Nhật Bản không chỉ nổi tiếng với hoa anh đào, sushi hay công nghệ tiên tiến mà còn là nơi lưu giữ những di sản văn hóa có giá trị toàn cầu. Trong số đó, quần thể kiến trúc Phật giáo Horyuji là một trong những minh chứng sống động nhất cho lịch sử, nghệ thuật và tâm linh của đất nước mặt trời mọc. Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 1993, quần thể này không chỉ sở hữu những công trình kiến trúc bằng gỗ lâu đời nhất thế giới mà còn là trung tâm Phật giáo quan trọng từ thời kỳ Asuka (thế kỷ 6 – 8). Bài viết dưới đây sẽ đưa bạn khám phá toàn diện về quần thể Horyuji, từ lịch sử hình thành, kiến trúc độc đáo đến giá trị văn hóa, tôn giáo sâu sắc.
Có thể bạn quan tâm: Quả Phật Thủ Có Hạt Không? Sự Thật Về Hạt Trong Quả Phật Thủ
Giới thiệu về quần thể Horyuji
Quần thể kiến trúc Phật giáo Horyuji, hay còn gọi là Chùa Hōryū (法隆寺, Hōryū-ji), tọa lạc tại thị trấn Ikaruga, tỉnh Nara, Nhật Bản. Đây là một trong những ngôi chùa Phật giáo lâu đời nhất còn tồn tại trên thế giới, đồng thời là một bảo tàng sống động về nghệ thuật và kiến trúc Nhật Bản thời kỳ Asuka.
Quần thể Horyuji bao gồm 48 di tích kiến trúc bằng gỗ độc đáo thuộc chùa Horyuji và chùa Hoki-ji. Những công trình này không chỉ là biểu tượng của sự phát triển Phật giáo tại Nhật Bản mà còn là minh chứng cho kỹ thuật xây dựng bằng gỗ tinh xảo, vượt qua hơn 1.300 năm lịch sử. Với giá trị lịch sử, nghệ thuật và tôn giáo to lớn, quần thể Horyuji đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 1993, trở thành niềm tự hào của quốc gia và là điểm đến không thể bỏ qua cho bất kỳ ai yêu thích văn hóa, lịch sử hay tâm linh.
Lịch sử hình thành và phát triển
Thái tử Shotoku – Người sáng lập vĩ đại
Quần thể Horyuji được thành lập vào năm 607 bởi Thái tử Shotoku (Shōtoku Taishi), một trong những nhân vật lịch sử quan trọng nhất của Nhật Bản. Ông không chỉ là một hoàng tử mà còn là một nhà chính trị, nhà tư tưởng và là người ủng hộ mạnh mẽ Phật giáo tại Nhật Bản.
Có thể bạn quan tâm: Huynh Trưởng Gđpt Và Sự Gắn Kết Với Quê Hương Phật Giáo
Thái tử Shotoku sinh năm 574, là cháu trai của Hoàng đế Bidatsu. Ông được biết đến với vai trò then chốt trong việc truyền bá Phật giáo vào Nhật Bản, vốn trước đó chỉ có đạo Shinto là tôn giáo chính. Shotoku đã ban hành Hiến pháp 17 điều (Jūshichijō Kenpō), trong đó đề cao đạo đức Nho giáo và Phật giáo, góp phần định hình nền tảng xã hội và chính trị của Nhật Bản thời kỳ Asuka.
Mục đích xây dựng chùa Horyuji
Chùa Horyuji ban đầu được xây dựng để thờ Phật Dược Sư (Yakushi Nyorai) nhằm cầu nguyện cho sức khỏe của Hoàng đế Yomei, cha của Thái tử Shotoku. Tuy nhiên, theo nhiều tài liệu lịch sử, mục đích sâu xa hơn là để thể hiện sự sùng đạo Phật của Shotoku và củng cố ảnh hưởng của Phật giáo trong triều đình.
Theo truyền thuyết, Thái tử Shotoku đã nằm mơ thấy một vị Phật trong giấc mơ, và sau đó đã quyết định xây dựng ngôi chùa này để thể hiện lòng biết ơn và sự tôn kính. Vì vậy, Horyuji không chỉ là một ngôi chùa mà còn là biểu tượng của sự giao thoa giữa triều đình và Phật giáo.
