Có thể bạn quan tâm: A Di Đà Phật Tiếng Trung: Cách Đọc, Viết Và Ý Nghĩa Sâu Sắc
Khởi Nguyên: Khi Phật Giáo Chạm Đến Xứ Sở Thần Đạo
Phật giáo Nhật Bản có một khởi đầu đầy sóng gió, khác biệt với nhiều quốc gia châu Á khác. Thay vì đến từ những nhà truyền giáo du phương xa, tôn giáo này được du nhập vào Nhật Bản chủ yếu qua các mối quan hệ chính trị và giao lưu văn hóa với các nước láng giềng. Vào khoảng thế kỷ thứ VI, Nhật Bản vẫn là một xã hội mang đậm bản sắc Thần đạo, nơi các vị Kami (thần linh) được thờ phụng khắp nơi, từ núi non, sông nước đến các hiện tượng tự nhiên. Chính bối cảnh này đã tạo nên những thách thức to lớn cho Phật giáo trong giai đoạn đầu.
Sử sách Nhật Bản ghi nhận hai mốc thời gian khác nhau về sự kiện Phật giáo chính thức được truyền vào. Theo Nhật Bản thư kỷ (Nihon Shoki), vào năm 552, vua Thánh Minh của nước Bách Tế (một trong Tam Quốc Triều Tiên) đã gửi tặng triều đình Nhật Bản một bức tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng vàng, cùng với cờ, phướn và một số kinh điển. Tuy nhiên, các tài liệu khác như Nguyên Hưng tự duyên khởi lại ghi nhận sự kiện này vào năm 538. Sự khác biệt này phần lớn xuất phát từ những ghi chép lịch sử của các triều đại nước ngoài, cũng như sự thiếu chính xác trong niên đại trị vì của một số vị Thiên hoàng Nhật Bản thời kỳ đó. Dù năm tháng có thể sai lệch, nhưng điều chắc chắn là vào thời điểm này, Phật giáo đã chính thức bước vào lịch sử Nhật Bản.
Trước đó, có thể đã có những dấu tích của Phật giáo tại Nhật Bản thông qua các nhóm di dân từ Trung Hoa và Triều Tiên. Một bằng chứng được các nhà nghiên cứu trích dẫn là việc tìm thấy các gương đồng có hình Phật và Bồ-tát trong các ngôi mộ cổ, cho thấy tôn giáo này có thể đã tồn tại một cách âm thầm trong cộng đồng người ngoại quốc tại Nhật từ thế kỷ thứ IV hoặc V. Tuy nhiên, phải đến khi có sự công nhận chính thức từ triều đình thì Phật giáo mới thực sự bắt đầu hành trình thích nghi và phát triển trên mảnh đất này.
Có thể bạn quan tâm: Học Viện Phật Giáo Lê Minh Xuân: Lịch Sử, Đóng Góp Và Những Điều Cần Biết
Cuộc Chiến Tranh Chính Trị Và Tôn Giáo: Hai Mặt Của Một Đồng Tiền
Sự du nhập của Phật giáo vào Nhật Bản không chỉ đơn thuần là một sự kiện tôn giáo mà còn là một phần của cuộc đấu tranh quyền lực khốc liệt giữa các dòng tộc lớn trong triều đình. Ba dòng tộc hùng mạnh thời kỳ này là Tô Ngã (Soga), Vật Bộ (Mononobe) và Trung Thần (Nakatomi). Mỗi dòng tộc đại diện cho một quan điểm khác nhau về tương lai của đất nước và vai trò của các giá trị truyền thống.
Dòng tộc Tô Ngã, đứng đầu là Tô Ngã Đạo Mục (Soga-no-Iname) và sau này là Tô Ngã Mã Tử (Soga-no-Umako), là những người ủng hộ mạnh mẽ việc tiếp nhận văn hóa và tôn giáo mới từ lục địa. Họ tin rằng việc theo Phật giáo sẽ giúp Nhật Bản trở nên hiện đại, văn minh và mạnh mẽ hơn, giống như các nước láng giềng lớn. Tô Ngã Đạo Mục là người đầu tiên nhận tượng Phật từ triều đình và biến tư dinh của mình thành một điện thờ Phật, đánh dấu bước đi đầu tiên quan trọng trong việc bảo trợ Phật giáo.
Ngược lại, dòng tộc Vật Bộ, phụ trách quân sự, và dòng tộc Trung Thần, phụ trách các nghi lễ thờ cúng tổ tiên và thần linh, là những người kiên quyết phản đối. Họ coi việc thờ phụng một vị thần ngoại quốc là hành động xúc phạm đến các vị Kami, những vị thần đã bảo vệ đất nước Nhật Bản từ buổi đầu lập quốc. Họ lo sợ rằng việc tiếp nhận Phật giáo sẽ làm suy yếu bản sắc dân tộc và làm mất lòng các vị thần linh.
