Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng ít nhất một lần nghe đến tên các vị Phật như Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật Di Lặc, Phật A Di Đà… Thế nhưng, không phải ai cũng hiểu rõ nguồn gốc, hành trình tu tập gian khổ và những câu chuyện cảm động đằng sau mỗi vị. Những vị Phật không phải là thần linh quyền năng mà là những con người đã trải qua quá trình tu luyện kiên trì, vượt qua muôn vàn thử thách để đạt đến cảnh giới giác ngộ viên mãn. Hiểu được sự tích các vị Phật không chỉ giúp ta thêm trân trọng giáo lý từ bi, trí tuệ mà còn tiếp thêm động lực trên con đường tu tâm, hướng thiện của chính mình. Bài viết này sẽ cùng bạn khám phá những câu chuyện đầy cảm hứng về các vị Phật nổi tiếng, từ vị Phật lịch sử Thích Ca Mâu Ni đến các vị Phật tượng trưng cho hạnh phúc, an lạc và lòng từ bi vô lượng.
Có thể bạn quan tâm: Tượng Phật Tây Phương Tam Thánh: Ý Nghĩa, Cách Thờ Và Chọn Chất Liệu Phù Hợp
Hành trình từ Hoàng tử Tất Đạt Đa đến Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
Cuộc sống cung đình và những lần ra khỏi hoàng cung
Tất Đạt Đa, tên thật là Siddhartha Gautama, sinh ra vào năm 624 TCN tại vườn Lumbini, nay thuộc Nepal. Là con trai duy nhất của vua Tịnh Phạn, ngài lớn lên trong nhung lụa, được cha mẹ che chở khỏi mọi khổ đau của cuộc đời. Cung điện nguy nga, quần thần vây quanh, người đẹp hầu hạ, ngài được chuẩn bị để trở thành một vị Chuyển Luân Thánh Vương lý tưởng. Tuy nhiên, chính sự an nhàn thái quá ấy lại khiến ngài nuôi dưỡng trong tim một nỗi băn khoăn lớn: “Cuộc đời này thực sự là gì?”
Một hôm, khi ngài cỡi ngựa tuần du bốn cửa thành, mắt ngài chợt mở ra trước hiện thực trần trụi mà lâu nay bị che khuất. Ở cửa Đông, ngài trông thấy một ông lão tóc bạc, lưng còng, da nhăn nheo. Ở cửa Nam, một người bệnh nằm co ro trong đau đớn. Ở cửa Tây, một đoàn người đưa tang khóc than thảm thiết. Cuối cùng, ở cửa Bắc, ngài nhìn thấy một vị Sa-môn áo vàng, dáng đi ung dung, thanh thản. Bốn hình ảnh ấy như bốn mũi tên bắn thẳng vào tâm can vị hoàng tử trẻ tuổi, khiến ngài trằn trọc không yên. Ngài hiểu rằng, dù sinh ra trong vinh hoa phú quý, không ai thoát khỏi già, bệnh, chết – ba nỗi khổ lớn lao của kiếp người.
Quyết tâm tìm ra chân lý giải thoát, khi vừa tròn 29 tuổi, trong một đêm trăng thanh gió mát, Tất Đạt Đa đã từ biệt vợ hiền con thơ, cưỡi ngựa Kiều Thiên, cắt bỏ tóc dài, từ bỏ mọi danh vọng để bước vào con đường tu khổ hạnh. Hành động này không phải là sự trốn tránh trách nhiệm mà là một lòng đại bi mẫn, ngài muốn tìm ra con đường giải thoát không chỉ cho riêng mình mà cho toàn thể chúng sinh đang chìm đắm trong biển khổ.
