Đám giỗ là một phong tục đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với ông bà, tổ tiên đã khuất. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách chuẩn bị một mâm lễ cúng giỗ thường sao cho tươm tất, đầy đủ mà vẫn giữ được nét văn hóa truyền thống. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, giúp bạn có thể dễ dàng chuẩn bị cho ngày lễ trọng đại này.
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết: Top 5 Bộ Sách Cúng Tổng Hợp Chuẩn Tâm Linh, Dễ Sử Dụng Nhất 2026
Hiểu đúng về các loại giỗ trong văn hóa người Việt
Trước khi đi vào chi tiết cách sắm lễ, chúng ta cần phân biệt rõ các loại giỗ để có sự chuẩn bị phù hợp về mặt tâm linh cũng như phong tục. Thông thường, đám giỗ sẽ được chia thành ba giai đoạn chính.
Giỗ đầu – Nỗi thương xót còn mới
Đây là đám giỗ được tổ chức khi người thân mất tròn một năm. Theo quan niệm dân gian, giỗ đầu được xem là đám giỗ bi ai, mang tính chất tưởng nhớ và thương tiếc sâu sắc. Bởi khoảng thời gian một năm vẫn chưa đủ dài để nguôi ngoai nỗi mất mát. Trong ngày này, con cháu thường ăn mặc giản dị, trang nghiêm và chuẩn bị mâm cúng đầy đủ các nghi thức hành lễ.
Giỗ hết – Giai đoạn kết thúc thời gian chịu tang
Đây là đám giỗ thứ hai, diễn ra khi người mất tròn hai năm. Tại miền Bắc, đây là đám giỗ quan trọng đánh dấu việc con cháu sắp kết thúc thời gian chịu tang (thường là 3 năm). Không khí vẫn còn sự trang trọng, nghiêm túc. Con cháu vẫn phải mặc trang phục phù hợp và thực hiện đầy đủ các nghi thức hầu lễ.
Giỗ thường – Ngày hội ngộ của gia đình
Từ năm thứ ba trở đi, đây được gọi là giỗ thường. Sau ba năm, nỗi đau đã vơi đi phần nào, thời gian chịu tang cũng kết thúc. Đây không chỉ là ngày lễ tưởng nhớ mà còn trở thành ngày hội ngộ, ngày đoàn viên của gia đình, dòng họ. Mọi người quây quần bên mâm cơm, ôn lại kỷ niệm về người đã khuất và thắt chặt tình cảm thân tộc. Việc chuẩn bị mâm cúng giỗ thường cũng vì thế mà có phần linh hoạt hơn, tập trung vào sự thành tâm và tươm tất.
Có thể bạn quan tâm: Rượu Cúng Thần Tài Xong Làm Gì? Hướng Dẫn Chi Tiết Các Bước Xử Lý Và Ý Nghĩa Phong Thủy
Hướng dẫn sắm lễ cúng giỗ thường đầy đủ nhất
Mâm cúng giỗ thường không cần quá xa hoa, nhưng phải thể hiện được sự thành tâm và chu đáo. Dưới đây là những lễ vật cơ bản mà bạn cần chuẩn bị:
Các lễ vật không thể thiếu
Theo phong tục truyền thống, một mâm cúng giỗ thường cơ bản sẽ bao gồm những hạng mục sau:
- Mâm lễ mặn: Đây là phần quan trọng nhất, thể hiện lòng hiếu kính.
- Nhang đèn, trái cây, phẩm oản: Dùng để dâng hương và cúng tế.
- Tiền giấy, vàng mã: Để thể hiện lòng tưởng nhớ đến cõi âm.
- Quần áo, xe cộ, nhà cửa bằng giấy mã: Tùy theo điều kiện và phong tục địa phương.
- Cặp hình nhân bằng giấy: Dùng trong nghi lễ hóa vàng.
Tuy nhiên, tùy vào điều kiện kinh tế của mỗi gia đình mà lễ vật có thể khác nhau. Điều quan trọng nhất là sự thành tâm.
Thực đơn mâm cúng giỗ thường
Ngày xưa, ông bà ta thường chuẩn bị một mâm cúng giỗ bao gồm các món ăn truyền thống như:
- Một đĩa chả (chả lụa hoặc chả mỡ).
- Một đĩa gà luộc hoặc thịt quay.
- Một đĩa rau xào.
- Một đĩa xào thập cẩm.
