Trong nhịp sống hiện đại, khi con người ngày càng dễ rơi vào căng thẳng, lo âu và bất an, thì việc tìm về Phật pháp và đời sống không còn là nhu cầu của riêng ai. Một trong những vị Thiền sư có ảnh hưởng lớn đến việc làm rõ mối liên hệ thiết thực này chính là Đức Tổ sư Thích Thích Từ. Quan điểm của ngài về tu học không phải là lối trốn tránh, mà là một hành trình dũng cảm chiến đấu và chuyển hóa nội tâm. Bài viết này xin được tóm tắt và mở rộng những lời dạy then chốt của ngài, giúp người đọc hiểu rõ hơn về bản chất của việc tu hành và cách ứng dụng nó để tạo dựng một đời sống an vui, hài hòa giữa bản thân và xã hội.
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp Nhân Quả Báo Ứng: Hiểu Đúng Để Sống Tốt Hơn
Hiểu Đúng Về Việc Tu Hành: Chiến Đấu Với “Ma Quân”, Không Phải “Cầu An”
Thông thường, nhiều người vẫn quan niệm tu hành là để “cầu an”, cầu mong sự yên bình, tránh khỏi tai ương. Tuy nhiên, quan điểm của HT. Thích Thanh Từ hoàn toàn phủ nhận điều này. Ngài cho rằng:
- Tu hành là đối kháng lại ma quân. “Ma quân” ở đây không phải là quỷ dữ hình hài, mà chính là những phiền não, tham dục, sân hận, si mê, và những thói quen xấu ác đang giam giữ tâm hồn chúng ta.
- Không thể có an lạc thực sự nếu không chiến đấu. Nếu chỉ biết trốn tránh, núp bóng dưới hào quang của Đức Phật mà không dám giương kiếm, thì “ma quân” sẽ không bao giờ tan biến. Khi ma quân còn đó, sự “an” mà ta cầu mong chỉ là tạm bợ, hão huyền.
- Lòng dũng cảm là điều kiện tiên quyết. Người phát tâm tu học phải có chí khí của một vị “điều ngự” (Đức Phật), dám nhìn thẳng vào khổ đau, dám dũng mãnh chiến đấu đến cùng. Ngài khẳng định: “Nguyện đời đời không khiếp nhược để cầu an. Chỉ cầu an khi nào ma quân trở thành nô lệ dưới tay kiếm này.”
Ẩn dụ về “Kiếm Bát Nhã”
Đức Tổ sư dùng hình ảnh ẩn dụ về “kiếm Bát Nhã” để chỉ trí tuệ giác ngộ. Người Phật tử chân chính phải học cách “cầm vững” và “vung vẩy” thanh kiếm trí tuệ này để thanh lọc tâm念, hàng phục mọi chướng ngại. Sự an lạc đích thực chỉ đến khi ta chiến thắng được chính mình, khi trí tuệ đã chiếu sáng xua tan bóng tối vô minh.
Tu Hành Là Một Cuộc Hành Trình Dài Lâu, Không Thể Vội Vã
Một điều quan trọng khác mà HT. Thích Thanh Từ nhấn mạnh là tính chất lâu dài của con đường tu học.
- Không phải một sớm một chiều. Ngài so sánh, ngay cả một nghề nghiệp thông thường ở thế gian muốn tinh thông cũng phải mất cả đời người. Huống chi việc tu tâm dưỡng tánh, chuyển hóa nghiệp lực, lại đòi hỏi thời gian ngắn ngủi chỉ trong một kiếp người.
- Ba đại A-tăng-kỳ kiếp. Đây là khái niệm chỉ khoảng thời gian vô cùng dài để một vị Bồ Tát tích lũy công đức và trí tuệ viên mãn. Việc tu hành đích thực phải trải qua nhiều đời, nhiều kiếp.
- Không nên nản chí hay hấp tấp. Hiểu được điều này, người tu không nên vì thấy con đường dài lâu mà sanh lòng nản chí. Cũng không nên vì nghe thấy có những bậc “cả ngộ” (ngộ đạo ngay trong một đời) mà sanh tâm hấp tấp, xem thường.
Những “Bậc Nhất Ngộ Thiên Ngộ”
Ngài cũng đề cập đến trường hợp đặc biệt như Long Nữ trong Kinh Pháp Hoa, vừa được điểm hóa liền thành Phật. Tuy nhiên, Ngài lý giải rằng đây là “Phật nhân”, tức là nhân quả đồng thời. Điều này có nghĩa là hạt giống giác ngộ đã chín muồi từ vô lượng kiếp trước, đến đời này chỉ cần một duyên lành khơi động là bừng nở. Đây không phải là ngoại lệ minh chứng cho sự tu hành mau chóng, mà là minh chứng cho sự tích lũy công hạnh lâu dài.