Các giai đoạn phát triển
- Thế kỷ 7: Chùa Horyuji được xây dựng lần đầu tiên, nhưng đã bị thiêu rụi trong một trận hỏa hoạn vào năm 670. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu gần đây, có thể một phần của ngôi chùa đã tồn tại qua trận hỏa hoạn này.
- Thế kỷ 8: Chùa được trùng tu và mở rộng dưới triều đại của Hoàng đế Shōmu, thời kỳ Nara, khi Phật giáo phát triển mạnh mẽ.
- Thế kỷ 12-13: Chùa tiếp tục được bảo tồn và tu sửa dưới sự bảo trợ của các gia đình quý tộc và tu sĩ.
- Thế kỷ 19-20: Sau thời kỳ Minh Trị Duy Tân, khi Nhật Bản hiện đại hóa, Horyuji được bảo vệ như một di sản quốc gia.
- 1993: Quần thể Horyuji được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới.
Kiến trúc độc đáo và cấu trúc tổng thể
Có thể bạn quan tâm: Quân Đội Phật Giáo Hòa Hảo: Lịch Sử Hình Thành Và Vai Trò Trong Xã Hội
Tổng quan về bố cục
Quần thể Horyuji được chia thành hai khu vực chính: Già lam Tây viện (Sai-in) và Già lam Đông viện (Tō-in). Mỗi khu vực có chức năng và kiến trúc riêng biệt, tạo nên một tổng thể hài hòa và cân đối.
Già lam Tây viện (Sai-in)
Già lam Tây viện là khu vực trung tâm của quần thể, bao gồm các công trình kiến trúc quan trọng nhất:
- Kim đường (Kondō): Là chính điện của chùa, nơi thờ các tượng Phật và là trung tâm của các hoạt động tôn giáo. Kim đường nổi tiếng với kiến trúc gỗ tinh xảo và các bức tượng Phật cổ quý giá.
- Ngũ Trùng tháp (Gojū-no-tō): Là tòa tháp 5 tầng cao 32,45 mét, là một trong những kiến trúc gỗ cao nhất thế giới. Tháp này được xây dựng để lưu giữ các xá lợi Phật và các báu vật thiêng liêng.
- Chính cung (Chūmon): Là cổng chính dẫn vào khu vực nội điện.
- Hành lang (Kairō): Bao quanh khu vực Kim đường và Ngũ Trùng tháp, tạo nên một không gian thiêng liêng và kín đáo.
Già lam Đông viện (Tō-in)
Già lam Đông viện là khu vực dành cho tu tập và sinh hoạt của các tu sĩ:
Có thể bạn quan tâm: So Sánh Ba Pháp: Thật Tướng Niệm Phật, Quán Tưởng Niệm Phật, Và Trì Danh Niệm Phật
- Mộng điện (Yumedono): Là nơi thờ các tượng Phật quan trọng, bao gồm tượng Quan Âm cứu thế và tượng Quan Âm đảo mộng.
- Hành lang (Kairō): Bao quanh khu vực Mộng điện.
- Các công trình phụ trợ: Bao gồm nơi ở, phòng ăn và các khu vực sinh hoạt khác của các tu sĩ.
Chùa Horyuji – Trái tim của quần thể
Kim đường (Kondō)
Kim đường là công trình kiến trúc trung tâm của Già lam Tây viện, được xây dựng vào thế kỷ 7. Đây là một trong những cấu trúc gỗ cổ nhất thế giới còn tồn tại. Kim đường có mái ngói màu vàng, tượng trưng cho sự thiêng liêng và cao quý.
Bộ tam tượng Thích Ca: Tại Kim đường có bộ tam tượng Thích Ca với nghệ thuật chạm khắc tạo hình hào quang hết sức tinh xảo. Bộ tượng này được gọi là “3 tượng 1 hào quang” với tổng trọng lượng 236,5kg. Bộ tam tượng được tạo nhằm mục đích cầu cho Thánh Đức thái tử khỏi bệnh. Tượng được tạo nửa chừng thì thái tử băng hà, nên hoàn thành vào năm 623.
