn là một bảo vật tâm linh quý giá. Việc hiểu rõ vị trí của Ngài trong lịch sử Phật giáo, thấu hiểu ý nghĩa sâu xa của danh hiệu và thực hành trì tụng một cách đúng đắn, sẽ mở ra cho mỗi người một con đường hướng thiện, hướng đến sự an lạc và giác ngộ.
Thông qua việc niệm danh hiệu này, người con Phật không chỉ được tiêu trừ tội chướng, tăng trưởng trí tuệ mà còn gieo trồng những hạt giống thiện lành cho tương lai vô tận. Điều then chốt là phải thực hành với tâm thành, chí kính và sự kiên trì.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, pháp môn niệm Phật, dù đơn giản nhưng lại là con đường tu tập sâu sắc và hiệu quả nhất, phù hợp với mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi trong xã hội hiện đại. Việc niệm danh hiệu “Nam Mô Quá Khứ Tỳ Bà Thi Phật” là một phần quan trọng của pháp môn này, xứng đáng được trân trọng và thực hành một cách nghiêm túc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 18, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
