Nghi cúng cô hồn, hay còn gọi là cúng vong, cúng chúng sinh, là một phong tục tín ngưỡng lâu đời của người dân Việt Nam. Đây không chỉ là nghi lễ thể hiện lòng từ bi, biết ơn đối với những linh hồn lang thang, không nơi nương tựa mà còn là cách để cầu mong cho gia đạo được bình an, xua tan những điều không may. Tuy nhiên, để buổi lễ diễn ra trọn vẹn và thành tâm, gia chủ cần hiểu rõ về ý nghĩa cũng như các bước thực hiện đúng chuẩn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một cách chi tiết và đầy đủ nhất về nghi thức cúng cô hồn, đặc biệt là phần bài văn khấn quan trọng.
Có thể bạn quan tâm: Ngai Đồng Thờ Cúng: Cẩm Nang Chọn Lựa, Ý Nghĩa Và Vị Trí Đặt Trên Bàn Thờ
Có thể bạn quan tâm: Mũ Vàng Cúng Sao: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Khuyến Nghị Tâm Linh
Nghi thức cúng cô hồn có ý nghĩa gì trong văn hóa Việt?
Nghi cúng cô hồn mang ý nghĩa lớn lao về mặt tâm linh và nhân văn, thể hiện qua hai khía cạnh chính:
- Lòng từ bi và sự chia sẻ: Đây là hành động phát tâm bố thí, chia sẻ phần nào của cải, lương thực cho những linh hồn lang thang, đói khát, những người đã khuất không có người thờ cúng. Việc làm này thể hiện sự bao dung, thương cảm của người còn sống đối với những mảnh đời bất hạnh ở thế giới bên kia.
- Cầu an và giải trừ vận hạn: Người xưa quan niệm rằng, những linh hồn oan khuất, vong linh vật vờ nếu không được cúng bái có thể quấy phá, gây nên những điều không may cho gia đình. Nghi lễ cúng cô hồn như một cách để “trả lễ”, giúp các vong hồn được siêu thoát, từ đó cầu mong gia đình được âm siêu dương thái, tránh được những tai ương, xui xẻo.
Có thể bạn quan tâm: Nam Mô Như Lai Ứng Cúng: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Cách Hành Trì
Các bước chuẩn bị cho buổi cúng cô hồn
Một buổi lễ cúng cô hồn muốn thành công cần được chuẩn bị chu đáo từ lễ vật đến không gian.
1. Lễ vật cúng cô hồn
Lễ vật cúng cô hồn thường là những đồ dùng, thức ăn đơn giản, mang ý nghĩa “phú” cho vong linh. Tùy vào điều kiện và phong tục từng địa phương mà có thể thêm bớt, nhưng cơ bản bao gồm:
- Mâm cơm chay: Gồm xôi, cháo, các món chay khác.
- Rượu, trà, nước lọc.
- Hương, nến, hoa quả.
- Tiền vàng mã: Bao gồm tiền âm phủ, quần áo âm phủ, và các đồ mã khác.
- Cháo trắng: Một chén cháo lớn, theo quan niệm thì đây là món không thể thiếu để “nuôi” các vong linh đói khát.
- Bánh kẹo, bỏng ngô, tiền lẻ.
- Thúng gạo, muối: Gạo và muối được rải ra đất để bố thí cho vong linh.
2. Không gian và thời gian cúng
- Không gian: Nên cúng ở trước sân nhà hoặc một khoảng trống sạch sẽ, không nên cúng trong nhà. Gia chủ nên đặt một cái bàn nhỏ, trên trải một tờ giấy hoặc lá chuối để đặt lễ vật.
- Thời gian: Thường cúng vào ban tối, sau khi mặt trời lặn, vì đây là lúc các vong linh có thể dễ dàng đến nhận lễ vật. Các ngày cúng thường là ngày rằm, mùng 1, hoặc các ngày mồng 2, 3, 4, 5, 6, 7, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30 âm lịch hàng tháng. Riêng ngày mùng 3 và mùng 7 là hai ngày quan trọng nhất.
Có thể bạn quan tâm: Mẫu Sớ Cúng Sao Giải Hạn: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Quy trình thực hiện nghi lễ cúng cô hồn
Để buổi lễ diễn ra long trọng và đúng nghi thức, gia chủ cần tuân thủ các bước sau:
- Chuẩn bị: Sắp xếp mâm lễ vật ra bàn nhỏ ở nơi đã định, thắp hương, nến.
- Tụng kinh: Gia chủ hoặc người đại diện bắt đầu tụng các bài kinh như “Phổ Đà Lạc Già”, “Diện Diên Vương Bồ Tát” để mời các chư thần, chư Phật đến chứng giám.
- Thỉnh hương: Thắp một nén hương và đọc bài văn khấn thỉnh hương.
- Triệu vong: Gia chủ đọc bài văn khấn triệu tập các vong linh, cô hồn, kể cả vong linh của gia tiên, oan gia trái chủ và chúng sinh trong lục đạo luân hồi.