Các tượng Phật khác: Ngoài bộ tam tượng Thích Ca, Kim đường còn có tượng Phật Dược Sư ở gian phía Đông, tượng Phật A Di Đà ở gian phía Tây, tượng Tứ Thiên Vương bằng gỗ ở 4 góc Tu Di Đàn, và các tượng Cát Tường Thiên, Tỳ Sa Môn Thiên từ thời Bình An (Heian).
Bích họa: Kim đường còn có các bích họa mô tả cảnh Tịnh độ A Di Đà, tượng Quan Âm cứu thế, tượng Quan Âm đảo mộng, và nhiều tượng Phật khác.
Ngũ Trùng tháp (Gojū-no-tō)
Ngũ Trùng tháp là một trong những biểu tượng nổi bật nhất của quần thể Horyuji. Tháp cao 32,45 mét, được xây dựng vào thế kỷ 7, là một trong những kiến trúc gỗ cao nhất thế giới. Mỗi tầng của tháp tượng trưng cho một yếu tố trong ngũ hành: Đất, Nước, Lửa, Gió và Không khí.
Tháp này không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là nơi lưu giữ các xá lợi Phật, kinh điển và các báu vật thiêng liêng. Kiến trúc của tháp thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật Trung Hoa và Nhật Bản, với các chi tiết chạm khắc tinh xảo và mái ngói cong đặc trưng.
Chùa Hoki-ji – Viên ngọc quý thứ hai
Chùa Hoki-ji, nằm cách chùa Horyuji khoảng 2 km, là một phần quan trọng của quần thể Horyuji. Chùa được thành lập vào năm 638 và hoàn thành vào năm 706. Theo truyền thuyết, Vua Yamashiro no Oe đã biến nơi này thành một ngôi chùa trên địa điểm Đền Okamoto, nơi Hoàng tử Shotoku giảng dạy Kinh Pháp Hoa.
Chùa ba tầng (Sanjū-no-tō): Là ngôi chùa cổ nhất ở Nhật Bản, cao 24 mét, được chỉ định là bảo vật quốc gia. Chùa ba tầng mang những nét đặc trưng của thời Asuka, với kiến trúc gỗ đơn giản nhưng tinh tế.
Chùa Hoki-ji phát triển mạnh mẽ vào thời Nara, nhưng đến thời Heian nó suy tàn dần sau khi trở thành một phần của chùa Horyu-ji. Đến đầu thời Edo, chỉ còn lại ngôi chùa ba tầng, nhưng chính điều này lại làm nổi bật giá trị lịch sử và kiến trúc của nó.
Giá trị văn hóa và tôn giáo
Biểu tượng của sự giao thoa văn hóa
Quần thể Horyuji là minh chứng rõ ràng cho sự giao thoa văn hóa giữa Nhật Bản, Trung Hoa và Triều Tiên trong thời kỳ Asuka. Kiến trúc của Horyuji chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ kiến trúc Trung Hoa, đặc biệt là từ triều đại Tùy và Đường. Tuy nhiên, qua thời gian, các nghệ nhân Nhật Bản đã biến đổi và phát triển phong cách riêng, tạo nên một kiến trúc độc đáo mang bản sắc Nhật Bản.
Phong cách Pháp Long tự: Cách bố trí đối xứng trái phải của Kim đường và Ngũ Trùng tháp tạo nên một phong cách kiến trúc riêng biệt gọi là “Phong cách Pháp Long tự”. Đây là một trong những phong cách kiến trúc Phật giáo đặc trưng của Nhật Bản.
Trung tâm Phật giáo quan trọng
Horyuji không chỉ là một ngôi chùa mà còn là trung tâm Phật giáo quan trọng trong suốt hơn 1.300 năm lịch sử. Chùa đã đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá Phật giáo tại Nhật Bản, đặc biệt là trong việc đào tạo các tu sĩ và dịch thuật kinh điển.
Các tu sĩ nổi tiếng: Horyuji là nơi tu tập của nhiều tu sĩ nổi tiếng trong lịch sử Phật giáo Nhật Bản, bao gồm Đạo Thuyên đại sư, Hành Tín đại sư và nhiều vị cao tăng khác.
Các lễ hội và nghi lễ: Horyuji tổ chức nhiều lễ hội và nghi lễ Phật giáo quan trọng, thu hút hàng nghìn du khách và Phật tử từ khắp nơi trên thế giới. Các lễ hội này không chỉ là dịp để cầu nguyện mà còn là cơ hội để người dân và du khách tìm hiểu về văn hóa, nghệ thuật và tâm linh Nhật Bản.
