Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng giỗ là một truyền thống tốt đẹp của người Việt, thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên. Tuy nhiên, bên cạnh việc chuẩn bị lễ vật, nhiều người còn băn khoăn về việc ghi tên, ghi chú trên bài vị hay mâm cúng. Liệu có nên ghi chi tiết các món quà cúng hay không? Ghi như thế nào để vừa thể hiện được lòng thành, vừa đúng với phong tục tập quán? Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc “quà cúng giỗ ghi thế nào” một cách chi tiết và khoa học.
Có thể bạn quan tâm: Top 7 Nến Sạch Thờ Cúng Tốt Nhất, An Toàn Cho Không Gian Tâm Linh
Ghi chú quà cúng giỗ có thực sự cần thiết?
Trong nghi thức cúng giỗ, phần lễ vật dâng lên bàn thờ tổ tiên luôn được coi là biểu tượng cho sự thành tâm. Nhiều người quan niệm rằng, chỉ cần lòng thành, không cần quá câu nệ hình thức. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, việc ghi chép lễ vật lại có một vai trò quan trọng, không chỉ về mặt tâm linh mà còn về mặt quản lý và ghi chép gia phả.
Việc ghi chú quà cúng giỗ giúp cho con cháu đời sau biết được phong tục, tập quán của gia đình, cũng như hiểu rõ hơn về điều kiện kinh tế của tổ tiên ở từng thời kỳ. Đây là một dạng “tài liệu lịch sử” nhỏ trong mỗi gia đình. Do đó, việc ghi thế nào cho đúng là điều mà bất kỳ người chủ tế nào cũng nên tìm hiểu kỹ lưỡng.
Các quy tắc ghi quà cúng giỗ chuẩn phong tục
Khi tìm hiểu về việc “quà cúng giỗ ghi thế nào”, bạn cần phân biệt rõ hai trường hợp: ghi trên bài vị (tức là danh sách các món cúng dâng lên) và ghi trên sổ gia phả hay giấy ghi chú cúng. Dưới đây là các quy tắc cơ bản bạn cần nắm rõ.
Có thể bạn quan tâm: Nếu Mượn Tuổi Xây Nhà Thì Cúng Đọc Tên Ai? Hướng Dẫn Chi Tiết
Ghi trên bài vị hoặc danh sách cúng
Bài vị là thẻ thờ cúng, thường được làm bằng giấy hoặc gỗ, ghi tên người đã khuất. Tuy nhiên, nhiều gia đình cũng có thói quen ghi danh sách các món cúng dâng lên ngay trên bài vị hoặc một tờ giấy nhỏ đặt trước mâm cỗ.
Về nội dung:
Theo các chuyên gia văn hóa, việc ghi chi tiết từng món ăn như “1 con gà luộc, 1 bát canh móng giò, 1 đĩa xào…” là không cần thiết và có thể làm mất đi sự trang nghiêm. Thay vào đó, bạn chỉ nên ghi khái quát các món chính, hoặc ghi theo từng mâm (nếu có).
Ví dụ:
- Đối với mâm cúng: Nên ghi là “Mâm cúng chay” hoặc “Mâm cúng mặn”.
- Nếu ghi chi tiết: Chỉ nên ghi các món chính như “Cỗ mặn: Gà, Xôi, Rượu”. Tránh ghi quá dài dòng.
Về cách trình bày:
Cách ghi thường tuân theo trình tự từ trên xuống dưới, từ phải sang trái (theo phong tục truyền thống). Tên người được cúng thường được ghi lớn nhất ở vị trí trung tâm. Các món cúng được ghi xung quanh hoặc phía dưới.
Ghi trên sổ gia phả hoặc giấy cúng
Đây là cách ghi phổ biến hơn, dùng để lưu lại cho các thế hệ sau. Khi ghi vào sổ gia phả, bạn có thể ghi chi tiết hơn một chút nhưng vẫn phải đảm bảo ngắn gọn, dễ hiểu.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết: Nghi Lễ Cúng Trước Khi Khấn Đúng Cách
Các bước thực hiện:
- Ghi rõ ngày, tháng, năm âm lịch của buổi cúng giỗ.
