Nấu cơm cúng mùng 5 là một phong tục quen thuộc của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ đến tổ tiên, thần linh. Vào ngày mùng 5 hàng tháng, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng để cầu mong một tháng mới bình an, may mắn. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết nên nấu những món gì cho tươm tất mà không kém phần trang trọng. Bài viết này sẽ gợi ý chi tiết 10 món ăn phổ biến, dễ làm, giúp bạn chuẩn bị một mâm cơm cúng mùng 5 đầy đặn và ý nghĩa.
Có thể bạn quan tâm: Nấu Bơ Cùng Cúng Dường Hỏa Tịnh Đát Tỏa: Ý Nghĩa Và Cách Thực Hiện Đúng
Gợi ý mâm cơm cúng mùng 5 đầy đủ và tươm tất
Việc chuẩn bị mâm cơm cúng mùng 5 không cần quá cầu kỳ nhưng phải thể hiện được sự thành tâm. Dưới đây là danh sách các món ăn quen thuộc, dễ chế biến mà vẫn giữ được nét truyền thống trong văn hóa ẩm thực cúng bái của người Việt.
1. Gà luộc nguyên con – Món ăn không thể thiếu
Gà luộc là món ăn truyền thống xuất hiện trong hầu hết các mâm cúng quan trọng, từ cúng gia tiên đến cúng thần tài. Khi chuẩn bị nấu cơm cúng mùng 5, bạn nên ưu tiên chọn gà ta hoặc gà công nghiệp loại vừa, luộc nguyên con để tạo sự trang nghiêm.
Cách chế biến:
- Làm sạch gà, dùng muối chà sát kỹ để khử mùi hôi.
- Luộc gà với nước sôi, thả thêm vài lát gừng và hành tím đập dập.
- Khi gà chín, vớt ra ngay vào nước lạnh để da giòn và vàng óng.
- Trình bày gà ra đĩa, đặt ngay ngắn, có thể cài thêm hoa sen hoặc lá chanh cho đẹp.
2. Thịt kho tàu (thịt kho trứng)
Thịt kho tàu là món ăn mang ý nghĩa sum vầy, thường có trong mâm cúng ngày rằm, mùng một. Vị béo của thịt ba chỉ quyện với vị đậm đà của nước hàng và trứng cút tạo nên một món ăn hấp dẫn.
Cách chế biến:
- Chọn thịt ba chỉ ngon, rửa sạch, cắt miếng vuông vừa ăn.
- Ướp thịt với nước mắm, đường, hành tím băm, tiêu khoảng 30 phút.
- Bắc nồi lên bếp, cho thịt vào xào săn, đổ nước dừa hoặc nước sôi ngập thịt.
- Thêm trứng cút luộc bóc vỏ vào kho chung.
- Kho nhỏ lửa đến khi thịt mềm, nước sánh lại là được.
3. Canh bí đỏ nấu tôm
Canh bí đỏ nấu tôm là món canh dân dã, cung cấp vitamin và mang lại vị ngọt tự nhiên. Món này rất phù hợp cho mâm cúng gia tiên vì sự thanh đạm và bổ dưỡng.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang 3 Cách Nấu Xôi Cúng Ngày Tết: Bí Quyết Cho Mâm Cỗ Đủ Đầy
Cách chế biến:
- Bí đỏ gọt vỏ, cắt miếng vừa ăn.
- Tôm lột vỏ, băm nhuyễn hoặc cắt nhỏ.
- Phi hành thơm, cho tôm vào xào săn, nêm gia vị.
- Đổ nước vào nồi, đợi sôi cho bí đỏ vào nấu chín.
- Nêm nếm lại cho vừa miệng, múc ra bát lớn.
4. Cá chiên hoặc cá rán
Cá là biểu tượng của sự sung túc (“có cá có tôm”). Trong mâm cúng mùng 5, bạn có thể chế biến cá chiên giòn để cúng, vừa dễ bảo quản lại bắt mắt.
Cách chế biến:
- Chọn cá diêu hồng, cá trê hoặc cá rô phi loại to, làm sạch, ướp muối và gian cho thấm.
- Đun dầu nóng, cho cá vào chiên vàng đều hai mặt.
- Để ráo dầu, trình bày lên đĩa, rắc thêm ngò rí và ớt cắt lát cho đẹp.
5. Trứng luộc
Trứng luộc là thành phần không thể thiếu trong bộ tứ “gà – thịt – canh – trứng”. Đây là món ăn đơn giản nhưng mang ý nghĩa trọn vẹn, viên mãn.
Cách chế biến:
- Luộc trứng chín kỹ, bóc vỏ.
- Có thể dùng trứng vịt luộc hoặc trứng cút luộc.
- Trình bày trứng ra đĩa, có thể rắc thêm tiêu hoặc để nguyên đĩa trắng.
6. Đậu hũ chiên nước mắm (hoặc đậu hũ sốt cà chua)
Đậu hũ tượng trưng cho sự thuần khiết và là nguồn cung cấp đạm thực vật. Món này dễ làm và rất đưa cơm.
Cách chế biến:
- Cắt đậu hũ thành miếng vuông vừa ăn.
- Chiên vàng giòn các mặt.
- Phốt một chút nước mắm, đường, tỏi ớt băm nhỏ cho sánh lại rồi đổ lên đậu.
- Hoặc có thể sốt cà chua chua ngọt tùy khẩu vị.
7. Rau muống luộc và nước mắm gừng
Mâm cúng không thể thiếu rau xanh. Rau muống luộc chấm mắm gừng là combo kinh điển của người Việt, thanh mát và dễ ăn.
