Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, có những câu chuyện kỳ ảo được lưu truyền qua nhiều thế hệ, gắn liền với tín ngưỡng và những lễ hội đặc sắc. Một trong số đó là câu chuyện về Phật mẫu Man Nương, một truyền thuyết thiêng liêng đã làm nên phong tục “tắm Phật” độc đáo vào ngày mùng 4 tháng tư âm lịch, gắn liền với bốn ngôi chùa Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện ở vùng đất phía bắc.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Quảng Nam: Lịch Sử Hình Thành, Phát Triển Và Các Ngôi Chùa Tiêu Biểu
Câu chuyện kỳ ảo về Man Nương và giọt nước thánh
Man Nương – cô gái nghèo hiền lành vào chùa tu học
Chuyện kể rằng, ngày xưa ở một vùng quê nọ, có một cô gái tên là Man Nương. Cô mồ côi cha mẹ từ nhỏ, sống trong cảnh nghèo khó. Vì muốn tìm một lối đi cho cuộc đời, Man Nương đã tìm đến một ngôi chùa để tu học. Man Nương tính tình thật thà, chất phác, lại siêng năng chăm chỉ. Tuy nhiên, cô có một tật là nói lắp, không thể tụng kinh trôi chảy được. Vì vậy, sư Đạo La, vị trụ trì, đã giao cho cô công việc nấu nướng để tiếp đãi các tăng ni đến chùa.
Sự kiện kỳ lạ giữa đêm khuya
Một đêm rằm tháng năm, trời đã khuya, Man Nương nấu chín nồi cháo đã lâu mà vẫn không thấy sư và các tăng ni xuống ăn như mọi lần. Cô ngồi chờ ở cửa bếp, vô tình ngủ thiếp đi từ lúc nào không biết.
Khi tụng kinh xong, không thấy Man Nương bưng cháo lên như thường lệ, sư Đạo La bèn xuống bếp để xem sự thể thế nào. Thấy Man Nương đã ngủ say, không tiện đánh thức dậy, sư liền nhẹ nhàng bước qua để vào lấy cháo. Không ngờ, chỉ có vậy thôi, Man Nương đã mang thai.
Man Nương sinh con và giao con cho cây phù dung
Có thai được ba tháng thì Man Nương cảm thấy xấu hổ quá, bèn bỏ chùa ra về. Sư Đạo La, sau đó cũng ra đi nơi khác. Mấy tháng sau, Man Nương sinh được một mụn con gái, bèn tìm đến nơi sư Đạo La đang tu ở để trả con lại.
Sư Đạo La ôm đứa trẻ, cùng Man Nương đi tới một cây phù dung ở một ngã ba đường. Đó là một cây cổ thụ, cành lá sum xuê xanh tốt, lại có một cái hốc rất to ở phía gần gốc. Đặt đứa trẻ vào trong hốc cây, sư nói: “Nay cây, ta gởi con Phật. Người hãy giữ lấy, sau nay sẽ được thành Phật”.
Sư nói xong, thấy miệng hốc cây tự nhiên khép kín ngay lại.
Man Nương nhận được vật báu và giúp dân tránh hạn
Trước khi từ giã Man Nương, sư Đạo La bảo cô hãy tiếp tục đi tu, rồi giao cho một cây trượng và dặn: “Ta cho người vật này. Khi nào trời hạn, đem cắm xuống đất, tự nhiên sẽ có mưa lớn”. Man Nương cung kính nhận lời.
Từ đó, mỗi khi trời làm hạn hán, Man Nương lại cắm trượng xuống đất, thế là trời lại đổ mưa to. Dân chúng trong vùng thấy vậy, đều rất đỗi vui mừng và cảm phục.
Cây phù dung trôi về và phép lạ xảy ra
Mưa bão lớn khiến cây phù dung trôi về
Có thể bạn quan tâm: Phật Học Phổ Thông Pdf: Cẩm Nang Toàn Diện Cho Người Mới Bắt Đầu
Một năm, trời đổ mưa to lại thêm bão lớn, làm cho cây phù dung có đứa bé ở trong, bị đổ. Cây trôi đến bên sông, phía trên có ngôi chùa sư cụ Man Nương đang trụ trì thì dừng lại, dạt dính ở bên mép nước.
Dân trong làng thấy vậy, bèn cùng nhau mang thùng chảo ra buộc vào để kéo cây lên. Nhưng lạ thay, mấy chục người, rồi sau đó mấy trăm người, cùng xúm vào, mà cây vẫn không nhúc nhích.