- Ghi tên người đã khuất (ví dụ: Cố phụ (Hoặc Cố mẫu) + Tên + Niên hiệu).
- Ghi khái quát lễ vật. Ví dụ: “Lễ vật: 1 mâm cỗ mặn (gồm gà luộc, xôi, nem, canh), hoa quả, trà, rượu”.
Lưu ý quan trọng:
- Tránh kiêng kỵ: Không nên ghi các món có liên quan đến điều không may. Tuyệt đối không ghi bút đỏ (trừ khi có quy định riêng của dòng họ).
- Dùng từ ngữ trang trọng: Sử dụng từ Hán Việt hoặc từ thuần Việt mang tính tôn nghiêm như “dâng”, “lễ”, “tấu”.
Giải đáp thắc mắc: Quà cúng giỗ ghi thế nào cho chuẩn?
Nhiều người vẫn băn khoăn liệu có nên ghi chi tiết “quà cúng” hay không. Câu trả lời là KHÔNG. “Quà cúng” là khái niệm dùng để chỉ các phẩm vật dâng lên thần linh, tổ tiên. Khi ghi, bạn không nên dùng từ “quà” mà nên dùng từ “lễ” hoặc “cỗ”.
Cách ghi cụ thể theo từng loại:
Đối với cỗ mặn:
Thay vì ghi “Quà cúng: 1 con vịt, 1 miếng thịt…”, hãy ghi “Mâm cỗ mặn: Vịt quay, Thịt kho tàu, Canh măng…”. Cần liệt kê các món chính theo thứ tự từ quan trọng đến ít quan trọng hơn (thường là gà/xôi/đĩa xào/canh/sườn…).Đối với cỗ chay:
Ghi “Mâm cỗ chay: Xôi chay, Chả chay, Canh nấm…”. Tránh ghi các từ mang ý nghĩa “giết chóc” ngay cả trong tên gọi.Đối với hoa quả và trà:
Chỉ cần ghi “Hoa quả” và “Trà”. Nếu là hoa quả theo mùa, có thể ghi “Hoa quả theo mùa”.
Một ví dụ minh họa cho cách ghi chuẩn:
Thay vì viết một đoạn dài dòng, một bài vị cúng giỗ chuẩn thường có bố cục như sau:
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Top 5 Nến Thơm Thờ Cúng Được Ưa Chuộng Nhất Hiện Nay
Cố Phu nhân Nguyễn Thị A
Năm sinh – Năm mất
Lễ dâng:
- Mâm cỗ mặn (Gà luộc, Xôi, Nem, Canh riêu)
- Hoa quả
- Trà, Rượu
- Vàng mã
Một số lưu ý phong thủy và văn hóa khi chuẩn bị quà cúng
Bên cạnh việc quan tâm “quà cúng giỗ ghi thế nào”, bạn cũng cần lưu ý một số điểm sau để buổi cúng giỗ được trọn vẹn:
- Số lượng lễ vật: Nên là số lẻ (1, 3, 5, 7…) theo quan niệm “sinh”. Tránh số chẵn (trừ mâm cỗ hoặc hoa).
- Chọn hoa quả: Nên chọn hoa quả tươi, còn nguyên vẹn, không bị dập nát. Các loại hoa cúng phổ biến là hoa cúc, hoa huệ, hoa lay ơn. Tránh hoa giả.
- Bài vị: Nếu dùng bài vị giấy, sau khi cúng xong cần hóa vàng để “gửi” lễ vật cho tổ tiên. Nếu dùng bài vị gỗ, cần lau chùi sạch sẽ trước khi cúng.
- Vàng mã: Vàng mã cần được xếp gọn gàng. Khi đốt, cần đốt cho tàn tro rơi xuống đất rồi mới dùng que khều lên để đảm bảo “tiền” của người âm được đầy đủ.
Kết luận
Việc “quà cúng giỗ ghi thế nào” không quá phức tạp nhưng cần tuân thủ những quy tắc cơ bản về văn hóa và phong tục. Quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính của con cháu dành cho tổ tiên. Việc ghi chép lễ vật nên được thực hiện một cách khái quát, trang trọng, tránh lan man, dài dòng. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn có cái nhìn rõ ràng và tự tin hơn khi chuẩn bị cho ngày giỗ của gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