Bí Quyết Của Người Khéo Tu: Vừa Dụng Công, Vừa Giải Thoát
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp Trong Đời Sống: Hành Trình Thay Đổi Từ Tâm Đến Cuộc Sống
Một trong những điểm then chốt giúp cho việc tu hành trở nên khả thi và hấp dẫn trong đời sống hiện đại chính là tinh thần “vừa dụng công, vừa giải thoát”.
- Tu mà không khổ. Pháp Phật là pháp giải thoát, nên quá trình tu tập từ đầu đến cuối cũng phải mang tính chất giải thoát. Người khéo tu không ép buộc bản thân vào những hình thức khổ hạnh vô ích, mà luôn giữ được tâm thế nhẹ nhàng, thảnh thơi.
- So sánh với việc ăn cơm. Ngài dùng ví dụ sinh động: “Như nếu thật là ăn cơm, thì vừa ăn là vừa no, vừa khoan khoái. Cứ vậy mà ăn, càng ăn càng no, càng khoan khoái.” Ý nghĩa là, khi ta tu đúng pháp, ngay trong từng phút giây thực hành, ta đã cảm nhận được sự an lạc, thanh tịnh. Không cần phải chờ đến khi “thành Phật” mới có hạnh phúc.
- Phải tự mình kiểm chứng lại. Nếu sau một thời gian tu tập, ta cảm thấy tâm lý trở nên trì trệ, gắt gỏng, hoặc tạo ra nhiều bất an cho người thân xung quanh, thì điều đó cho thấy pháp tu của ta chưa đúng. Ta cần phải soi chiếu lại, tìm đến sự hướng dẫn của những vị thầy có kinh nghiệm.
Ứng Dụng Phật Pháp Vào Đời Sống Gia Đình Và Xã Hội
Đức Tổ sư Thích Thanh Từ đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Phật tử tại gia — những người sống giữa đời thường, có gia đình, công việc và trách nhiệm. Mục tiêu cao nhất của họ không phải là trốn vào chùa, mà là biết vận dụng đời sống đạo vào đời sống thế tục.
Tiêu Chuẩn Của Một Phật Tử Tại Gia Tốt
Theo ngài, một Phật tử tại gia cư sĩ tốt phải đạt được những điều kiện sau:
- Gia đình êm ấm, hạnh phúc. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy việc tu của người đó có hiệu quả. Nếu trước khi biết đi chùa, gia đình lục đục, thì đến khi biết đi chùa, gia đình phải trở nên hòa thuận, đầm ấm. Như vậy mới là tu đúng hướng.
- Tạo an vui cho chính mình và mọi người. Người biết tu không chỉ tự mình an vui, mà còn là nguồn năng lượng tích cực, lan tỏa sự an vui đến những người xung quanh. Họ không để những phiền não cá nhân làm ảnh hưởng đến không khí chung.
- Hiểu rõ bản chất của việc cúng dường và tu học. Cúng dường không phải là để “mua chuộc” thần linh, mà là để tu tập tâm vô tham, biết san sẻ, biết tri ân. Việc tu học cũng không phải để “cầu an” một cách thụ động, mà là chủ động chiến đấu với phiền não.
Năm Nguyên Tắc Vàng Khi Tu Học
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp – Ánh Sáng Soi Rọi Tâm Hồn Tôi
Ngài đã khái quát thành năm điều răn luyện quan trọng:
- Nhận định đúng đắn về việc cúng dường. (Quả: vô tham. Nhân: phải lìa tham)
- Xây dựng nhân tu theo nhân quả.
- Tu không phải để cầu an. Tu là chiến đấu với ma quân.
- Tu không phải một ngày một buổi.
- Tu là phải thảnh thơi.
Kết Luận: Hành Trình Từ “Chiến Đấu” Đến “An Lạc”
Tóm lại, qua lời dạy của HT. Thích Thanh Từ, chúng ta có thể rút ra một chân lý sống rất rõ ràng: Phật pháp không tách rời đời sống. Việc tu học không phải là để trốn chạy thực tại, mà là để trang bị cho ta trí tuệ, dũng khí và phương pháp để đối diện và chuyển hóa mọi khổ đau, bất an ngay trong cuộc sống thường nhật.
Khi ta dũng cảm “chiến đấu” với chính mình, khi ta kiên trì trên một hành trình dài, và khi ta luôn giữ được tâm thế “thảnh thơi” trong từng bước đi, thì an lạc không còn là một đích đến xa vời, mà chính là hành trình. Gia đình ta, công việc ta, và mọi mối quan hệ ta đều sẽ được thấm đẫm bởi nguồn an lạc ấy. Đó chính là ý nghĩa cao cả nhất của việc kết nối Phật pháp và đời sống.
Có thể bạn quan tâm: Phật Pháp Thích Thanh Từ: Luận Thập Nhị Môn – Bước Đột Phá Vào Trí Tuệ Đại Thừa
Cập Nhật Lúc Tháng 12 13, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