Cách chế biến:
- Rau muống rửa sạch, ngâm nước muối.
- Đun nước sôi, cho rau vào luộc chín tới, vớt ra ngay nước lạnh để giữ màu xanh.
- Nước chấm: Pha nước mắm ngon với gừng giã nhỏ, đường, chanh.
8. Xôi chè (hoặc xôi đỗ xanh)
Có thể bạn quan tâm: Nấu Cúng Ngày 30 Tết: Các Món Ăn Truyền Thống Ý Nghĩa Cho Gia Đình
Xôi chè là món ngọt không thể thiếu trong mâm cúng để cầu mong sự ngọt ngào, thuận lợi. Bạn có thể chọn xôi gấc (màu đỏ may mắn) hoặc xôi đỗ xanh.
Cách chế biến:
- Gạo nếp ngâm kỹ, vo sạch.
- Hấp chín xôi, nếu làm xôi gấc thì trộn gấc và đường.
- Chè đỗ xanh ninh nhừ, thêm đường và dừa nạo.
9. Bánh kẹo, trầu cau
Ngoài cơm canh, mâm cúng mùng 5 thường không thể thiếu khay trầu cau và bánh kẹo đơn giản. Đây là nghi thức bắt buộc trong văn hóa tâm linh Việt Nam.
Cách chuẩn bị:
- Chuẩn bị 3 miếng trầu têm cánh phượng và 3 quả cau cắt miếng.
- Xếp bánh kẹo (bánh xu xê, kẹo chỉ, hoặc hoa quả) ngay ngắn.
10. Nước lọc, trà, rượu
Mâm cúng cần có 3 ly nước lọc, 3 ly trà hoặc 3 ly rượu nhỏ. Đây là lễ vật dâng lên thần linh và tổ tiên.
Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị mâm cơm cúng mùng 5
Để mâm cơm cúng mùng 5 được trọn vẹn, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
Chọn nguyên liệu tươi ngon:
Khi đi chợ mua đồ cúng, bạn nên chọn các nguyên liệu tươi sống, không nên mua đồ đông lạnh hoặc đã để lâu ngày. Thịt gà, cá, tôm phải còn tươi, rau củ sạch sẽ. Điều này thể hiện sự thành tâm của gia chủ đối với các đấng thần linh.
Cách trình bày mâm cúng:
Mâm cơm cúng mùng 5 thường được sắp xếp theo nguyên tắc “tiền hậu, tả hữu”. Món mặn (gà, cá, thịt) để ở vị trí trung tâm, rau canh và xôi chè để hai bên. Khay trầu cau và bánh kẹo để ở phía trước mâm. Nước và rượu để ở vị trí dễ nhìn thấy nhất. Cần lau dọn bàn thờ sạch sẽ trước khi đặt mâm cơm xuống.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Nấu Chè Cúng Như Thế Nào Cho Ngày Rằm, Mùng Một
Thời gian cúng:
Thời gian cúng mùng 5 thường không khắt khe như cúng giao thừa. Bạn có thể cúng vào buổi sáng hoặc buổi trưa. Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, cúng vào giờ Ngọ (11h – 13h) là tốt nhất. Sau khi thắp hương xong, gia chủ nên để hương cháy hết một nửa mới hạ mâm cơm.
Văn khấn cúng mùng 5:
Việc chuẩn bị bài văn khấn cũng rất quan trọng. Bạn nên chuẩn bị bài văn khấn cúng mùng 5 theo đúng chuẩn tâm linh, đọc rõ ràng, thành tâm. Nội dung văn khấn thường tạ ơn thần linh, thổ địa và cầu xin một tháng mới an lành. Gia chủ có thể tham khảo các bài văn khấn có sẵn tại các trang web uy tín về tâm linh.
Giải đáp thắc mắc liên quan đến việc nấu cơm cúng mùng 5
Hỏi: Không có thời gian nấu nhiều món có được không?
Trả lời: Bạn có thể đơn giản hóa mâm cúng. Chỉ cần một đĩa gà luộc, một đĩa thịt kho, một bát canh, một đĩa rau muống luộc và một mâm xôi là đủ. Quan trọng là sự thành tâm, không cần quá phô trương.
Hỏi: Có được dùng đồ chay để cúng mùng 5 không?
Trả lời: Hoàn toàn được. Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc muốn cúng chay vào các ngày mùng 1, rằm, bạn có thể thay thế các món mặn bằng các món chay như: đậu hũ sốt cà chua, nem chay, canh nấm, xôi chay. Mâm cúng chay vẫn giữ được sự trang trọng.
Hỏi: Mâm cơm cúng mùng 5 có cần mặn quá không?
Trả lời: Mâm cúng không cần quá mặn. Gia vị nêm nếm vừa phải, không nên để mặn vì theo quan niệm, mặn sẽ mang lại sự khó khăn, gian truân cho gia chủ trong tháng đó.
Kết luận
Việc nấu cơm cúng mùng 5 không chỉ là một nghi thức truyền thống mà còn là cách để các thành viên trong gia đình thể hiện lòng biết ơn và hướng về cội nguồn. Hy vọng với danh sách 10 món ăn mà chúng tôi gợi ý trên đây, bạn sẽ dễ dàng chuẩn bị được một mâm cơm tươm tất, ấm cúng. Đừng quên luôn giữ cho bàn thờ gia tiên được sạch sẽ và chuẩn bị bài văn khấn thành tâm để cầu mong một tháng mới an lành, tấn tài tấn lộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