Con đường tu khổ hạnh và sự giác ngộ dưới cội Bồ Đề
Sau khi rời bỏ cung điện, Tất Đạt Đa lang thang tìm thầy học đạo. Ngài từng theo học hai vị đạo sĩ nổi tiếng là A-luật-đa và Uất-đà-lam-phất-đa, nhưng rồi ngài nhận ra rằng những pháp môn cao siêu ấy chỉ đưa đến những tầng thiền định sâu sắc nhất, chứ không thể dứt trừ tận gốc rễ của khổ đau. Ngài quyết định chọn con đường khổ hạnh cực đoan, nhịn ăn, nằm trên gai nhọn, thở bằng mọi lỗ chân lông… Trong sáu năm dài ròng rã, thân hình ngài tiều tụy đến mức xương xẩu nổi lên, da thịt nhăn nheo, gần như chỉ còn là một bộ xương bọc da. Dù vậy, trí tuệ vẫn chưa khai mở.
Một hôm, ngài suýt ngất xỉu bên bờ sông Ni Liên Thuyền. May thay, một cô gái chăn bò tên là Sujata đã dâng ngài một bát sữa đặc. Uống xong, thân tâm ngài trở nên nhẹ nhàng, sảng khoái. Lúc ấy, ngài bừng tỉnh ngộ ra rằng, con đường khổ hạnh chỉ làm suy yếu thể xác, mê muội tâm trí, không thể nào đạt được giác ngộ chân chính. Ngài cần một con đường trung đạo, không quá ư dễ dãi buông lung, cũng không quá cực đoan hành xác.
Từ bỏ khổ hạnh, ngài tắm gội dưới sông, rồi đi đến một nơi gọi là Bồ Đề Đạo Tràng. Tại đó, ngài ngồi kiết già dưới một cây đại thọ, trải cỏ làm toạ cụ, và phát nguyện: “Dù thịt nát xương tan, nếu ta không chứng được đạo, quyết không đứng dậy khỏi chỗ này!” Trong đêm ấy, ma vương Ba Tuần đã sai quân lính và yêu ma đến quấy nhiễu, hòng làm lung lay chí nguyện của ngài. Chúng hiện ra đủ hình dạng khủng khiếp, dùng gió bão, mưa đá, rắn rết, bùa chú… nhưng Tất Đạt Đa vẫn an nhiên bất động, dùng tâm từ bi và trí tuệ vô ngại để hàng phục mọi ma chướng.
Cho đến giờ Tý của ngày rằm tháng hai âm lịch, khi ánh sao Mai vừa ló dạng, Tất Đạt Đa bỗng nhiên đại ngộ. Ngài thấu suốt được ba minh: Minh túc mạng (biết được các đời quá khứ), Minh thiên nhãn (biết được sự sanh tử của chúng sanh), Minh về lậu tận (biết rõ con đường đoạn tận phiền não). Ngài đã tìm ra chân lý tối hậu về khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ và con đường dẫn đến sự diệt khổ – đó chính là Tứ Diệu Đế. Đồng thời, ngài cũng thấu hiểu được luật Nhân Quả và Duyên Khởi, nền tảng của toàn bộ vũ trụ nhân sinh.
Truyền bá giáo pháp và hình thành Giáo hội
Có thể bạn quan tâm: Sấm Truyền Của Đức Phật Thầy: Tìm Hiểu Về Những Lời Dự Ngôn Trong Phật Giáo
Sau khi giác ngộ, Tất Đạt Đa trở thành Đức Phật Thích Ca Mâu Ni – “Đấng Giác Ngộ của dòng họ Thích Ca”. Ngài không giữ riêng ánh sáng trí tuệ cho mình mà lập tức lên đường truyền bá Chánh Pháp. Bài pháp đầu tiên được giảng tại vườn Lộc Uyển (Sarnath) cho nhóm năm anh em Kiều Trần Như, người bạn đồng tu cũ. Bài pháp ấy mang tên “Chuyển Pháp Luân” – như tiếng trống lớn đánh thức nhân loại đang mê ngủ.
