Việc cúng tạ mộ là một truyền thống văn hóa lâu đời của người Việt Nam, thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn và sự tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên. Đây không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, nhắc nhở nhau về cội nguồn. Tuy nhiên, để tổ chức một buổi cúng tạ mộ đúng chuẩn tâm linh, trang trọng và đầy đủ không phải là điều dễ dàng. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về nghi thức cúng tạ mộ, từ việc chuẩn bị lễ vật đến bài văn khấn chi tiết, giúp bạn đọc có thể thực hiện một cách chu đáo nhất.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Rằm Tháng Giêng 2026: Gợi Ý 3 Mâm Cúng Truyền Thống Chuẩn Vị Người Việt
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Địa Điểm Mua Đồ Cúng Ông Táo Uy Tín Nhất Tại Sài Gòn (2026)
Những điều cần biết trước khi cúng tạ mộ
Nghi thức cúng tạ mộ hay còn gọi là cúng mộ, tảo mộ là một phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc ta. Lễ cúng này thường được tổ chức vào những dịp quan trọng như ngày Tết Thanh Minh, ngày giỗ của người đã khuất, hoặc vào các ngày rằm, mùng một hàng tháng (tùy vào điều kiện và tín ngưỡng của từng gia đình). Mục đích chính của việc cúng tạ mộ là để tỏ lòng thành kính, báo hiếu với tiên tổ, đồng thời cầu xin các đấng bề trên, thần linh thổ địa che chở cho phần mộ của người thân được yên ổn, tránh bị động mồ mả.
Việc chuẩn bị cho một buổi cúng tạ mộ cần được tiến hành một cách thận trọng, từ khâu chọn ngày, chuẩn bị mâm lễ cho đến việc đọc bài văn khấn. Theo quan niệm dân gian, mâm lễ cúng tạ mộ không cần quá xa hoa nhưng phải tươm tất, thể hiện được lòng thành của người cúng. Gia chủ cần lưu ý đến các quy tắc tâm linh để đảm bảo buổi lễ diễn ra suôn sẻ, mang lại phước lành cho gia đình.
Chuẩn bị lễ vật cúng tạ mộ
Lễ vật cúng tạ mộ thường được chia làm hai phần: phần chay và phần mặn, tùy thuộc vào tín ngưỡng của từng gia đình và hướng dẫn từ các sư thầy, pháp sư. Tuy nhiên, về cơ bản, một mâm lễ tạ mộ thường bao gồm những vật phẩm sau:
- Hương hoa, nến, vàng mã: Đây là những vật phẩm không thể thiếu trong bất kỳ lễ cúng nào. Gồm hương (nhang), hoa tươi (thường là hoa cúc, hoa huệ), nến (đèn cầy), và tiền vàng mã (giấy bạc).
- Trái cây: Nên chọn các loại quả tươi ngon, còn nguyên vẹn, có màu sắc đẹp mắt. Các loại quả thường dùng là táo, lê, cam, quýt, nho, chuối, đu đủ, xoài… Tránh dùng các loại quả có gai nhọn hoặc quả giả.
- Xôi, chè: Xôi thường được nấu từ nếp thơm, có thể là xôi gấc (màu đỏ tượng trưng cho may mắn) hoặc xôi trắng. Chè là món chè ngọt (chè đậu, chè trôi nước…).
- Nước sạch: Nước dùng để cúng thường là nước lọc hoặc nước trà.
- Đồ mặn (nếu cúng mặn): Bao gồm các món như gà luộc nguyên con, thịt lợn quay, giò lụa, nem rán, trứng vịt luộc, bánh chưng… Tùy vào điều kiện mà gia chủ có thể chuẩn bị các món phù hợp.
- Bánh kẹo, trầu cau: Bánh kẹo các loại và trầu cau (trầu têm cánh phượng) cũng là lễ vật thường thấy trên mâm cúng.
Ngoài ra, đối với nghi thức cúng tạ mộ, gia chủ cần chuẩn bị thêm các bài vị (nếu có) và các vật dụng cần thiết cho việc dọn dẹp mồ mả như chổi, khăn lau, nước sạch, dụng cụ cắt tỉa cỏ.