- Chia lễ: Sau khi khấn xong, gia chủ rải tiền lẻ, bỏng ngô, bánh kẹo ra xa để các vong linh dễ dàng đến nhận.
- Hạ lễ: Đợi hương cháy gần hết, gia chủ vái tạ và hạ lễ. Lễ vật có thể mang ra ăn hoặc phát lộc cho mọi người.
Bài văn khấn cúng cô hồn chi tiết
Đây là phần quan trọng nhất của nghi lễ, gia chủ cần đọc với tấm lòng thành kính.
Phần khấn thỉnh chư thần, chư Phật
Chủ lễ: Tựu vị
Tả: Lễ tứ bái
Chủ lễ: Cát tường hội khởi, cam lồ môn khai,
Cô hồn Phật tử giáng lai lâm, văn pháp phú hương trai,
Vĩnh thoát luân hồi, u ám nhất thời khai.
Nam mô vân lai tập bồ tát (3 lần).
Phổ đà lạc già thường nhập định,
Tùy duyên phú cảm mị bất châu,
Tầm thanh cứu khổ độ quần mê,
Thị tắc danh vi Quán Tự Tại.
Nam mô Diện Diên Vương Bồ Tát (3 lần).
Hương hoa thỉnh, hương hoa thỉnh.
Phần khấn thỉnh hương
Thử nhất biện hương bất tùng thiên giáng, phi thuộc địa sanh, lưỡng nghi vị phán chi tiên,根 nguyên sung tắc tam giới, nhất khí tài phân chi hậu, chi diệp biến mãn thập phương, siêu nhật nguyệt chi quang hoa hàm sơn xuyên chi tú lệ,即 giới,即 định,即 tuệ, phi mộc, phi hỏa, phi yên thâu lai tại nhất vi trần, trán khứ phổ châu sa giới, ngã kim nhiệt hướng kim lô,端 thân cúng dường thập phương thường trú Tam bảo, sát海万灵 tất trượng chơn hương, đồng quy chơn tế.
Ư kim… niên… nguyệt… nhật, tư hữu… việt nam… thành phố… quận… phường… khối… tổ… ấp. Kim… trai chủ… thất trung… đồng gia đẳng phụng Phật tu hương phúng kinh…. thiết cúng tạ âm linh cô hồn nhất diên nguyện cầu âm siêu dương thái bảo an hậu duệ sự.
Nam mô nhất tâm phụng thỉnh:
Vận tâm bình đẳng pháp lực vô biên cung đối hàng linh tiền xưng dương bảo hiệu. Nam mô Đa Bảo Như Lai, Quảng Bác Thân, Diệu Sắc Tướng, Cam Lồ Vương Như Lai. Nam mô bạc già phạt đế khốc thanh trực thượng hàng vân tiêu lộ thiều thiều la hán sanh hoan hôn trừ oán tô nãnh tô nãnh dĩ vi nhiễu hộ ngạn tất tri tất xả tả nẵng duệ hê huệ hê thát rị quan mẫu đà nẫm da tóa ha. Hộ ngạn bộ bộ đế rị da rị đát tha nga đa da.
Phần triệu cô hồn
Cô hồn (a) văn triệu, văn triệu thỉnh lai lâm (2 lần)
Hương hoa thỉnh, hương hương thỉnh.
Nam mô nhất tâm phụng thỉnh: Thần thông vô ngại nhiếp thiên đình ư khoảnh khắc chi gian, oai linh mạc trắc giáng thần hoàng, ư sát na chi tế. Cung duy: Bổn xứ linh quang bổn thổ linh thần, bổn xứ thành hoàng thổ địa phước đức chánh thần, tiền gia viên trạch, hậu gia viên cư, đông tây nam bắc cận ư thử xứ âm linh cô mộ liệt vị.
Nam mô nhất tâm triệu thỉnh: Pháp giới lục đạo tam thập lục bộ chư âm linh cô hồn, tự tha tiên vong gia thân quyến thuộc thế giới chiến tranh阵 binh sĩ阵 vong nhân dân nạn vong oan hồn uổng tử nam nữ thương vong nhất thiết hà sa vô tự âm linh không hàng thủy lục liệt vị.
Nhất tâm triệu thỉnh: Bổn phường bổn khối ngũ âm bách tánh liệt đồn义 trủng quan lai binh dân nam phụ lão ấu hoặc phiêu trầm phách lạc âm linh liệt vị.
Nhất tâm triệu thỉnh: Hoàng(họ….) gia tam thế tiền khiên, oan gia trái chủ cừu thù chấp đối nhất thiết thọ nghiệp đẵng chư âm hồn liệt vị.