Bảo tàng nghệ thuật và văn hóa
Quần thể Horyuji còn là một bảo tàng nghệ thuật và văn hóa khổng lồ. Các công trình kiến trúc, tượng Phật, bích họa, kinh điển và các báu vật thiêng liêng được lưu giữ tại đây là những di sản quý giá của nhân loại.
Các báu vật quốc gia: Horyuji lưu giữ hơn 190 báu vật quốc gia và 2.300 báu vật văn hóa quan trọng, bao gồm các tượng Phật bằng gỗ, đồng, đá, các bức tranh, kinh điển, nhạc cụ và các hiện vật lịch sử khác.
Nghiên cứu và giáo dục: Horyuji là nơi nghiên cứu quan trọng cho các học giả, nghệ sĩ và nhà sử học trên khắp thế giới. Các nghiên cứu về kiến trúc, nghệ thuật, tôn giáo và lịch sử tại Horyuji đã đóng góp lớn vào việc hiểu biết về văn hóa và lịch sử Nhật Bản.
Trải nghiệm du lịch tại quần thể Horyuji
Thời điểm lý tưởng để tham quan
Quần thể Horyuji là điểm đến lý tưởng quanh năm, nhưng mỗi mùa lại mang đến những trải nghiệm khác nhau:
- Mùa xuân (tháng 3-5): Là thời điểm lý tưởng để ngắm hoa anh đào nở rộ quanh khuôn viên chùa. Khung cảnh lãng mạn và thanh bình khiến Horyuji trở thành điểm đến hấp dẫn cho các du khách yêu thiên nhiên.
- Mùa hè (tháng 6-8): Thời tiết ấm áp, thích hợp để tham quan các công trình kiến trúc và tìm hiểu lịch sử. Tuy nhiên, du khách nên lưu ý mang theo nước uống và kem chống nắng.
- Mùa thu (tháng 9-11): Là thời điểm tuyệt vời để ngắm lá vàng, lá đỏ phủ kín khuôn viên chùa. Khung cảnh mùa thu tại Horyuji mang vẻ đẹp cổ kính và trầm mặc.
- Mùa đông (tháng 12-2): Thời tiết lạnh, nhưng lại là thời điểm lý tưởng để trải nghiệm sự tĩnh lặng và thiêng liêng của quần thể chùa. Nếu may mắn, du khách có thể ngắm tuyết rơi phủ trắng các mái ngói cổ.
Hướng dẫn tham quan
1. Chuẩn bị trước chuyến đi
- Vé vào cửa: Vé tham quan quần thể Horyuji có giá khoảng 1.500 yên cho người lớn. Du khách có thể mua vé tại cổng vào hoặc đặt vé trực tuyến.
- Thời gian tham quan: Nên dành ít nhất 2-3 giờ để tham quan toàn bộ quần thể, bao gồm cả thời gian tìm hiểu lịch sử và chụp ảnh.
- Trang phục: Nên mặc trang phục thoải mái, kín đáo khi tham quan chùa. Tránh mang giày cao gót vì có thể gây tiếng ồn và không phù hợp với không gian thiêng liêng.
2. Các điểm tham quan không thể bỏ qua
- Kim đường (Kondō): Là trung tâm của quần thể, nơi thờ các tượng Phật quan trọng. Du khách nên dành thời gian tìm hiểu về bộ tam tượng Thích Ca và các tượng Phật khác.
- Ngũ Trùng tháp (Gojū-no-tō): Là biểu tượng nổi bật nhất của Horyuji. Du khách có thể chụp ảnh từ nhiều góc độ khác nhau để tận hưởng vẻ đẹp của tháp.
- Mộng điện (Yumedono): Là nơi thờ các tượng Quan Âm, mang vẻ đẹp tinh tế và thiêng liêng.
- Chùa Hoki-ji: Là một phần quan trọng của quần thể, nơi có chùa ba tầng cổ nhất Nhật Bản.
3. Lưu ý khi tham quan
- Im lặng: Khi tham quan các khu vực thiêng liêng, du khách nên giữ im lặng để không làm phiền không gian tĩnh lặng của chùa.