- Một bát canh (canh măng, canh bóng…).
- Một đĩa xôi đậu xanh hoặc xôi gấc.
Ngày nay, thực đơn cho mâm cúng giỗ thường linh hoạt hơn rất nhiều. Tùy vào khả năng của gia chủ và số lượng khách mời, bạn có thể biến tấu các món ăn cho phù hợp với khẩu vị và xu hướng ẩm thực hiện đại. Quan trọng là mâm cỗ phải đủ các món chính: cơm, canh, món mặn và món xào.
Sau khi làm lễ cúng và hóa vàng mã, gia đình sẽ mời cỗ họ hàng, hàng xóm. Đây là lúc cả gia đình quây quần bên mâm cơm, cùng nhau ôn lại kỷ niệm về người đã khuất.
Có thể bạn quan tâm: Nấu Đồ Cúng Có Cho Hành Không? Giải Đáp Chi Tiết Và Các Lưu Ý Quan Trọng
Văn khấn cúng giỗ thường chuẩn xác
Sau khi đã chuẩn bị xong mâm lễ, gia chủ sẽ tiến hành khấn vái. Dưới đây là bài văn khấn cúng giỗ thường chuẩn xác theo văn khấn phong tục Việt Nam:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông trù tư mệnh Táo phủ thần quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quản trong xứ này.
Con kính lạy tổ tiên nội ngoại họ: ……………Tín chủ (chúng) con là: ……………
Ngụ tại: ……………Hôm nay là ngày ….. tháng …… năm ……
Là chính ngày Cát Kỵ của ………………………………………………………..Thiết nghĩ! Vắng xa trần thế, không thấy âm dung. Năm qua tháng lại ngày húy lâm. Ơn võng cực xem bằng trời biển, nghĩa sinh thành không lúc nào quyên. Càng nhớ công ơn gây cơ tạo nghiệp bao nhiêu, càng cảm thâm tình, không bề giải tỏa. Ngày mai Cát kỵ, hôm nay chúng con và toàn gia con cháu thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, thành khẩn kính mời……………
Mất ngày ……… tháng ………năm ……………
Mộ phần táng tại: ……………Cúi xin linh thiêng giáng về linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho con cháu an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, gia đạo hưng long thịnh vượng.
Con lại xin kính mời các vị tổ tiên nội ngoại, Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá Thúc, Huynh Đệ, Cô Dì và toàn thể các Hương linh gia tiên đồng lai hâm hưởng.
Tín chủ con lại xin kính mời ngài Thổ Công, Táo Quân và chư vị Linh thần đồng lai giám cách thượng hưởng.
Tín chủ lại mời vong linh các vị Tiền chủ, Hậu chủ nhà này, đất này cùng tới hâm hưởng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Dịch Vụ Gà Cúng Nguyên Con Chéo Cánh Tiên Giao Tận Nơi Tại Tp.hcm
Một số lưu ý quan trọng khi cúng giỗ
Để buổi lễ diễn ra suôn sẻ và trang nghiêm, bạn cần ghi nhớ một vài điểm sau:
- Thời gian cúng: Nên cúng vào giờ đẹp, thường là buổi sáng hoặc buổi trưa. Tránh cúng quá muộn vào buổi tối.
- Trang phục: Dù là giỗ thường, con cháu cũng nên ăn mặc chỉnh tề, lịch sự để thể hiện sự tôn trọng.
- Sắp xếp mâm cúng: Mâm cúng nên được sắp xếp gọn gàng, sạch sẽ. Mâm cơm cúng thường đặt ở bàn thờ gia tiên hoặc một bàn riêng ở vị trí trang trọng.
- Lưu ý khi hóa vàng: Sau khi hạ mâm cúng, gia chủ nên hóa vàng mã ở nơi an toàn, tránh gây cháy nổ. Tro vàng sau khi đốt cần được xử lý respectful (thường là thả trôi sông hoặc chôn cất cẩn thận).
Việc chuẩn bị mâm cúng giỗ thường không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng biết ơn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn đọc chuẩn bị được một mâm cúng tươm tất, đầy đủ ý nghĩa, giúp ngày giỗ trở nên ấm cúng và trọn vẹn hơn.
Bạn có thể tham khảo thêm nhiều bài viết hay về văn hóa, phong tục tập quán tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều kiến thức bổ ích cho cuộc sống.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