Trong suốt 49 năm hoằng pháp, Đức Phật đã đi khắp nơi, từ thành trì lớn đến thôn xóm hẻo lánh, giảng dạy cho mọi tầng lớp: vua chúa, quan lại, thương nhân, nông dân, nô lệ, thậm chí cả những người bị xã hội khinh rẻ. Ngài phá vỡ mọi rào cản đẳng cấp, mở rộng cửa từ bi cho tất cả. Dần dần, một Giáo hội (Tăng đoàn) được hình thành, bao gồm các vị Tỳ kheo (tăng sĩ), Tỳ kheo ni (ni sư), Cận sự nam (cư sĩ nam) và Cận sự nữ (cư sĩ nữ).
Giáo lý của Đức Phật giản dị mà sâu sắc, lấy con người làm trung tâm, nhấn mạnh vào tu tập nội tâm, phát triển trí tuệ và từ bi. Ngài dạy rằng, mọi khổ đau đều bắt nguồn từ tham, sân, si – ba độc tố làm ô nhiễm tâm hồn. Muốn thoát khổ, phải tu tập theo Bát Chánh Đạo: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định. Con đường ấy không cần cầu khẩn thần linh, mà dựa vào chính nỗ lực tự thân của mỗi người.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập diệt vào năm 80 tuổi, tại rừng Ta-la song thọ ở Câu Thi Na. Trước lúc viên tịch, ngài căn dặn các đệ tử: “Tất cả các pháp hữu vi đều vô thường. Hãy tinh tấn tu tập, chớ có bi lụy.” Di thể của ngài được hoả táng, xá lợi được phân chia và xây thành nhiều bảo tháp để供奉. Tuy thân xác của Ngài đã tan biến theo vô thường, nhưng ánh sáng giáo pháp vẫn mãi trường tồn, soi đường cho biết bao thế hệ Phật tử trên toàn thế giới.
Phật Di Lặc: Biểu tượng của hạnh phúc và sự an lạc nội tâm
Nguồn gốc và hình tượng của Phật Di Lặc trong Phật giáo
Trong muôn vàn hình tượng Phật và Bồ Tát, Phật Di Lặc hiện lên với một vẻ rất đỗi đặc biệt: bụng to, miệng cười hiền hòa, đôi tai dài phú quý. Hình ảnh quen thuộc ấy không chỉ thấy ở các chùa chiền mà còn xuất hiện trong nhiều gia đình, văn phòng, cửa hàng như một lá bùa may mắn. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau nụ cười hiền hậu ấy là một câu chuyện về lòng từ bi và sự kiên nhẫn hiếm có.
Phật Di Lặc, tiếng Phạn là Maitreya, nghĩa là “tình thương”. Ngài là một vị Bồ Tát đang tu tập tại cõi trời Đâu Suất, và theo dự báo của Đức Phật Thích Ca, sau này sẽ giáng sinh xuống cõi Ta Bà (cõi trần gian) để nối ngôi làm Phật, độ thoát chúng sanh. Ngài được coi là “Vị Phật tương lai”, vị Phật thứ hai trong Tam Thế Phật (Quá khứ – Hiện tại – Vị lai).
Tuy nhiên, hình tượng phổ biến nhất ở phương Đông, đặc biệt là Trung Hoa và Việt Nam, lại không phải là một vị Bồ Tát trang nghiêm mà là một ông Phật bụng phệ, được gọi là “Bố Đại Hòa Thượng”. Tương truyền, vào thời Ngũ Đại (thế kỷ 10), ở vùng Phụng Hóa (Chiết Giang, Trung Quốc) có một vị hòa thượng kỳ lạ tên là Khấp Sĩ. Ngài đi đâu cũng mang theo một cái túi vải lớn, vì thế mọi người gọi là Bố Đại (túi lớn). Ngài ăn nói hoạt bát, thích đùa nghịch với trẻ nhỏ, thường ngồi ngủ ngay giữa chợ, ăn những đồ thừa người khác bỏ đi, nhưng ai tiếp xúc cũng cảm nhận được một lòng từ ái vô bờ.