Cuộc tranh luận giữa hai phe diễn ra gay gắt. Thiên hoàng Khâm Minh (Kinmei-tennō), dù có thiện cảm với hình tượng Phật, nhưng quyền lực của ông bị giới hạn bởi các dòng tộc quyền lực. Cuối cùng, ông quyết định trao tượng Phật cho Tô Ngã Đạo Mục để thờ tự. Tuy nhiên, không lâu sau đó, một trận dịch bệnh bùng phát, và phe đối lập nhanh chóng đổ lỗi cho việc thờ Phật. Thiên hoàng, dưới áp lực, đã ra lệnh ném tượng Phật xuống sông và đốt cháy điện thờ, đánh dấu lần đầu tiên Phật giáo bị đàn áp tại Nhật Bản.
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Niềm Tin Và Ý Nghĩa Của Nam Mô Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật Trong Đời Sống
Tô Ngã Mã Tử: Người Kiến Tạo Nền Tảng Cho Phật Giáo Nhật Bản
Sau khi kế nhiệm cha mình, Tô Ngã Mã Tử (Soga-no-Umako) đã tiếp tục và đẩy mạnh hơn nữa nỗ lực bảo trợ Phật giáo. Ông không chỉ coi đây là một vấn đề tôn giáo mà còn là một công cụ chính trị để củng cố quyền lực của dòng tộc mình. Ông nhận ra rằng Phật giáo, với hệ thống giáo lý phức tạp, các nghi lễ trang nghiêm và kiến trúc chùa chiền uy nghi, có thể trở thành một biểu tượng của quyền lực và văn minh, giúp dòng tộc Tô Ngã vượt lên trên các đối thủ.
Mã Tử đã thực hiện một loạt các hành động cụ thể để xây dựng nền tảng cho Phật giáo. Năm 584, ông thỉnh hai tượng Phật mới và tìm kiếm người có thể hướng dẫn việc thờ cúng. Ông đã tìm được Huệ Tiện, một vị tu sĩ người Triều Tiên, và bảo ông xuất gia để hướng dẫn ba vị Ni đầu tiên của Nhật Bản (mặc dù họ đều là người gốc nước ngoài). Đây là những bước đi đầu tiên trong việc hình thành một cộng đồng tu sĩ tại Nhật Bản.
Năm 585, ông cho xây dựng một ngôi chùa cạnh tư dinh, dựng tháp để an trí xá-lợi và tổ chức pháp hội. Ông cũng chính là người đầu tiên trong giới quý tộc Nhật Bản thường xuyên lễ bái Phật. Sự kiện Thiên hoàng Dụng Minh (Yōmei Tennō) cũng từng lễ Phật được xem là một bước tiến lớn, dù có thể chỉ là một hành động cá nhân. Tuy nhiên, một lần nữa, khi dịch bệnh bùng phát, phe đối lập lại lợi dụng để tấn công Phật giáo. Chùa bị đốt, tượng Phật bị ném xuống sông, các Ni cô bị đánh đập và lột quần áo. Tô Ngã Mã Tử một lần nữa xin Thiên hoàng cho phép ông được thờ Phật để cầu mong dịch bệnh qua đi, và được chấp thuận.
Sau khi Thiên hoàng Dụng Minh băng hà, cuộc đấu tranh giữa các dòng tộc trở nên quyết liệt hơn. Tô Ngã Mã Tử quyết tâm tiêu diệt dòng tộc Vật Bộ, và trước trận chiến, ông đã hứa hẹn rằng nếu chiến thắng sẽ xây chùa và truyền bá đạo Phật. Chiến thắng đã thuộc về Tô Ngã, mở ra một thời kỳ hưng thịnh mới cho Phật giáo dưới sự bảo hộ mạnh mẽ của dòng tộc quyền lực này.
Có thể bạn quan tâm: Hoa Ưu Đàm Nở Trên Tượng Phật: Dấu Hiệu Tâm Linh Hay Chỉ Là Nấm Nhầy?
Xây Dựng Cơ Sở Vật Chất Và Truyền Bá Giáo Pháp
Sau chiến thắng, Tô Ngã Mã Tử bắt đầu thực hiện lời hứa của mình bằng cách xây dựng chùa Pháp Hưng (Hōkō-ji), một trong những ngôi chùa đầu tiên và lớn nhất của Nhật Bản. Ông mở rộng giao lưu với Bách Tế để mời các vị Tăng tài ba như Linh Chiếu, Linh Oai, Huệ Chúng, Huệ Túc và Đạo Nghiêm sang Nhật Bản. Cùng với các vị Tăng, ông cũng mời các thợ mộc, thợ vẽ, thợ đúc đồng và các nghệ nhân khác để xây dựng chùa chiền, đúc tượng và trang trí.