Sư cụ Man Nương kéo cây lên bờ
Giữa lúc ấy, sư cụ Man Nương chống gậy từ trong chùa bước ra bến rửa tay. Thấy sự lạ, sư bèn cầm vào một đầu dây kéo thử. Nhưng thật chẳng ngờ, khi sư vừa khẽ chạm tay vào thì cây cũng lập tức chuyển động. Mọi người vui mừng, nhờ sư cụ kéo hẳn cây lên bờ, trong lòng ai ấy đều thấy vừa ngỡ ngàng vừa vô cùng cảm phục.
Dân làng muốn tạc tượng nhưng không thể phá cây
Cảm thấy cây phù dung này linh thiêng nên dân làng bàn nhau sẽ cưa ra, để tạc thành tượng thờ. Nhưng khi những người thợ mang dao, cưa đến để phát cành xẻ gỗ, thì dao và cưa đều bị quấn, mẻ, không thể làm gì được.
Dân làng lại phải nhờ đến sư cụ Man Nương. Chỉ sau khi sư cụ thắp hương đặt lễ vật, khấn vái, rồi đứng ở đấy chứng kiến, thì tốp thợ mới phát cành và xẻ cây được.
Tảng đá kỳ lạ xuất hiện trong thân cây
Họ cưa thân cây làm bốn khúc, dự định sẽ tạc bốn pho tượng Phật. Nhưng đến đoạn gốc nơi có cái hốc đặt đứa trẻ ngày trước, thì tự nhiên một tảng đá lăn ra.
Vì thấy tảng đá làm cho các mũi cưa bị gãy, nên tốp thợ tức quá, hò nhau lấy gậy roi đánh đá để vào, cho giã nát. Lạ thật, tảng đá vẫn trơ ra, còn các gậy roi, tất cả đều bị quằn queo, méo mó.
Tảng đá phát sáng và khiến thợ ngất xỉu
Biết không thể làm gì được, nhưng vẫn tức, tốp thợ lại hò nhau bê tảng đá ném xuống sông. Nhưng thật bất ngờ, vừa chạm mặt nước, thì tảng đá lóe sáng, rồi vừa phát sáng vừa chìm xuống dưới đáy, làm cho cả một khúc sông sáng bừng lên, cùng với những vầng sáng rực.
Tất cả tốp thợ kinh hoàng, thế rồi tự nhiên, không ai bảo ai, cùng lảo đảo, loạng choạng, rồi nhất loạt ngã vật ra đất, bất tỉnh nhân sự.
Tình thế thật vô cùng khẩn cấp. Những người được chứng kiến vội đi tìm lễ vật, hương đăng, rồi mời sư cụ Man Nương xuống tận nơi khấn vái. Lại thuê cả thợ lành đến để vớt tảng đá lên. Chỉ đến khi các việc thật xong xuôi, mới thấy tốp thợ dần dần hồi tỉnh lại.
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Việt Nam Là Đại Thừa Hay Tiểu Thừa?
Bốn pho tượng Phật ra đời và tên gọi bốn ngôi chùa
Tạc tượng Phật từ gỗ phù dung
Bốn khúc gỗ cắt từ cây phù dung ra, sau đó được tạc thành bốn pho tượng Phật. Lúc ấy sư Đạo La hay tin, cũng trở về chứng kiến. Ngài đặt pháp hiệu cho bốn pho tượng là Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, ý là để cầu mong cho dân làng yên vui và quanh năm mưa gió thuận hòa, không bị mưa, bão, sấm, sét làm cho thiệt hại.
Tảng đá được đặt cạnh bốn pho tượng
Ngài lại bảo đem tảng đá vào đặt bên cạnh các pho tượng đã tạc. Thế rồi, mọi người nhìn thấy, các pho tượng tự nhiên đều sáng bừng lên, lấp lánh như đã được dát bên ngoài bằng vàng, bằng bạc.
Bốn ngôi chùa mang tên bốn vị Phật
Sau đó, theo lời dạy của sư Đạo La, bốn pho tượng được đưa về bốn ngôi chùa lớn trong vùng, và các ngôi chùa này, từ đó được mang tên như của bốn pho tượng đã tạc. Riêng tảng đá, được đặt ở chính ngôi chùa có sư cụ Man Nương đang trụ trì, tức là ngôi chùa có bến sông đã vớt được cây phù dung dạt trước.
Sư cụ Man Nương viên tịch và danh hiệu Phật mẫu
Cuộc đời tu hành viên mãn của Man Nương
Sư cụ Man Nương còn trụ trì tại ngôi chùa này mấy chục năm nữa rồi mới viên tịch, lúc ở tuổi gần một trăm. Ngày viên tịch là ngày mùng bốn tháng tư (âm lịch), đúng bốn ngày trước lễ Phật đản. Dân chúng trong vùng vừa thương tiếc nhưng cũng vừa kính cẩn, tôn xưng sư cụ là Phật mẫu Man Nương. Danh hiệu “Phật mẫu” này để chỉ, khi sinh thời cụ đã sinh ra đứa trẻ (tảng đá), sau trở thành tiền thân của bốn ngôi chùa Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện trong vùng.