- Không chụp ảnh: Một số khu vực trong chùa cấm chụp ảnh để bảo vệ các hiện vật quý giá. Du khách nên tuân thủ các quy định này.
- Tham gia các nghi lễ: Nếu có cơ hội, du khách có thể tham gia các nghi lễ Phật giáo để trải nghiệm sâu sắc hơn về văn hóa và tâm linh Nhật Bản.
Ẩm thực và mua sắm
1. Ẩm thực
- Trà đạo: Horyuji có các buổi biểu diễn trà đạo, nơi du khách có thể thưởng thức trà xanh truyền thống và tìm hiểu về nghệ thuật trà đạo Nhật Bản.
- Ẩm thực chay: Các nhà hàng quanh khu vực chùa thường phục vụ các món ăn chay theo phong cách Phật giáo, rất phù hợp cho những ai muốn trải nghiệm ẩm thực thanh tịnh.
2. Mua sắm
- Quà lưu niệm: Các cửa hàng quanh chùa bán nhiều món quà lưu niệm mang đậm bản sắc Nhật Bản, như móc khóa, tranh vẽ, đồ thủ công mỹ nghệ…
- Sách và tài liệu: Du khách có thể mua các cuốn sách, tài liệu hướng dẫn về lịch sử và kiến trúc của Horyuji để tìm hiểu sâu hơn.
Bảo tồn và phát triển
Công tác bảo tồn
Quần thể Horyuji đã trải qua hơn 1.300 năm lịch sử, trải qua nhiều biến cố như hỏa hoạn, chiến tranh và thiên tai. Tuy nhiên, nhờ vào công tác bảo tồn nghiêm ngặt, các công trình kiến trúc và hiện vật quý giá vẫn được giữ gìn nguyên vẹn.
Các biện pháp bảo tồn:
- Sửa chữa định kỳ: Các công trình kiến trúc được sửa chữa và tu bổ định kỳ để đảm bảo độ bền và an toàn.
- Bảo vệ hiện vật: Các tượng Phật, bích họa và hiện vật quý giá được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ, độ ẩm thích hợp.
- Giáo dục cộng đồng: Các chương trình giáo dục được tổ chức để nâng cao nhận thức của người dân và du khách về giá trị của di sản.
Phát triển du lịch bền vững
Quần thể Horyuji là điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch cần được thực hiện một cách bền vững để bảo vệ di sản và môi trường.
Các biện pháp phát triển du lịch bền vững:
- Hạn chế số lượng du khách: Các biện pháp kiểm soát số lượng du khách được áp dụng để tránh quá tải và bảo vệ các công trình kiến trúc.
- Tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường: Du khách được khuyến khích không xả rác, không làm ồn và tuân thủ các quy định khi tham quan.
- Phát triển cơ sở hạ tầng: Các cơ sở hạ tầng như bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, khu nghỉ ngơi được xây dựng phù hợp để phục vụ du khách mà không ảnh hưởng đến cảnh quan và kiến trúc của chùa.
Kết luận
Quần thể kiến trúc Phật giáo Horyuji là một di sản văn hóa quý giá của Nhật Bản và của nhân loại. Với hơn 1.300 năm lịch sử, quần thể này không chỉ là nơi lưu giữ những công trình kiến trúc bằng gỗ lâu đời nhất thế giới mà còn là trung tâm Phật giáo, văn hóa và nghệ thuật quan trọng.
Qua bài viết, chúng ta đã tìm hiểu về lịch sử hình thành, kiến trúc độc đáo, giá trị văn hóa và tôn giáo, cũng như trải nghiệm du lịch tại quần thể Horyuji. Đây là một điểm đến không thể bỏ qua cho bất kỳ ai yêu thích văn hóa, lịch sử hay tâm linh. Khi đến thăm Horyuji, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc cổ kính mà còn được trải nghiệm sự thiêng liêng, tĩnh lặng và sâu sắc của Phật giáo Nhật Bản.
Horyuji là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật, kiến trúc và tôn giáo, là biểu tượng của sự phát triển Phật giáo tại Nhật Bản và là niềm tự hào của nhân loại. Hãy một lần đặt chân đến quần thể Horyuji để cảm nhận vẻ đẹp trường tồn của một di sản văn hóa thế giới.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 21, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
