Hằng năm, cứ vào ngày 16 tháng 3 âm lịch là một dịp lễ quan trọng đối với nhiều tín đồ Phật giáo và cả những người dân theo tín ngưỡng dân gian tại Việt Nam. Đó là ngày Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề – một vị Bồ Tát được tôn kính với tấm lòng từ bi, luôn dấn thân cứu khổ cứu nạn chúng sinh. Dù bạn có theo đạo Phật hay chỉ đơn thuần là một người quan tâm đến văn hóa tâm linh, việc tìm hiểu về ngày lễ này cũng mang lại nhiều giá trị tinh thần sâu sắc. Bài viết dưới đây của chuaphatanlongthanh.com sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện nhất về ngày Vía Phật Mẫu, từ ý nghĩa, nghi thức cúng bái đến những lưu ý quan trọng để mọi người có thể chuẩn bị lễ Vía một cách trọn vẹn, thành kính.
Khái quát về Phật Mẫu Chuẩn Đề trong tâm thức người Việt
Phật Mẫu Chuẩn Đề là một trong lục vị Quan Âm Bồ Tát trong hệ thống Phật giáo Đại thừa. Ngài không chỉ là biểu tượng của lòng từ bi mà còn mang sứ mệnh bảo hộ Phật Pháp và cứu độ chúng sinh khỏi những nghiệp chướng sâu dày, đặc biệt là những người đang phải gánh chịu bệnh tật và khổ đau kéo dài. Trong văn hóa dân gian Việt Nam, hình ảnh Phật Mẫu Chuẩn Đề thường gắn liền với sự che chở, bình an và hóa giải những điều xui rủi trong cuộc sống.
Từ xưa đến nay, hình tượng của ngài được mô tả với nhiều đặc điểm nổi bật, thể hiện sức mạnh siêu nhiên và tâm từ ái bao la. Phổ biến nhất là hình ảnh ngài ngự trên một đài sen, thân màu vàng pha trắng, rạng ngời ánh hào quang. Theo kinh điển, màu sắc này mang hai tầng ý nghĩa sâu sắc: màu vàng tượng trưng cho “Thai Tạng Giới” – nơi chứa đựng bản chất giác ngộ thuần khiết; còn màu trắng tượng trưng cho “Kim Cương Giới” – biểu thị cho sự kiên cố, bất hoại của trí tuệ. Sự kết hợp hai màu sắc này ngụ ý rằng người tu tập theo pháp môn của ngài cần có cả tâm từ bi và trí tuệ kiên định.
Điểm đặc biệt dễ nhận biết nhất là ngài có 18 cánh tay, mỗi cánh tay đều cầm một pháp khí khác nhau, tượng trưng cho 18 pháp môn cứu độ chúng sinh khỏi mọi khổ ách. Trên đầu ngài đội mão Hoa quang, nơi có năm vị Như Lai hiện diện; ba con mắt của ngài không chỉ để nhìn thấu trần thế mà còn thể hiện trí tuệ soi sáng ba thời: quá khứ, hiện tại và vị lai.
Có thể bạn quan tâm: Ngày Phật Giáo Việt Nam: Ý Nghĩa & Truyền Thống Cầu Siêu Tri Ân Anh Hùng Liệt Sĩ 27/7
Ý nghĩa của ngày Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề
“Vía” trong tín ngưỡng dân gian và Phật giáo không phải là ngày sinh hay ngày mất, mà là ngày kỷ niệm một sự kiện thiêng liêng nào đó liên quan đến vị Phật, vị Bồ Tát hay các vị thần linh. Đối với ngày Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề, đây là dịp để các tín đồ và người dân bày tỏ lòng thành kính, cảm niệm ân đức của ngài trong việc cứu khổ cứu nạn, hộ trì Phật Pháp và mang lại an lành cho muôn loài.
Về mặt tâm linh, ngày Vía được coi là thời điểm năng lượng tích cực dồi dào nhất, thuận lợi để thực hành các công việc thiện, tụng kinh, niệm Phật và làm lễ cúng dường. Người ta tin rằng, nếu thành tâm cầu nguyện trong ngày này, những điều ước về sức khỏe, bình an, hóa giải tai ương và phát triển trí tuệ sẽ dễ dàng được đáp ứng hơn.