Người ta kể rằng, Bố Đại Hòa Thượng có nhiều thần thông, biết trước được tương lai, đoán được tâm tư người khác. Có lần, ngài nhặt được một con cá bị vứt bên đường, bỏ vào túi vải, ai cũng cười chê, nhưng vài hôm sau trời hạn hán, ngài giơ túi lên, bỗng nhiên mưa đổ xuống ào ào. Dân chúng mới hiểu ra, hóa ra đó là một vị Bồ Tát hóa thân. Trước lúc viên tịch, ngài đọc một bài kệ: “Di Lặc chân Di Lặc, phân thân thiên bách ức. Thời thời độ chúng sanh, thường thị ngã bất thức” (Dịch: Di Lặc thật là Di Lặc, chia thân ra ngàn trăm ức. Suốt đời độ chúng sanh, mọi người không ai hay biết). Nói xong, ngài an nhiên thị tịch. Từ đó, nhân gian mới lập tượng để tưởng nhớ vị hòa thượng kỳ dị nhưng đầy từ bi này.
Ý nghĩa của nụ cười và cái bụng phệ trong tâm linh
Nụ cười của Phật Di Lặc không phải là một nụ cười phù phiếm, hời hợt. Đó là nụ cười của sự giải thoát, của tâm hồn rộng mở trước mọi biến cố cuộc đời. Người tu theo hạnh Di Lặc học cách buông bỏ những chấp trước, những sân hận, những toan tính vụ lợi. Khi lòng nhẹ nhàng, không bị vướng bận bởi quá khứ hay lo lắng về tương lai, nụ cười chân thật mới xuất hiện một cách tự nhiên.
Cái bụng phệ của Ngài lại tượng trưng cho lòng khoan dung, bao dung. Người có “đại lượng” mới có “đại phúc”. Cái bụng ấy như một cái túi lớn, có thể chứa đựng muôn hình vạn trạng của cuộc đời: điều hay, điều dở, lời khen, tiếng chê, oán thù, hiểu lầm… nhưng tất cả đều được hóa giải bằng một nụ cười từ ái. Đó là biểu tượng của sự nhẫn nhục, không tranh cãi, không so đo thiệt hơn. Trong cuộc sống, nếu chúng ta học được cái “bụng phệ” của Phật Di Lặc, biết bao dung và tha thứ cho người khác, chắc chắn tâm sẽ được an lạc, gia đình và xã hội sẽ bớt đi bao xung đột, bất hòa.
Hai yếu tố “cười” và “bụng phệ” kết hợp với nhau tạo thành một phương châm sống rất thiết thực: “Đại phúc, đại thọ, đại từ, đại bi”. Cười để hóa giải căng thẳng, để lan tỏa năng lượng tích cực. Bụng phệ để dung nạp, để bao dung, để không dễ dàng bị lay động bởi những va chạm nhỏ nhặt hằng ngày. Khi trưng bày tượng Phật Di Lặc trong nhà hay nơi làm việc, không chỉ là để cầu may mắn, tài lộc, mà quan trọng hơn là nhắc nhở bản thân và gia đình luôn giữ tâm thái lạc quan, sống vị tha, nhân ái.
Cách thờ Phật Di Lặc tại gia để mang lại may mắn và bình an
Có thể bạn quan tâm: Phật Độ Mạng Tuổi Mùi
Việc thờ Phật Di Lặc tại gia không quá cầu kỳ, nhưng cũng cần lưu ý một số điểm để thể hiện lòng thành kính và tạo không gian thanh tịnh. Đầu tiên, nên chọn một vị trí cao ráo, sạch sẽ, thoáng đãng, tránh những nơi ồn ào, bừa bộn hay gần nhà vệ sinh, nhà bếp. Góc Đông Nam hay chính diện phòng khách thường là những vị trí lý tưởng, vừa đón được sinh khí tốt, vừa dễ dàng chiêm bái.
