Lễ cúng ông Táo là một phong tục đẹp và lâu đời của người Việt, diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm. Đây không chỉ là nghi lễ báo cáo công việc với Ngọc Hoàng mà còn là dịp để các gia đình tạ ơn những vị thần cai quản bếp núc, cầu mong một năm mới ấm no, hạnh phúc. Để chuẩn bị cho buổi lễ được trọn vẹn, việc chuẩn bị những vật dụng cúng ông táo đúng theo nghi thức truyền thống là điều rất quan trọng. Gia chủ cần hiểu rõ ý nghĩa của từng lễ vật để chuẩn bị chu đáo, thể hiện lòng thành kính.
Việc chuẩn bị mâm cúng ông Táo không cần quá xa hoa, nhưng phải tươm tất và thành tâm. Dưới đây là tổng hợp chi tiết về những vật dụng cúng ông táo cần thiết mà gia đình nào cũng nên tham khảo để chuẩn bị cho năm nay.
Có thể bạn quan tâm: Những Thiết Kế Ấm Cúng Cho Căn Hộ Nhỏ
Những lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng
Mâm cúng ông Táo thường được chia làm hai phần chính: mâm cúng mặn và mâm cúng chay. Tuy nhiên, tùy theo tập tục từng vùng miền và điều kiện gia đình mà có thể linh hoạt. Dưới đây là danh sách chi tiết các những vật dụng cúng ông táo cơ bản nhất.
1. Cá chép
Cá chép là lễ vật quan trọng và không thể thiếu trong ngày cúng ông Táo. Theo truyền thuyết, cá chép là phương tiện để các vị thần về trời. Người ta tin rằng cá chép sẽ “hóa rồng” và đưa Táo Quân lên thiên đình báo cáo với Ngọc Hoàng.
- Số lượng: Thường là 3 con (một con để ở mâm cúng, hai con để ở mâm cúng riêng hoặc thả sau khi cúng xong).
- Chọn cá: Nên chọn cá chép còn sống, khỏe mạnh, màu sắc tươi sáng. Nếu không mua được cá sống, bạn có thể mua cá chép bằng giấy (cúng giấy), nhưng cá sống vẫn được xem là trang trọng nhất.
2. Vàng mã
Vàng mã là một trong những những vật dụng cúng ông táo không thể thiếu, thể hiện lòng hiếu kính và mong muốn mang lại tài lộc cho gia đình. Gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ các bộ vàng mã sau:
- 3 bộ quần áo: Gồm 2 bộ nam (Táo Ông) và 1 bộ nữ (Táo Bà), mỗi bộ thường có kèm theo nón, giày dép.
- 1 chiếc áo: Dùng để cúng riêng cho Táo Bà (thường là áo dài).
- 1 con ngựa: Có thể là ngựa vàng hoặc ngựa giấy, kèm theo roi và yên.
- 1 chiếc kiềng: Dùng để đốt cùng vàng mã.
- Ngoài ra: Một số gia đình còn sắm thêm tiền vàng, vàng lá để cúng thêm cho linh đình.
3. Hương, nến, hoa
Có thể bạn quan tâm: Những Tục Thờ Cúng Sau Đám Tang Của Người Huế
Đây là những vật dụng linh thiêng, giúp không gian thờ cúng trở nên trang nghiêm và ấm cúng.
- Hương (nhang): Nên chọn nhang đốt (nhang que) hoặc nhang vòng. Số lượng nhang thường là 3 que hoặc 5 que.
- Nến (đèn cầy): Chuẩn bị 2 cây nến (đèn cầy). Ánh sáng từ nến tượng trưng cho ánh sáng của tinh tú, soi đường cho Táo Quân.
- Hoa: Nên chọn các loại hoa cúng đẹp, tươi, có màu sắc rực rỡ. Các loại hoa thường được dùng là hoa cúc, hoa đồng tiền, hoa lay ơn. Tránh dùng hoa giả, hoa héo úa.
4. Trầu cau
Trầu cau là biểu tượng của sự sum vầy, đoàn kết và là lễ vật truyền thống trong mọi mâm cúng của người Việt.
- Số lượng: 1 quả cau và 3 lá trầu (hoặc 3 quả cau và 9 lá trầu tùy gia chủ).
- Chuẩn bị: Cau cắt làm đôi, lá trầu rửa sạch, lau khô.
5. Đĩa muối, bát gạo
Muối và gạo tượng trưng cho sự ấm no, no đủ. Đây là hai gia vị không thể thiếu trong căn bếp của mỗi gia đình.
- Muối: Dùng một đĩa muối trắng.
- Gạo: Dùng một bát gạo trắng.
6. Oản, xôi, chè
Đồ ngọt là lễ vật không thể thiếu để dâng cúng thần linh, cầu mong cho cuộc sống ngọt ngào.
- Oản: Các cặp oản (thường là oản lớn, oản nhỏ) hoặc vàng oản.
- Xôi: Xôi gấc (màu đỏ may mắn) hoặc xôi đỗ xanh.
- Chè: Chè cúng thường là chè trôi nước (biểu tượng cho sự trôi chảy, thuận lợi) hoặc chè đậu xanh.
7. Nước
Nước là lễ vật thanh khiết nhất, tượng trưng cho sự trong sạch.