Ngoài ra, lễ Vía cũng là dịp để mỗi cá nhân nhìn lại bản thân, sám hối những lỗi lầm đã phạm, phát nguyện tu tâm dưỡng tính, sống từ bi, nhân ái hơn với tha nhân. Đây chính là cốt lõi của đạo lý nhà Phật: “Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định”.
Những điều cần biết khi cúng Vía Phật Mẫu vào ngày 16/3 âm lịch
1. Thời gian cúng Vía
Theo truyền thống, lễ cúng Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề được tổ chức vào ngày 16 tháng 3 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, để lễ vật được dọn sẵn và tâm trạng được thanh tịnh, nhiều gia đình thường chuẩn bị từ chiều hôm trước hoặc sáng sớm ngày lễ. Thời điểm tốt nhất để làm lễ là vào buổi sáng, trước 12 giờ trưa, khi không khí còn trong lành và tâm trí con người cũng đang ở trạng thái tĩnh lặng, dễ dàng kết nối với thế giới tâm linh.
2. Bày trí bàn thờ
Bàn thờ Phật Mẫu Chuẩn Đề nên được đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, thoáng đãng và hướng về ánh sáng. Nếu gia đình có bàn thờ Phật chung, có thể đặt di ảnh hoặc tượng Phật Mẫu ở vị trí trang trọng, bên cạnh các vị Phật khác. Tuyệt đối không đặt bàn thờ ở nơi ồn ào, gần nhà vệ sinh, phòng bếp hay những nơi có ánh sáng đèn mờ ảo, thiếu tôn nghiêm.
Trên bàn thờ, cần có những vật dụng cơ bản như: lư hương, bình hoa, đĩa trái cây, ly nước sạch, nến hoặc đèn dầu. Nên sử dụng hương trầm thay vì các loại nhang có hóa chất, vì hương trầm không chỉ thanh tẩy không gian mà còn giúp tâm trí an định, dễ dàng tập trung khi tụng niệm.
3. Lễ vật cúng Vía
Lễ vật cúng Phật phải là đồ chay tịnh, thể hiện sự thanh cao, không sát sinh. Một mâm cúng tiêu chuẩn thường bao gồm:
Hoa tươi: Nên chọn hoa sen, hoa cúc, hoa huệ hoặc hoa lay ơn – những loài hoa tượng trưng cho sự tinh khiết, thanh tịnh.
Trái cây: Chọn 5 loại trái cây tươi ngon, ít nhất phải có chuối, bưởi, cam, quýt, táo. Trái cây phải còn nguyên hình, không dập nát, thể hiện lòng thành.
Đèn/nến: Nên thắp 7 ngọn đèn hoặc 7 cây nến, tượng trưng cho thất giác chi (bảy yếu tố giác ngộ).
Nước sạch hoặc trà: Nên dùng nước lọc tinh khiết hoặc trà sen, trà jasmine. Tuyệt đối không dùng rượu, bia, nước có ga hay đồ uống có cồn.
Xôi chay hoặc bánh ngọt thuần chay: Có thể chuẩn bị xôi gấc, xôi đậu xanh hoặc các loại bánh không chứa sữa, trứng, mật ong.
Hương: Dùng loại hương sạch, không hóa chất, tốt nhất là hương trầm.
Lưu ý: Không sát sinh, không dùng đồ mặn, không đặt đồ giả (trái cây nhựa, hoa nhựa) trên bàn thờ Phật vì điều đó thể hiện sự thiếu thành kính.
Bài kinh, chú và lời khấn nguyện trong ngày Vía
1. Thần chú Chuẩn Đề
Pháp môn tu tập theo Phật Mẫu Chuẩn Đề nổi tiếng nhất là trì tụng Chuẩn Đề Thần Chú. Theo kinh nghiệm của nhiều người tu, việc niệm chú này hằng ngày không chỉ giúp thanh tẩy tâm念, giảm nghiệp chướng mà còn mang lại sự bình an, may mắn và trí tuệ.