Bàn thờ Phật Di Lặc không cần quá lớn, chỉ cần một bình hoa, một chén nước trong, một đĩa trái cây tươi là đủ. Hương hoa nên chọn loại thanh khiết, tránh dùng những loại có mùi quá nồng. Nên thắp nhang mỗi ngày, lau dọn bàn thờ sạch sẽ, thay nước và hoa thường xuyên. Quan trọng nhất là giữ tâm luôn thành kính, không cần phải cầu xin quá nhiều, chỉ cần phát nguyện sống thiện lành, buông bỏ sân si, giúp đỡ người khác.
Khi chọn tượng, nên chọn loại tượng có nụ cười tự nhiên, phúc hậu, không gian ác hay khoa trương. Chất liệu có thể là gỗ, đá, đồng hay gốm đều được, miễn là tượng được tạc một cách trang nghiêm. Nên nhờ Thầy chùa hoặc người có kinh nghiệm “khai quang điểm nhãn” để tượng được thanh tịnh và linh thiêng hơn.
Đặc biệt, không nên đặt tượng Phật Di Lặc đối diện trực tiếp với cửa chính, vì như vậy dễ để người ngoài nhìn vào bất kính. Cũng không nên đặt tượng ở những nơi tối tăm, ẩm thấp. Nếu có thể, nên đặt tượng quay mặt về hướng Đông hoặc hướng Nam, là những hướng tượng trưng cho ánh sáng và trí tuệ. Mỗi khi cảm thấy mệt mỏi, bức bối, chỉ cần nhìn vào nụ cười hiền từ của Ngài, lòng ta như được tiếp thêm năng lượng tích cực, biết buông xả và sống an vui hơn.
Phật A Di Đà và cõi Cực Lạc: Hạnh nguyện độ sanh bất tận
Có thể bạn quan tâm: Phật Tội Đằng Bình: Hành Trình Từ Oán Hận Đến Yêu Thương
Hạnh nguyện của Đức Phật A Di Đà khi còn là Pháp Tạng Tỳ kheo
Trong kinh điển Đại thừa, đặc biệt là Kinh Vô Lượng Thọ, có kể về một vị Quốc Vương ở thế giới quá khứ tên là Thế Tự Tại Vương Như Lai. Vị Quốc Vương này không ham quyền lực, của cải, mà một lòng hướng về đạo pháp. Một hôm, ngài từ bỏ ngai vàng, xuất gia tu đạo, hiệu là Pháp Tạng Tỳ kheo. Trong lúc du hóa các cõi Phật, ngài chứng kiến cảnh chúng sanh đau khổ triền miên, sinh tử luân hồi không cùng tận, lòng từ bi dấy khởi mãnh liệt.
Pháp Tạng Tỳ kheo bèn đến trước đức Thế Tự Tại Vương Như Lai, phát ra 48 đại nguyện để xây dựng một cõi Phật lý tưởng, nơi mà mọi chúng sanh nghe danh hiệu ngài, chí thành niệm Phật, đều được vãng sanh, thoát khỏi luân hồi và mau chóng thành Phật. Trong 48 đại nguyện đó, có một số nguyện đặc biệt quan trọng:
- Nguyện thứ 18 (Thập Niệm Vãng Sanh): Nếu có chúng sanh ở mười phương thành tâm tin tưởng, mong cầu, chí nhất xưng danh hiệu ngài mười lần, mà không được vãng sanh, ngài quyết không thành Phật.
- Nguyện thứ 19 (Lâm Chung Tiếp Dẫn): Nếu có chúng sanh nghe danh hiệu ngài, phát tâm bồ đề, tu các công đức, chuyên tâm nhớ nghĩ và hướng về cõi nước của ngài, thì khi mạng chung, ngài sẽ hiện ra trước mặt, tiếp dẫn họ đến cõi ấy.
- Nguyện thứ 20 (Nhất niệm Sanh Tôn): Nếu có chúng sanh nghe danh hiệu ngài, nhớ nghĩ công đức của ngài, nhất tâm quy mạng ngài, mà không được sanh về cõi nước của ngài, ngài quyết không chứng quả vị chánh đẳng chánh giác.