Các bước tiến hành nghi thức cúng tạ mộ
Nghi thức cúng tạ mộ cần được thực hiện theo trình tự nhất định. Dưới đây là các bước cơ bản mà bạn có thể tham khảo:
Bước 1: Dọn dẹp, tảo mộ
Trước khi tiến hành cúng, gia chủ cần dọn dẹp khu vực phần mộ. Quét dọn lá cây, cỏ dại xung quanh, lau chùi bia mộ sạch sẽ. Nếu mộ bị nứt hoặc hư hỏng, cần tu sửa lại. Việc làm này không chỉ giúp cho khu mộ trở nên khang trang, sạch đẹp mà còn thể hiện sự quan tâm, chăm sóc của con cháu đối với người đã khuất.
Bước 2: Sắp xếp mâm cúng
Sau khi dọn dẹp xong, gia chủ tiến hành bày biện mâm cúng. Mâm cúng nên được đặt ở vị trí trang trọng, ngay ngắn trước phần mộ. Cần sắp xếp các lễ vật một cách ngăn nắp, đẹp mắt. Hương hoa, nến được đặt ở vị trí trung tâm, các món ăn được bày biện xung quanh.
Bước 3: Thắp hương, khấn nguyện
Đây là bước quan trọng nhất trong nghi thức. Gia chủ hoặc người đại diện sẽ thắp hương, châm nến và đọc bài văn khấn. Khi đọc văn khấn, cần đọc to, rõ ràng, chậm rãi, thể hiện sự thành tâm. Trong quá trình đọc, có thể cúi đầu hoặc lạy theo phong tục của địa phương.
Bước 4: Hóa vàng, tiễn lễ
Sau khi hương gần tàn (khoảng 1/3 nén hương), gia chủ sẽ tiến hành hóa vàng mã. Lưu ý, khi hóa vàng cần thực hiện ở nơi an toàn, tránh gây cháy nổ. Sau khi hóa vàng xong, gia chủ làm lễ tạ và hạ mâm cúng.
Bước 5: Hồi hướng
Sau khi hoàn tất các nghi lễ, gia chủ có thể đọc bài kệ hồi hướng để cầu mong phước lành đến với gia đình và người đã khuất.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Ngày Tết Miền Bắc: Ý Nghĩa Và Đặc Trưng Văn Hóa Ẩm Thực
Bài văn khấn cúng tạ mộ chi tiết
Dưới đây là bài văn khấn cúng tạ mộ được tổng hợp dựa trên các nghi thức truyền thống, phù hợp để sử dụng trong các buổi lễ tạ mộ tại gia. Gia chủ có thể in ra hoặc học thuộc để đọc trong ngày cúng.
Nam Mô A Di Đà Phật. (10 lần)
Nam Mô Thập phương thường trụ Tam Bảo tác đại chứng minh! Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!
Chúng con kính thỉnh Chư Phật, Chư Bồ Tát, Chư Hiền Thánh Tăng chứng minh và gia hộ cho chúng con.
Chúng con xin cung thỉnh Chư vị Hộ pháp, Thiện Thần, Thần linh chứng giám lòng thành và ủng hộ cho gia đình chúng con.
Chúng con xin kính thỉnh chư vị Thần linh:
- – Quan đương xứ thổ địa chính Thần
- – Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn Thần,
- – Liệt vị Tôn Thần cai quản ở xứ này.
Chúng con xin kính thỉnh hương linh: …………. (Đọc tên người đã khuất)
Tín chủ (chúng) con là: ……………………………….
Ngụ tại: …………………………………………………….
Hôm nay là ngày ……. tháng ……. năm ……………..
Chúng con thành tâm sắm sửa phẩm vật, hương hoa lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Hương linh của gia đình chúng con là: ……………… (Tên người đã khuất) hiện nay đang được an táng ở nơi này, nhờ ơn bảo hộ gia trì của chư vị Tôn Thần nên mộ phần và hương linh được an ổn trong suốt năm qua. Nay gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ ngưỡng mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức. Nguyện chư Phật Bồ Tát, chư Long Thiên Thiện Thần gia trì cho tất cả chư vị Tôn Thần cùng tất cả chúng sinh đều được sống trong ánh sáng quang minh của Phật Pháp.