Chuẩn Đề Thần Chú (đọc 7 lần):
Khể Thủ Quy-Y Tô-Tất-Đế,
Đầu Diện Đảnh Lễ Thất Câu Tri
Ngã Kim Xưng Tán Đại Chuẩn-Đề,
Duy Nguyện Từ Bi Thùy Gia Hộ
Nam Mô Tát Đa Nẩm Tam-Miệu Tam-Bồ-Đề,
Câu Tri Nẫm, Đát Điệt Tha
Án, Chiết Lệ Chủ Lệ Chuẩn-Đề, Ta Bà Ha
Sau đó, niệm 7 lần danh hiệu: “Nam Mô Chuẩn Đề Vương Bồ Tát Ma Ha Tát”
2. Bài kinh sám hối và phát nguyện
Trước khi khấn, nên dành vài phút để tĩnh tâm, sám hối những điều sai trái đã làm trong quá khứ và phát nguyện tu tập, làm lành lánh dữ. Dưới đây là một bài sám hối ngắn gọn, dễ tụng:
“Con xin sám hối với Phật Mẫu Chuẩn Đề và chư Phật mười phương về những nghiệp bất thiện con đã tạo trong đời này và nhiều đời quá khứ do si mê, sân hận, tham lam,驕慢, nghi ngờ. Nay con nguyện ăn năn hối改, đoạn tuyệt ác pháp, tu dưỡng tâm tánh, chuyên tâm niệm Phật, làm việc thiện, cứu giúp chúng sinh.”
3. Văn khấn cúng Vía (mẫu)
Dưới đây là một bài văn khấn cúng Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề phổ biến, phù hợp để đọc trong gia đình hoặc tại chùa:
Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Hôm nay, ngày 16 tháng 3 năm Quý Mão (hoặc năm âm lịch tương ứng), chúng con tên là: [Họ tên], sinh năm: [Năm sinh], ngụ tại: [Địa chỉ].
Nay nhân ngày Vía Đức Phật Mẫu Chuẩn Đề, chúng con hết lòng thành kính dâng lên hương hoa, trà quả, đèn nhang, phẩm vật thanh tịnh để tưởng niệm công đức to lớn của Ngài.
Chúng con xin nguyện cầu:
Mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, dịch bệnh tiêu tan, muôn loài được an vui.
Mong cho gia đình chúng con luôn được bình an, sức khỏe dồi dào, tai qua nạn khỏi, sống thuận hòa, con cháu hiếu thảo.
Mong cho chúng con được trí tuệ sáng suốt, tâm念 thanh tịnh, buông xả phiền não, tinh tấn tu tập theo chính pháp.
Chúng con xin nhất tâm niệm danh hiệu Phật Mẫu Chuẩn Đề và trì tụng thần chú để gieo trồng phước đức, tiêu trừ nghiệp chướng, chuyển hóa khổ đau.
Kính mong Phật Mẫu Chuẩn Đề từ bi gia hộ, chứng minh và cảm ứng cho lòng thành của chúng con.
Ngày Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề: Ý Nghĩa, Lễ Cúng Và Những Điều Người Dân Nên Biết
Trước khi làm lễ hoặc đến chùa tham dự lễ Vía, cần tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo mới, gọn gàng, lịch sự. Phụ nữ nên tránh mặc váy quá ngắn, áo hai dây hoặc trang điểm quá đậm. Nam giới không nên mặc quần short, áo thun trơn. Việc ăn mặc chỉnh tề thể hiện sự tôn trọng đối với chư Phật, Bồ Tát và cũng là cách để bản thân giữ tâm念 thanh tịnh.
2. Ăn chay trước và trong ngày lễ
Nhiều người có thói quen ăn chay trong ngày Vía hoặc ăn chay cả tuần để tăng thêm phước đức và thể hiện lòng từ bi. Việc ăn chay không chỉ là hình thức mà còn giúp cơ thể thanh lọc, tâm trí nhẹ nhàng, dễ dàng tiếp nhận năng lượng tích cực từ buổi lễ.
3. Giữ tâm念 an lành, tránh tranh cãi
Ngày Vía là dịp để tu tập và tích phước, vì vậy nên tránh các hành vi gây gổ, tranh cãi, nói lời thô lỗ hay mang theo tâm念 sân hận đến nơi thờ tự. Thay vào đó, hãy giữ tâm niệm từ bi, hòa ái, sẵn sàng giúp đỡ người khác.
4. Không chụp ảnh, quay phim khi đang làm lễ
Khi tham dự lễ tại chùa, đặc biệt trong lúc đang tụng kinh, lạy Phật, tuyệt đối không nên chụp ảnh, quay phim, nhất là dùng đèn flash. Việc này không chỉ thiếu tôn nghiêm mà còn làm ảnh hưởng đến không khí trang trọng của buổi lễ.