Sau khi phát nguyện, Pháp Tạng Tỳ kheo bắt đầu quá trình tu tập và tích lũy công đức vô lượng kiếp. Ngài bố thí của cải, quốc độ, thậm chí cả thân mạng mình để cứu giúp chúng sanh. Ngài không ngại khó nhọc, không sợ hiểm nguy, một lòng kiên trì thực hiện đại nguyện. Cho đến khi đầy đủ duyên lành, ngài chứng quả vị Phật, hiệu là A Di Đà (Vô Lượng Quang – ánh sáng vô lượng, Vô Lượng Thọ – thọ mạng vô lượng), và cõi Phật ấy chính là Cực Lạc.
Cõi Cực Lạc: Miền đất của an lành và giải thoát
Cõi Cực Lạc (Sukhavati), hay còn gọi là Tây Phương Tịnh Độ, là một cõi Phật thanh tịnh, an lạc, không có khổ đau. Kinh A Di Đà mô tả nơi ấy đất bằng phẳng, làm bằng vàng ròng, bảy hàng cây báu, bảy hàng lưới báu, bảy hàng hàng cây lưu ly… xen kẽ nhau. Hoa sen nở rộ khắp nơi, mỗi cánh hoa đều có vô lượng màu sắc rực rỡ, tỏa ánh hào quang. Hương thơm ngào ngạt, chim hót líu lo, nước chảy róc rách, tất cả đều diễn nói diệu pháp.
Đặc biệt, ở cõi ấy không có ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh). Người vãng sanh không phải sinh ra từ mẫu thai mà hóa sinh từ trong hoa sen. Khi vừa sanh về, thân hình đều giống nhau, đoan chính trang nghiêm như chư Phật, không có bệnh tật, già nua. Ở đó, không có ngày đêm, ánh sáng phát ra từ thân Phật và Bồ Tát, từ cây cối, ao hồ… Thời gian trôi qua nhẹ nhàng, không ai cảm thấy lo lắng hay mệt mỏi.
Điều quan trọng nhất là, ở cõi Cực Lạc, người vãng sanh luôn được nghe chánh pháp từ đức A Di Đà và các vị Bồ Tát đại hạnh như Quán Thế Âm, Đại Thế Chí. Họ không còn bị phiền não chi phối, tâm luôn an trụ trong chánh niệm, tinh tấn tu tập, và chắc chắn sẽ thành Phật trong một thời gian nhất định. Đó là lý do tại sao, Tịnh Độ tông – pháp môn niệm Phật cầu sanh Cực Lạc – lại trở nên phổ biến đến vậy. Nó mở ra một con đường giải thoát tương đối dễ dàng, phù hợp với mọi căn cơ, dù là người bận rộn mưu sinh hay người có thời gian chuyên tâm tu tập.
Niệm danh hiệu Phật A Di Đà và pháp môn Tịnh Độ
Pháp môn niệm Phật là một trong những pháp môn đơn giản mà sâu sắc nhất trong Phật giáo Đại thừa. Cốt lõi của pháp môn này là dùng tâm chí thành, chuyên nhất mà xưng niệm danh hiệu “Nam Mô A Di Đà Phật” (Namo Amitabha Buddha – Con xin kính lễ Đức Phật A Di Đà). Chỉ cần nhất tâm niệm danh hiệu, tin chắc vào đại nguyện của Phật, thì khi mạng chung, Phật sẽ tiếp dẫn vãng sanh về cõi Cực Lạc.
Có nhiều cách niệm Phật: có thể niệm to (xuất thanh), niệm thầm (tâm niệm), niệm theo tiếng chuông, tiếng mõ, hoặc vừa đi vừa niệm (kinh hành). Dù theo cách nào, điều quan trọng nhất là giữ tâm thanh tịnh, không tạp loạn. Khi niệm, nên dùng chuỗi (tràng hạt) để đếm, giúp tâm dễ tập trung. Ngày xưa, các bậc tổ sư thường khuyên niệm “mười tiếng” (thập niệm) mỗi ngày, nghĩa là hít vào một hơi, niệm “Nam Mô A Di Đà Phật” một hơi, lặp lại mười lần. Cách này đơn giản, phù hợp với người bận rộn.
