Trong cuộc sống, không ít lần chúng ta tự hỏi: Vì sao có những người dù sinh ra trong hoàn cảnh tốt, có điều kiện thuận lợi, nhưng rồi lại đánh mất mọi thứ một cách nhanh chóng? Vì sao có những người dù luôn cố gắng làm điều tốt, nhưng lại gặp phải những trắc trở, khó khăn liên tiếp? Và hơn hết, vì sao con đường học đạo, tu nhân, hướng thiện lại luôn đầy rẫy chông gai và thử thách?
Đó không phải là sự ngẫu nhiên hay may rủi. Đó là những bài học sâu sắc mà Đức Phật đã từng dạy, gọi là “Sáu nạn khó tránh”. Đây là những điều kiện, những trở ngại mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể gặp phải trên hành trình tìm kiếm hạnh phúc, an lạc và giác ngộ. Hiểu rõ về chúng không phải để bi quan, mà để tỉnh thức, để chuẩn bị, và để có thể vượt qua một cách vững vàng hơn.
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp Thích Hương Nhũ: Lan Tỏa Tâm Từ Bi Và Giá Trị Sống Nhân Ái
Có thể bạn quan tâm: Hiện Pháp Lạc Trú: Sống An Lạc Trong Từng Khoảnh Khắc Hiện Tại
Sáu Nạn Khó Tránh: Những Thử Thách Của Đời Người
Thân Người Khó Được
Một trong những lời dạy sâu sắc nhất của Đức Phật là: “Thân người khó được”. Điều này không có nghĩa là việc sinh ra làm người là một điều gì đó quá xa vời, mà là việc có được một thân người hoàn toàn, có đầy đủ năm căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) để có thể học đạo, tu nhân, và hiểu được chân lý, là một điều vô cùng quý giá và hiếm có.
Hãy thử tưởng tượng: Trong vô số các loài sinh vật, từ côn trùng nhỏ bé đến những con vật to lớn, chỉ có con người mới có khả năng tư duy, suy ngẫm, và nhận thức được về bản thân, về cuộc sống, và về những điều cao cả hơn. Chúng ta có thể đọc sách, nghe giảng, suy nghĩ, và lựa chọn con đường mình muốn đi. Đó là một món quà vô giá mà không phải ai cũng may mắn có được.
Tuy nhiên, món quà này cũng rất mong manh. Chỉ cần một phút lơ là, một hành động sai lầm, hay một suy nghĩ ác ý, chúng ta có thể đánh mất nó. Đức Phật dạy rằng, nếu không biết giữ gìn thân người này, không biết tu thiện, không biết sống có đạo đức, thì trong kiếp sau, chúng ta có thể sẽ phải đọa xuống làm lại loài thú. Điều này không phải là một lời đe dọa, mà là một lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của thân người và trách nhiệm của chúng ta đối với nó.
Thân Người Khó Đủ
Chúng ta thường nghĩ rằng, chỉ cần có được thân người là đủ. Nhưng thực tế, có được một thân người “đủ” – nghĩa là một thân người khỏe mạnh, không khuyết tật, không bệnh tật – là một điều còn khó khăn hơn rất nhiều.
Trong xã hội hiện đại, chúng ta dễ dàng thấy rằng có rất nhiều người dù sinh ra làm người, nhưng lại phải sống trong những hoàn cảnh thiếu thốn, bệnh tật, hoặc khuyết tật. Họ phải đối mặt với những khó khăn mà những người khỏe mạnh không thể nào hình dung được. Họ phải nỗ lực gấp bội để có thể sống một cuộc sống bình thường, và thậm chí là để có thể tiếp cận với những kiến thức, những giá trị tinh thần cao cả.
Đức Phật dạy rằng, để có được một thân người đủ đầy như vậy, chúng ta phải gieo trồng rất nhiều phước báu trong những kiếp trước. Chúng ta phải sống có đạo đức, phải làm việc thiện, phải giúp đỡ người khác. Nếu không biết tu thiện, không biết tích lũy công đức, thì trong kiếp sau, chúng ta có thể sẽ không còn được cơ duyên tốt lành này nữa.
Thiện Tâm Khó Phát
Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta thường bị cuốn vào vòng xoáy của công việc, của tiền bạc, của danh vọng. Chúng ta dễ dàng bị cuốn hút bởi những điều hấp dẫn, những cám dỗ, và những lợi ích trước mắt. Và trong quá trình đó, thiện tâm – hay lòng tốt, lòng nhân ái, lòng từ bi – có thể bị lu mờ, bị che khuất.
Đức Phật dạy rằng, “thiện tâm khó phát”. Điều này có nghĩa là, việc nuôi dưỡng và phát triển lòng tốt trong tâm hồn chúng ta là một việc làm rất khó khăn. Nó đòi hỏi sự nỗ lực, sự kiên trì, và sự tỉnh thức. Nó đòi hỏi chúng ta phải luôn luôn nhớ đến những điều tốt đẹp, phải luôn luôn cố gắng làm điều tốt, và phải luôn luôn giữ gìn tâm念 của mình.