Phần khấn nguyện cho các vong linh
Nhất tâm triệu thỉnh: Sống lúc nhúc trong vòng tạo hóa, người thời ham phú quý kẻ thời tưởng công danh, chết lõa lồ giữa án hồng trần phất không lối quy tàng hồn không nơi i ỉ. Thây dầu đã khuất muôn thuở còn linh, nghĩa phải cứ làm tất lòng há kể. Nhớ âm linh cô hồn sống để tiếng đời thác nào phù thế. Kẻ thời tưởng vì dân trừ giặc, dựng cờ lên bán máu lập công. Người thời tranh giúp nước cứu nòi, bỏ tất cả liều mình quyết chí, đem thân gởi nơi mũi gươm ngọn giáo, phơi thây kia ngang dọc chốn sa trường, rũi mình nhầm viên đạn mũi tên, tàn cốt nọ dập vùi nơi chiến địa. Kìa những kẻ trung thần nghĩa sĩ, oan hồn nơi không chốn phụng thờ. Nọ cô loài nghịch tử phù du, thương vong ấy không ai đơm tế, mơ màng theo giọt nước dòng la, thấp thoáng chốn siêu thành lạc thị. Thảm hại phận người bồ liễu giận hờn đâu nên nỗi quyên sinh. Thương thay tài đấng anh hùng ác liệt chi nên mang yểu tử. Kẻ thời muốn thoát khỏi vòng lâm, lỡ mình vào miệng hổ lang. Người thời toan thoát khỏi ngục tù, họa nhà lại mang thay dịch lệ. Người buôn bán nhầm khi lỡ bước bị phong ba trôi nỗi khắp nơi. Kẻ làm ăn rủi gặp bất ngờ, tầm hải đảo lội bơi thất thế. Người thời bị bom nhầm đạn nổ, xương tan thịt nát cuộc chiến tranh đâu khiến gây nên. Kẻ thời đương giặc giết thù đâm, máu đổ đầu rơi quân tàn bạo, làm cho thảm hại. Nhà cửa bỏ ruộng vườn cũng bỏ, hồn chơi bóng cá phách lạc dòng sông, mẹ cha không con vợ cũng không, bạn với cung trăng chơi cùng bóng thỏ. Trời là quan đất là khuất, bảo nại vùi lấp rêu in, hoa ấy nền nguyệt ấy màng xá chẳng sầu mưa lệ. Ấp xấp mặt sống sau bụi khỏa, ngóng cổ trông chư Phật ra ân, nhớn mắt nhìn kẻ lại người qua, mỏi dạ tưởng thuyền tăng tụng niệm. Chim kêu vượt hú u ơ, quyên khóc rế ngâm năn nỉ, gặp bóng phù du ở thế cũng dường như bụi lấp nhành dương. Nào ai ngơ ngác bên đời, há phải chẳng khác sương sa lá hẹ. Thương vì nỗi không ai bạt độ, biết đâu nơi khổ hải, biết đâu chốn mê đồ. Thảm cho ai không kẻ chiêu hồn, còn làm khách tha hương còn làm ma ngạ quỷ. Nay…(đông) thiên giai tiết cát nhật良 thời trai chủ khấn nguyện khánh chúc cầu an. Trước tịnh đàn vái lạy ba lần dâng lễ bạt kính mời liệt quý vị.
Ai đến đó trước sau ngồi lại, tấm lòng thành chẳng đặng bao nhiêu, của thiên biến ít thành nhiều, xin nhờ Tôn giả chia đềuhai bên. Nào anh linh nào chị显 sinh, hởi kẻ trẻ hởi người già lai đáo đàn tiền thọ tài hưởng thực quý tinh, đốn tức tham sân si tu trì giới định tuệ oán thân bình đẳng hàm thoát khổ luân tu tống tam tai登 lâm thập địa.
Nam mô siêu lạc độ bồ tát (3 lần).
Những lưu ý quan trọng khi cúng cô hồn
Để tránh những điều kiêng kỵ không đáng có, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
- Tuyệt đối không cúng trong nhà: Lễ cúng cô hồn phải được đặt ở ngoài sân, ngõ, hoặc một khoảng đất trống. Không đặt mâm cúng cô hồn chung với mâm cúng gia tiên.
- Không nên cúng vào ban ngày: Thời gian thích hợp nhất là sau 18h, khi mặt trời đã lặn.
- Gia chủ không được tranh抢 lễ vật: Sau khi đã rải tiền và tung đồ ăn ra, gia chủ phải lùi ra xa, không được đứng gần hay tranh giành với các vong linh.
- Người cúng nên thành tâm, không nên suy nghĩ lung tung: Tinh thần thành tâm là quan trọng nhất.
- Phát lộc sau khi cúng: Sau khi cúng xong, gia chủ có thể phát lộc cho mọi người hoặc mang vào nhà dùng, nhưng tốt nhất là nên dùng ngay trong ngày.
Việc cúng cô hồn là một nét đẹp văn hóa tâm linh, thể hiện lòng nhân ái và sự biết ơn. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về nghi cúng cô hồn, từ đó có thể chuẩn bị một buổi lễ chu đáo, thành tâm nhất để cầu mong cho gia đình được bình an, may mắn. Hãy luôn nhớ rằng, thành ý là yếu tố quan trọng nhất trong mọi nghi lễ.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