5. Dọn dẹp bàn thờ sau khi cúng
Sau khi làm lễ xong, nên dọn dẹp bàn thờ gọn gàng, hoa quả còn tươi có thể mang xuống bếp dùng trong bữa ăn chay để không phí phạm. Nước trên bàn thờ nên thay mới vào ngày hôm sau.
Những lợi ích tinh thần khi tu tập theo pháp môn Phật Mẫu Chuẩn Đề
Theo kinh điển và kinh nghiệm tu tập của nhiều hành giả, việc trì tụng Chuẩn Đề Thần Chú và lễ bái Phật Mẫu Chuẩn Đề thường xuyên mang lại những lợi ích thiết thực:
Tâm念 an định: Giúp giảm bớt lo âu, căng thẳng, mang lại cảm giác bình an trong tâm hồn.
Tăng trưởng trí tuệ: Người tu tập sẽ dần phát triển khả năng suy nghĩ chín chắn, nhìn nhận vấn đề một cách thấu đáo hơn.
Hóa giải nghiệp chướng: Những người có bệnh tật lâu năm, vận hạn hay cảm giác “khó thoát khỏi vòng luẩn quẩn” thường tìm đến pháp môn này để sám hối và chuyển hóa nghiệp.
Gia hộ bình an: Được xem là vị Bồ Tát che chở, vì vậy người nào thành tâm cầu nguyện sẽ cảm nhận được sự bảo hộ, tránh được tai ương, tai nạn.
Hỗ trợ tu tập: Đối với những ai đang tu theo đạo Phật, trì chú Chuẩn Đề là một pháp môn trợ duyên đắc lực để nhanh chóng tiến bộ trên con đường giác ngộ.
Một số sai lầm thường gặp khi cúng Vía và cách khắc phục
1. Cúng đồ mặn, sát sinh
Sai lầm: Nhiều gia đình vẫn quen dùng thịt gà, heo quay, giò chả để cúng Phật, điều này hoàn toàn không phù hợp.
Khắc phục: Luôn dùng đồ chay tịnh, tránh sát sinh. Nếu muốn cúng để tưởng nhớ người thân, nên cúng ở bàn thờ tổ tiên, không đặt lên bàn thờ Phật.
2. Dùng hương nhang có hóa chất
Sai lầm: Dùng các loại nhang giá rẻ, có chứa hóa chất, khói nhiều, gây hại cho sức khỏe và không thanh tịnh.
Khắc phục: Nên dùng hương trầm hoặc nhang được làm từ nguyên liệu tự nhiên, không hóa chất.
3. Khấn vái cầu xin quá thực dụng
Sai lầm: Chỉ khấn cầu xin tiền tài, danh vọng, trúng số… mà ít khi phát nguyện tu tập, làm lành.
Khắc phục: Nên khấn theo hướng cầu an lành, sức khỏe, trí tuệ và sự bình an cho gia đình, cộng đồng. Đồng thời, phát nguyện sống thiện lương, giúp đỡ người khác.
4. Đến chùa chỉ để xin xăm, bói toán
Sai lầm: Một số người đến chùa chỉ để xin xăm, bói quẻ mà quên mất mục đích chính là lễ Phật, tu tâm.
Khắc phục: Đến chùa để lễ bái, nghe kinh, tụng niệm, thiền định. Nếu muốn xin xăm, nên làm sau khi lễ Phật và giữ thái độ kính cẩn.
Lời kết
Ngày Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề không chỉ là một ngày lễ theo lịch âm mà còn là dịp để mỗi người dân Việt Nam trở về với cội nguồn tâm linh, nuôi dưỡng lòng từ bi và hướng đến cuộc sống an lành, hạnh phúc. Dù bạn có theo đạo Phật hay không, thì những giá trị nhân văn sâu sắc mà ngày lễ này mang lại – như lòng biết ơn, sự sám hối, tinh thần vị tha – đều rất đáng để chúng ta học hỏi và thực hành.
chuaphatanlongthanh.com kính chúc quý độc giả và các bạn một ngày Vía Phật Mẫu Chuẩn Đề tràn đầy an lành, may mắn và phúc đức. Mong rằng những chia sẻ trên đây đã giúp bạn có thêm kiến thức để chuẩn bị lễ Vía được chu đáo, thành tâm và ý nghĩa. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các ngày lễ, phong tục tập quán hay các chủ đề khác trong đời sống, hãy tiếp tục theo dõi các bài viết tiếp theo của chúng tôi.