Chúng ta thường nghe nói rằng, “cái xấu ác dễ làm như nước chảy xuôi dòng”. Điều này có nghĩa là, khi chúng ta không có thiện tâm, khi chúng ta không có đạo đức, thì chúng ta dễ dàng bị cuốn hút theo những điều xấu ác, những điều tiêu cực. Chúng ta dễ dàng nổi giận, dễ dàng ganh ghét, dễ dàng oán hận, và dễ dàng làm những điều tổn hại đến người khác.
Vì vậy, việc phát triển thiện tâm không chỉ là một việc làm đạo đức, mà còn là một việc làm cần thiết để bảo vệ bản thân chúng ta khỏi những điều xấu ác, để giữ gìn sự an lạc và hạnh phúc trong tâm hồn.
Chính Pháp Khó Nghe
Trong thời đại thông tin bùng nổ như hiện nay, chúng ta có thể dễ dàng tiếp cận với rất nhiều nguồn thông tin, rất nhiều quan điểm, rất nhiều triết lý sống. Tuy nhiên, việc tìm được những lời dạy chân chính, những giáo lý đúng đắn, những con đường dẫn đến giác ngộ và giải thoát, lại là một việc làm rất khó khăn.
Đức Phật dạy rằng, “Chính Pháp khó nghe”. Điều này không có nghĩa là lời Phật dạy không được phổ biến, mà là việc tiếp nhận, hiểu được, và thực hành theo lời Phật dạy là một việc làm rất khó khăn. Nó đòi hỏi chúng ta phải có một tâm hồn trong sạch, một trí tuệ sáng suốt, và một niềm tin vững chắc.
Không phải ai cũng thích nghe lời Phật dạy. Có những người thích nghe những lời dạy dễ hiểu, dễ thực hành, những lời dạy mang lại lợi ích trước mắt. Có những người thích nghe những lời dạy mang tính chất khoa học, logic, và thực tiễn. Và có những người thích nghe những lời dạy mang tính chất tâm linh, huyền bí, và siêu nhiên.
Tuy nhiên, lời Phật dạy không phải là những lời dạy dễ hiểu, dễ thực hành, hay mang lại lợi ích trước mắt. Lời Phật dạy là những lời dạy sâu sắc, thâm sâu, và đòi hỏi sự nỗ lực, sự kiên trì, và sự hy sinh. Nó đòi hỏi chúng ta phải thay đổi cách nhìn nhận về cuộc sống, về bản thân, và về thế giới xung quanh. Nó đòi hỏi chúng ta phải từ bỏ những thói quen xấu, những tư duy tiêu cực, và những hành vi sai lầm.
Chỉ những người có gieo trồng thiện căn sâu dày, những người có tâm hồn trong sạch, và những người có niềm tin vững chắc, mới có thể tiếp nhận, hiểu được, và thực hành theo lời Phật dạy. Đó là lý do tại sao Đức Phật dạy rằng, “Chính Pháp khó nghe”.
Trung Quốc Khó Sinh
Trong bài giảng, Đức Phật dùng hình ảnh “trung quốc” để ám chỉ những nơi có điều kiện thuận lợi, những nơi có đủ tiện nghi, những nơi có nền văn minh phát triển. Đây là những nơi mà con người có thể dễ dàng tiếp cận với những kiến thức, những giá trị, và những cơ hội để phát triển bản thân.
Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn được sinh ra và sống ở những nơi như vậy. Có rất nhiều người phải sống ở những vùng hẻo lánh, những vùng núi cao, những vùng biên giới, nơi mà điều kiện sống rất khó khăn, nơi mà thiếu thốn mọi mặt.
Đức Phật dạy rằng, để có được cơ duyên sinh ra ở những nơi như vậy, chúng ta phải gieo trồng rất nhiều phước báu trong những kiếp trước. Chúng ta phải sống có đạo đức, phải làm việc thiện, phải giúp đỡ người khác. Nếu không biết tu thiện, không biết tích lũy công đức, thì trong kiếp sau, chúng ta có thể sẽ phải sống ở những nơi thiếu thốn, khó khăn.
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp Thích Chân Quang: Con Đường Tu Tập Cho Người Hiện Đại
Đạo Tràng Khó Gặp
Cuối cùng, Đức Phật dạy rằng, “Đạo tràng khó gặp”. Điều này có nghĩa là, việc tìm được một nơi tu học, một nơi có thầy dạy đạo, một nơi có bạn đồng tu, là một việc làm rất khó khăn.
Chúng ta có thể sống ở một thành phố lớn, có rất nhiều chùa, rất nhiều đạo tràng, nhưng không phải ai cũng có duyên với đạo Phật. Có những người sống gần chùa, nhưng lại không bao giờ bước vào. Có những người nghe giảng đạo, nhưng lại không hiểu được. Có những người hiểu được, nhưng lại không tin. Có những người tin, nhưng lại không giữ gìn thực hành.
Đức Phật dạy rằng, giáo pháp của Phật nói ra không phải ai cũng thích nghe, nghe rồi không phải ai cũng dễ tin, tin rồi không phải ai cũng giữ gìn thực hành. Đó là lý do tại sao có những người dù sống gần chùa, nhưng lại không có duyên với đạo Phật.