Danh hiệu Phật mẫu Man Nương
Sư cụ Man Nương, một cô gái nghèo hiền lành vào chùa tu học, đã trải qua một biến cố kỳ lạ, mang thai mà không rõ nguyên nhân. Dù bị hiểu lầm, bà vẫn giữ lòng trong sạch và tiếp tục con đường tu tập. Hành trình của bà, từ một cô gái nghèo trở thành một vị sư cụ được tôn kính, là minh chứng cho sức mạnh của đức tin và lòng kiên nhẫn. Việc bà được tôn xưng là “Phật mẫu” không chỉ vì bà đã “sinh ra” tảng đá linh thiêng, mà còn vì bà là người đã góp phần làm nên bốn ngôi chùa linh thiêng, mang lại bình an cho muôn dân.
Bốn ngôi chùa linh thiêng và phong tục tắm Phật
Bốn ngôi chùa trở thành nơi linh thiêng
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Quảng Trị: Những Biến Cố Gây Xôn Xao Và Bài Học Về Đạo Đức, Pháp Luật
Bốn ngôi chùa này, từ khi có bốn pho tượng Phật mới, thì càng ngày càng trở nên linh ứng đặc biệt. Những năm lụt lội hay hạn hán kéo dài, dân chúng đến đây kêu cầu, đều thấy luôn luôn ứng nghiệm. Từ đây, thiện nam tín nữ tìm về ngày càng đông.
Phong tục tắm Phật
Để tưởng nhớ Phật mẫu Man Nương, nên dân chúng trong vùng lấy ngày mùng bốn tháng tư, ngày sư cụ viên tịch, làm ngày lễ hội của cả bốn ngôi chùa. Hàng năm, cứ đến ngày này, ở các nơi dân chúng lại nô nức tìm về trẩy hội, và dùng nước sạch để tắm rửa cho các pho tượng Phật trong chùa. Lâu dần, trở thành phong tục, gọi là hội tắm Phật.
Ý nghĩa của phong tục tắm Phật
Phong tục tắm Phật không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng đơn thuần, mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
- Tẩy rửa tâm hồn: Việc tắm rửa tượng Phật tượng trưng cho việc tẩy rửa những bụi bẩn, tội lỗi trong tâm hồn, để tâm được thanh tịnh, hướng thiện.
- Tưởng nhớ công ơn: Đây là dịp để người dân tưởng nhớ công ơn của Phật mẫu Man Nương, người đã góp phần làm nên bốn ngôi chùa linh thiêng.
- Gắn kết cộng đồng: Lễ hội tắm Phật là dịp để người dân trong vùng và các nơi khác cùng nhau tham gia, tạo nên sự gắn kết, đoàn kết trong cộng đồng.
- Gìn giữ văn hóa: Phong tục này là một phần của di sản văn hóa phi vật thể, cần được bảo tồn và phát huy.
Truyền thuyết Phật mẫu Man Nương trong dòng chảy văn hóa Việt Nam
Một phần của kho tàng văn hóa dân gian
Truyền thuyết về Phật mẫu Man Nương là một phần quan trọng trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam. Câu chuyện không chỉ mang yếu tố kỳ ảo, huyền bí mà còn chứa đựng nhiều bài học đạo đức, nhân văn sâu sắc. Đó là lòng nhân ái, sự vị tha, đức tin kiên định và tinh thần vượt qua nghịch cảnh.
Sự giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian
Câu chuyện về Phật mẫu Man Nương là một minh chứng rõ nét cho sự giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Từ một câu chuyện dân gian, qua thời gian, đã được Phật giáo tiếp nhận, biến đổi và mang những yếu tố Phật pháp, tạo nên một hình tượng vừa linh thiêng vừa gần gũi với đời sống tâm linh của người dân.
Giá trị văn hóa và tinh thần
Truyền thuyết về Phật mẫu Man Nương và phong tục tắm Phật không chỉ là những nghi lễ tín ngưỡng mà còn là những giá trị văn hóa, tinh thần to lớn. Chúng góp phần làm phong phú thêm đời sống tâm linh của người Việt, giáo dục con người sống hướng thiện, có lòng nhân ái và biết trân trọng những giá trị truyền thống.
Lời kết
Câu chuyện về Phật mẫu Man Nương là một truyền thuyết thiêng liêng, mang đậm màu sắc kỳ ảo và nhân văn. Từ câu chuyện này, một phong tục độc đáo đã ra đời: hội tắm Phật vào ngày mùng 4 tháng tư âm lịch. Đây không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng mà còn là dịp để người dân tưởng nhớ công ơn của một vị Phật mẫu hiền lành, nhân ái, và cùng nhau gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 21, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