Nam Mô Thanh Lương Địa Bồ Tát Ma Ha Tát. (3 lần)
Nam Mô Bát Nhã Hội Thượng Phật Bồ Tát. (3 lần)
BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA TÂM KINH (1 biến)
Quán Tự Tại Bồ Tát, hành th深 Bát Nhã Ba La Mật Đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách. Xá Lợi Tử! Sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ tưởng hành thức, diệc phục như thị. Xá Lợi Tử! Thị chư pháp không tướng, bất sinh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm. Thị cố không trung vô sắc, vô thọ tưởng hành thức, vô nhãn nhĩ tị thiệt thân ý; vô sắc thanh hương vị xúc pháp; vô nhãn giới, n乃 chí vô ý thức giới, vô vô minh, diệc vô vô minh tận, n乃 chí vô lão tử, diệc vô lão tử tận; vô khổ tập diệt đạo; vô trí di亦 vô đắc. Dĩ vô sở đắc cố, Bồ Đề Tát Đỏa, y Bát Nhã Ba La Mật Đa cố, tâm vô quái ngại; vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh Niết Bàn. Tam thế chư Phật, y Bát Nhã Ba La Mật Đa cố, đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Cố tri Bát Nhã Ba La Mật Đa thị đại Thần chú, thị đại minh chú, thị Vô Thượng chú, thị vô đẳng đẳng chú, năng trừ nhất thiết khổ, chân thật bất hư. Cố thuyết Bát Nhã Ba La Mật Đa chú, tức thuyết chú viết: Yết Đế Yết Đế, Ba La Yết Đế, Ba La Tăng Yết Đế, Bồ Đề Tát Bà Ha.
VÃNG SINH TỊNH ĐỘ THẦN CHÚ
Nam Mô A Di Đa Bà Dạ, Đa Tha Dà Đa Dạ, Đa Điệt Dạ Tha, A Di Rị Đô Bà Tỳ, A Di Rị Đa Tỳ Ca Lan Đế, A Di Rị Đa Tỳ Ca Lan Đa, Dà Di Nị Dà Dà Na, Chỉ Đa Ca Lệ. Sa Bà Ha. (3 biến)
BIẾT THỰC CHÂN NGÔN (3 biến)
Nam Mô Tát Phạ Đát Tha Nga Đa.
Phạ Lồ Chỉ Đế. Án. Tam Bạt Ra. Tam Bạt Ra Hồng.
CAM LỒ THỦY CHÂN NGÔN (3 biến)
Nam Mô Tô Rô Bà Da. Đát Tha Nga Đa Gia. Ðát điệt tha. Án. Tô Rô Tô Rô. Bát Ra Tô Rô. Bát Ra Tô Rô. Ta Bà Ha.
PHỔ CÚNG DƯỜNG CHÂN NGÔN (3 biến)
Án. Nga Nga Nẵng. Tam Bà Phạ. Phiệt Nhật Ra Hồng.
LIÊN TRÌ TÁN
Liên Trì Hải Hội, Di Đà Như Lai, Quán Âm Thế Chí tọa Liên Đài, tiếp dẫn Thượng Kim giai, đại thệ hoằng khai, phổ nguyện ly trần ai.
KỆ HỒI HƯỚNG
Nguyện sinh Tây Phương Tịnh Độ trung,
Cửu phẩm Liên Hoa vi phụ mẫu,
Hoa khai kiến Phật ngộ vô sinh,
Bất thối Bồ Tát vi bạn lữ.
Nam Mô A Di Đà Phật. (10 lần)
(Lễ 3 lễ kết thúc)
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Đoan Ngọ Cho Người Miền Nam
Những lưu ý quan trọng khi cúng tạ mộ
Để buổi cúng tạ mộ diễn ra trọn vẹn, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thái độ thành tâm: Điều quan trọng nhất trong bất kỳ lễ cúng nào là lòng thành kính. Hãy suy nghĩ và hành động một cách trang trọng, thành tâm.
- Chọn ngày lành: Nếu có thể, hãy chọn những ngày lành, tháng tốt để tiến hành cúng tạ mộ. Tránh những ngày xung khắc theo quan niệm dân gian.
- An toàn trong hóa vàng: Khi hóa vàng, cần chọn nơi thông thoáng, tránh xa các vật dễ cháy nổ. Luôn có người trông coi đến khi vàng cháy hết.
- Giữ gìn vệ sinh môi trường: Sau khi cúng xong, cần dọn dẹp sạch sẽ khu vực xung quanh mộ, không để lại rác thải.
- Tuân thủ quy định địa phương: Một số khu vực nghĩa trang có quy định riêng về việc cúng bái, hóa vàng. Cần tìm hiểu và tuân thủ để tránh vi phạm.
Việc cúng tạ mộ là một hành động đẹp, thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn đọc có thêm kiến thức để chuẩn bị cho một buổi cúng tạ mộ chu đáo, ý nghĩa. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nghi thức tâm linh khác, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