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp Sen Hồng: Lễ Hội Tôn Kính Phật Đản Bên Dòng Kênh Nhiêu Lộc
Kệ Dạy Về Nghiệp Báo
Đức Phật còn dạy một bài kệ rất sâu sắc về nghiệp báo:
“Giả sử tạo nghiệp, trong trăm nghìn kiếp, nghiệp cũng không mất, đến khi nhân duyên hòa hợp đầy đủ, thì người gây nghiệp phải chịu quả báo.”
Bài kệ này dạy chúng ta rằng, mọi hành động, mọi lời nói, mọi suy nghĩ của chúng ta đều tạo ra nghiệp. Nghiệp này không mất đi, mà sẽ theo chúng ta trong nhiều kiếp. Khi nhân duyên hòa hợp đầy đủ, nghiệp đó sẽ trổ quả, và chúng ta phải chịu quả báo.
Điều này không có nghĩa là chúng ta phải sống trong sợ hãi, hay phải luôn luôn lo lắng về những điều xấu sẽ xảy ra. Mà điều này có nghĩa là chúng ta phải sống có trách nhiệm, phải luôn luôn nhớ đến những hành động, những lời nói, những suy nghĩ của mình. Chúng ta phải luôn luôn cố gắng làm điều tốt, nói điều tốt, và nghĩ điều tốt, để tạo ra những nghiệp lành, những nghiệp thiện, những nghiệp tốt đẹp.
Làm Thế Nào Để Vượt Qua Sáu Nạn Khó Tránh
Hiểu rõ về Sáu nạn khó tránh không phải để bi quan, mà để tỉnh thức, để chuẩn bị, và để có thể vượt qua một cách vững vàng hơn. Dưới đây là một số gợi ý để chúng ta có thể vượt qua những thử thách này:
1. Trân Trọng Thân Người
Hãy luôn nhớ rằng, thân người là một món quà vô giá. Hãy biết trân trọng nó, biết giữ gìn nó, và biết sử dụng nó để làm những điều tốt đẹp. Hãy sống có đạo đức, hãy làm việc thiện, hãy giúp đỡ người khác. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều cao cả, những điều tích cực, và những điều tốt đẹp.
2. Nuôi Dưỡng Thiện Tâm
Hãy luôn luôn cố gắng nuôi dưỡng và phát triển thiện tâm trong tâm hồn mình. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều tốt đẹp, hãy luôn luôn cố gắng làm điều tốt, và hãy luôn luôn giữ gìn tâm念 của mình. Hãy thực hành thiền định, hãy thực hành từ bi, hãy thực hành hỷ xả. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều tích cực, những điều tốt đẹp, và những điều cao cả.
3. Tìm Hiểu Chính Pháp
Hãy luôn luôn cố gắng tìm hiểu và học hỏi những lời dạy chân chính, những giáo lý đúng đắn, những con đường dẫn đến giác ngộ và giải thoát. Hãy đọc sách, hãy nghe giảng, hãy suy ngẫm, và hãy thực hành. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều chân lý, những điều thực tại, và những điều vĩnh hằng.
4. Sống Có Trách Nhiệm
Hãy luôn luôn sống có trách nhiệm, luôn luôn nhớ đến những hành động, những lời nói, những suy nghĩ của mình. Hãy luôn luôn cố gắng làm điều tốt, nói điều tốt, và nghĩ điều tốt, để tạo ra những nghiệp lành, những nghiệp thiện, những nghiệp tốt đẹp. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều tích cực, những điều tốt đẹp, và những điều cao cả.
5. Tìm Kiếm Đạo Tràng
Hãy luôn luôn cố gắng tìm kiếm những nơi tu học, những nơi có thầy dạy đạo, những nơi có bạn đồng tu. Hãy tham gia vào những hoạt động từ thiện, những hoạt động xã hội, những hoạt động văn hóa. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều tích cực, những điều tốt đẹp, và những điều cao cả.
Kết Luận
Sáu nạn khó tránh là những thử thách mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể gặp phải trên hành trình tìm kiếm hạnh phúc, an lạc và giác ngộ. Hiểu rõ về chúng không phải để bi quan, mà để tỉnh thức, để chuẩn bị, và để có thể vượt qua một cách vững vàng hơn.
Hãy luôn luôn nhớ rằng, cuộc sống là một hành trình, và mỗi thử thách, mỗi khó khăn, đều là một cơ hội để chúng ta học hỏi, để chúng ta trưởng thành, và để chúng ta tiến gần hơn đến hạnh phúc, an lạc và giác ngộ. Hãy trân trọng thân người, hãy nuôi dưỡng thiện tâm, hãy tìm hiểu Chính Pháp, hãy sống có trách nhiệm, và hãy tìm kiếm đạo tràng. Hãy luôn luôn nhớ đến những điều tích cực, những điều tốt đẹp, và những điều cao cả.
Chúc quý vị có những phút giây thư giãn và tu học tinh tấn, thân tâm an lạc vạn sự kiết tường. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!
Cập Nhật Lúc Tháng 12 20, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