- Số lượng: Chuẩn bị 3 bát nước sạch hoặc 3 ly nước.
- Lưu ý: Nước phải là nước đun sôi để nguội hoặc nước tinh khiết, không dùng nước máy chưa qua xử lý.
8. Mâm cơm mặn (nếu cúng mặn)
Có thể bạn quan tâm: Các Điều Kiêng Cúng Khi Thờ Cúng Ông Địa Để Gia Chủ Gặp Nhiều May Mắn
Nhiều gia đình làm mâm cơm mặn để tạ ơn Táo Quân. Mâm cơm này không cần quá cầu kỳ nhưng phải tươm tất.
- Các món: Có thể nấu các món như thịt luộc, gà luộc, canh măng, nem rán, cá rán… Tuyệt đối không dùng các món ăn có mùi hôi, tanh như mắm tôm, mắm nêm khi cúng Táo Bà.
9. Bát nhang và lư hương
Đây là vật dụng quan trọng để đặt nhang khi cúng.
- Lư hương: Có thể là lư đồng, lư gốm hoặc lư đất.
- Bát nhang: Dùng để cắm nhang. Nên chọn bát nhang sạch sẽ, không bị nứt vỡ.
Các bước chuẩn bị và bài trí mâm cúng
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ những vật dụng cúng ông táo, gia chủ cần bài trí mâm cúng một cách khoa học, đẹp mắt.
Bước 1: Dọn dẹp bàn thờ
Trước khi cúng, cần lau dọn bàn thờ Táo Quân sạch sẽ, không có bụi bẩn. Nếu có bát hương cũ từ năm trước, cần rút bớt chân nhang (thường là sau 3 năm hoặc khi bát hương đã quá đầy).
Bước 2: Sắp xếp mâm cúng
Mâm cúng thường được đặt ở bàn thờ Táo Quân hoặc ở một mâm nhỏ dưới bếp (nếu nhà không có bàn thờ trên cao).
Có thể bạn quan tâm: Những Thủ Tục Cúng Ngày Xuân Chuẩn Nhất Cho Gia Đình Việt
- Vị trí: Mâm cúng được đặt theo hướng ra cửa chính hoặc hướng ra bếp.
- Thứ tự:
- Bát nhang được đặt ở vị trí trung tâm.
- Mâm cơm, hoa quả được sắp xếp cân đối 2 bên.
- Nước, muối, gạo được đặt ở phía trước.
- Cá chép thường được để ở một mâm riêng hoặc đặt ở vị trí trang trọng nhất.
Bước 3: Thắp hương và khấn vái
Sau khi sắp xếp xong, gia chủ thắp 3 nén nhang, chắp tay vái lạy và đọc bài văn khấn cúng ông Táo.
Văn khấn cúng ông Táo (Gia chủ tham khảo)
Dưới đây là bài văn khấn cúng ông Táo chuẩn nhất theo phong tục truyền thống:
“Nam mô A di đà phật!
Nam mô A di đà phật!
Nam mô A di đà phật!
(3 lạy)
Kính lạy Thượng đế.
Kính lạy các ngài Táo Phủ, Táo Thổ Ngũ Tinh Tôn thần.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tên con là…
Ngụ tại…
Hôm nay là ngày Táo Quân lên chầu trời, con xin thành tâm sắm sửa lễ vật, thắp nén hương nhang, dâng lên án tiền, kính mời Táo Phủ, Táo Thổ, Táo Thủy hiển linh giáng lâm.
Con xin trình tấu cùng Thượng đế, mong các ngài tấu lên Ngọc Hoàng Đại đế, xin phù hộ cho gia đình con được mạnh khỏe, làm ăn tấn tới, gia đình hòa hợp, con cái ngoan ngoãn, học hành tấn tới.
Con겻 cầu các ngài phù hộ cho gia đình con được an khang thịnh vượng, tài lộc dồi dào.
Chúng con kính lạy tạ ơn các ngài.
(3 lạy)”
Lưu ý quan trọng khi cúng ông Táo
Khi chuẩn bị những vật dụng cúng ông táo, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau để buổi lễ được trọn vẹn:
- Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi trưa hoặc chiều ngày 23 tháng Chạp. Tránh cúng quá muộn (sau 12h trưa ngày 24) vì Táo Quân đã lên chầu trời.
- Thái độ: Khi cúng phải thành tâm, không nên vội vàng, cúng xong rồi làm việc khác ngay.
- Sau khi cúng: Sau khi cúng xong, gia chủ nên hạ vàng mã và hóa vàng. Lưu ý, đối với cá chép sống, nên mang ra ao, hồ hoặc sông để thả (nếu gần). Nếu không, có thể mang ra nghĩa trang để hóa cùng vàng mã.
- Bài vị: Gia chủ có thể in bài vị (thư tấu) để dâng lên Táo Quân, ghi rõ họ tên, địa chỉ và mong muốn của gia đình.
Việc chuẩn bị những vật dụng cúng ông táo không chỉ là thủ tục mà còn là cách để người Việt thể hiện lòng biết ơn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Một mâm cúng tươm tất, thành tâm sẽ giúp gia chủ yên tâm đón một năm mới an lành, may mắn. Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc áp dụng đúng các nghi thức này sẽ giúp bạn có một mùa Tết đầm ấm và sung túc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