Niệm Phật không chỉ là để cầu vãng sanh mà còn là một pháp môn tu tâm ngay tại đây và bây giờ. Khi tâm chuyên chú vào danh hiệu, những vọng念, phiền não tự nhiên lắng dịu. Người niệm Phật thường cảm thấy lòng nhẹ nhàng, an ổn, ít sân si, ít lo lắng hơn. Đó là nhờ oai lực của danh hiệu Phật, như một liều thuốc thanh tẩy tâm hồn. Nhiều người bệnh tật, đau khổ, nhờ niệm Phật mà tâm được an nhiên, thậm chí có thể an lành ra đi, không sợ hãi.
Tuy nhiên, niệm Phật cần đi kèm với sự tin tưởng sâu xa và nguyện lực mãnh liệt. Tin rằng Phật A Di Đà có thật, cõi Cực Lạc có thật, và đại nguyện của Phật không bao giờ hư dối. Nguyện rằng một lòng hướng về Tây Phương, không tham luyến thế gian, mong được sớm vãng sanh để mau thành Phật, quay lại độ chúng sanh. Khi “tín, nguyện, hành” đầy đủ, việc vãng sanh ắt sẽ thành tựu.
Phật Dược Sư: Vị Phật của sự chữa lành và an lạc
Giới thiệu về Phật Dược Sư và cõi Đông Phương Tịnh Lưu Ly
Nếu như Phật A Di Đà là biểu tượng của ánh sáng và sự sống vĩnh hằng ở phương Tây, thì Phật Dược Sư (hay Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật) lại là vị Phật của sự chữa lành và an lạc ở phương Đông. Danh hiệu của ngài, “Dược Sư”, có nghĩa là “vị thầy thuốc”, ám chỉ khả năng trị liệu cả về thân lẫn tâm cho chúng sanh. Ngài là giáo chủ của cõi Tịnh Lưu Ly, một cõi Phật được mô tả là trong suốt như ngọc lưu ly, phẳng lặng, không có núi non hiểm trở, hầm hố hay các loài quỷ dữ.
Theo Kinh Dược Sư, khi còn là Bồ Tát, ngài phát 12 đại nguyện để cứu độ chúng sanh khỏi mọi bệnh tật, khổ đau. Trong đó, có những nguyện lực rất thiết thực với cuộc sống hằng ngày của con người: nguyện cho chúng sanh được ánh sáng soi sáng, được đầy đủ cơm ăn áo mặc, được chữa lành bệnh tật, được thoát khỏi oan ức, được giải phóng khỏi nô lệ, được che chở khỏi hiểm họa, được an cư lạc nghiệp… Nhờ những đại nguyện này, khi chứng quả Phật, cõi nước của ngài trở nên vô cùng thanh tịnh, an lành, ánh sáng rực rỡ chiếu soi muôn loài.
Cõi Tịnh Lưu Ly không phải là một nơi xa vời vợi, mà là biểu tượng cho một xã hội lý tưởng, nơi con người sống trong hòa bình, công bằng, không còn bệnh tật, đói khổ. Mỗi khi niệm danh hiệu Phật Dược Sư, người tu tập như được tiếp thêm năng lượng tích cực, lòng tin vào khả năng chuyển hóa khổ đau ngày càng tăng lên.
12 đại nguyện của Phật Dược Sư và ý nghĩa trong đời sống
Mười hai đại nguyện của Phật Dược Sư không chỉ là những lời nguyện cao cả mà còn là kim chỉ nam cho cuộc sống con người. Mỗi một nguyện đều gắn liền với một khía cạnh cụ thể của khổ đau và giải pháp để vượt qua:
- Đại nguyện 1 – Phát ánh sáng vô lượng: Nguyện cho thân ngài phát ra ánh sáng rực rỡ, chiếu soi khắp nơi, xua tan bóng tối vô minh. Ý nghĩa: Ánh sáng tượng trưng cho trí tuệ. Người tu theo hạnh Dược Sư cần phát huy trí tuệ, soi sáng chính mình và giúp người khác thấy được chân lý.