Việc xây dựng chùa chiền không chỉ là một hoạt động tôn giáo mà còn là một biểu tượng của quyền lực chính trị. Những ngôi chùa lớn, uy nghi với các tháp cao chót vót là minh chứng cho sự giàu có, quyền lực và tầm nhìn của dòng tộc Tô Ngã. Đồng thời, việc mời các vị Tăng từ nước ngoài sang cũng là một cách để tiếp thu kiến thức, văn hóa và kỹ thuật tiên tiến từ lục địa.
Tô Ngã Mã Tử cũng quan tâm đến việc đào tạo nhân lực cho Phật giáo Nhật Bản. Ông cho các vị Ni sang Triều Tiên học hỏi Phật pháp để trở về truyền bá cho người dân Nhật Bản. Đây là một bước đi chiến lược, nhằm mục đích dần dần thay thế các vị Tăng nước ngoài bằng các tu sĩ bản địa, từ đó giúp Phật giáo thực sự bám rễ vào lòng đất Nhật Bản.
Phật Giáo Trong Những Năm Tháng Đầu: Một Tôn Giáo Của Quyền Lực
Trong giai đoạn đầu này, Phật giáo Nhật Bản mang một bản sắc rất đặc biệt. Nó không phải là một tôn giáo của quần chúng mà chủ yếu là một tôn giáo của giới quý tộc và triều đình. Người dân Nhật Bản thời đó phần lớn vẫn thờ phụng các vị Kami và chưa thực sự hiểu rõ bản chất của Phật giáo. Đối với họ, Đức Phật không phải là một Bậc Giác Ngộ mà chỉ là một vị thần ngoại quốc, có thể mang lại lợi ích và bảo vệ họ khỏi tai họa.
Việc thờ Phật chủ yếu tập trung vào các mục đích thực dụng: cầu nguyện cho quốc thái dân an, tiêu trừ dịch bệnh, cầu mong chiến thắng trong chiến tranh, hay mong muốn có được những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Tinh thần từ bi, trí tuệ và giải thoát – những giáo lý cốt lõi của Phật giáo – vẫn còn rất xa lạ với đại đa số người dân Nhật Bản. Chính vì vậy, việc Phật giáo bị đàn áp khi có dịch bệnh bùng phát là điều có thể hiểu được. Người dân và các dòng tộc bảo thủ cho rằng việc thờ phụng một vị thần ngoại quốc đã làm mất lòng các vị Kami, dẫn đến sự trừng phạt.
Tuy nhiên, chính sự bảo trợ mạnh mẽ từ dòng tộc Tô Ngã đã giúp Phật giáo vượt qua những khó khăn ban đầu. Dù bị cấm đoán và đàn áp, nhưng mỗi lần như vậy, Tô Ngã Mã Tử lại càng quyết tâm hơn trong việc xây dựng và phát triển Phật giáo. Ông đã biến Phật giáo thành một phần không thể tách rời trong cuộc đấu tranh quyền lực của mình, đồng thời cũng tạo ra một nền tảng vững chắc để tôn giáo này có thể phát triển trong tương lai.
Kết Luận: Những Viên Gạch Đầu Tiên Của Một Nền Tôn Giáo Vĩ Đại
Hành trình du nhập và bám rễ của Phật giáo Nhật Bản trong thế kỷ thứ VI là một câu chuyện đầy kịch tính, xen lẫn giữa tôn giáo, chính trị và văn hóa. Phật giáo không đến Nhật Bản một cách êm đềm mà phải trải qua những cuộc đấu tranh khốc liệt, cả về mặt tư tưởng lẫn quyền lực. Nó bị coi là một mối đe dọa đối với các giá trị truyền thống, bị nghi ngờ là nguyên nhân của các tai họa thiên nhiên, và bị đàn áp bởi những thế lực muốn bảo vệ bản sắc dân tộc.
Tuy nhiên, cũng chính trong những khó khăn đó, Phật giáo đã tìm thấy cơ hội để phát triển. Sự bảo trợ mạnh mẽ từ dòng tộc Tô Ngã, với tầm nhìn chiến lược và tư tưởng cởi mở, đã giúp tôn giáo này vượt qua những trở ngại ban đầu. Việc xây dựng chùa chiền, mời các vị Tăng, đào tạo nhân lực và tổ chức các nghi lễ đã tạo nên một nền tảng vững chắc cho Phật giáo trong tương lai.
Dù rằng trong giai đoạn này, Phật giáo vẫn còn rất xa lạ với đại đa số người dân Nhật Bản, và bản chất giải thoát của nó chưa được thấu hiểu một cách sâu sắc, nhưng những viên gạch đầu tiên đã được đặt xuống. Những ngôi chùa đầu tiên, những vị Tăng đầu tiên, và những tín đồ đầu tiên đã mở ra con đường cho Phật giáo trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống tinh thần và văn hóa của Nhật Bản trong hàng ngàn năm sau đó. Từ một tôn giáo bị nghi ngờ và đàn áp, Phật giáo đã dần dần thích nghi, hòa nhập và cuối cùng trở thành một trong những biểu tượng văn hóa đặc sắc nhất của xứ sở Mặt trời mọc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