- Đại nguyện 2 – Thân trong suốt như lưu ly: Nguyện cho thân ngài trong suốt, thanh tịnh, không vướng bụi trần. Ý nghĩa: Tâm thanh tịnh thì thân mới an khỏe. Cần giữ gìn thân tâm trong sạch, không bị dục vọng chi phối.
- Đại nguyện 3 – Cung cấp phương tiện sống: Nguyện cho chúng sanh không ai bị thiếu thốn cơm ăn, áo mặc, phương tiện sinh hoạt. Ý nghĩa: Giúp đỡ người khác về vật chất là một hình thức bố thí, tạo duyên lành.
- Đại nguyện 4 – Giữ gìn giới hạnh: Nguyện cho những ai tu hành mà dễ bị lui sụp thì được nghe chánh pháp, giữ gìn giới hạnh. Ý nghĩa: Giới luật là nền tảng của tu tập. Cần sống có giới, có kỷ luật.
- Đại nguyện 5 – Cứu giúp người bị xiềng xích: Nguyện cứu giúp những người bị gông cùm, xiềng xích, bị bức ép làm việc khổ sai. Ý nghĩa: Giải thoát cho người bị áp bức, nô dịch, là hành động cao cả.
- Đại nguyện 6 – Cứu giúp người nghèo tật: Nguyện cho người nào nghèo khổ, bệnh tật, không nơi nương tựa thì được đầy đủ y phục, thuốc thang. Ý nghĩa: Lòng từ bi phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, đặc biệt với người khốn cùng.
- Đại nguyện 7 – Cứu giúp người mắc bệnh nan y: Nguyện cho bệnh nhân nào mắc bệnh khó chữa, chịu đau đớn triền miên, chỉ cần nghe danh hiệu ngài và chí thành cầu nguyện thì được lành bệnh. Ý nghĩa: Niềm tin và tâm念 lành có sức mạnh kỳ diệu trong việc hỗ trợ quá trình chữa bệnh.
- Đại nguyện 8 – Cứu giúp phụ nữ đau đớn khi sinh nở: Nguyện cho các bà mẹ khi sinh nở được an toàn, con cái khỏe mạnh. Ý nghĩa: Coi trọng sự sống, quan tâm đến sức khỏe sinh sản và hạnh phúc gia đình.
- Đại nguyện 9 – Giải thoát khỏi ác quỷ, tà thuật: Nguyện cứu giúp người bị ma quỷ quấy phá, trúng tà thuật, tâm thần điên đảo. Ý nghĩa: Tâm niệm chánh thì ma không nhập. Cần giữ tâm an định, tránh mê tín dị đoan.
- Đại nguyện 10 – Cứu giúp người bị đói khát: Nguyện cho người đói khát được no đủ, sau đó được pháp vị cam lồ. Ý nghĩa: Cứu giúp người khác không chỉ về vật chất mà còn phải hướng dẫn họ đến con đường trí tuệ.
- Đại nguyện 11 – Cứu giúp người bị đói khát pháp: Nguyện cho chúng sanh được no đủ pháp vị cam lồ, tâm được hoan hỷ. Ý nghĩa: Đem chánh pháp phổ truyền, giúp người khác được an vui tinh thần.
- Đại nguyện 12 – Cứu giúp người bị đói khát của cải: Nguyện cho người nghèo khổ được đầy đủ phương tiện, tùy theo sở nguyện mà成就. Ý nghĩa: Hỗ trợ người khác đạt được ước nguyện chính đáng, đồng thời nhắc nhở họ biết chia sẻ, bố thí.
Cách trì chú và niệm danh hiệu Phật Dược Sư để cầu sức khỏe và bình an
Niệm danh hiệu Phật Dược Sư là một pháp môn phổ biến để cầu sức khỏe, an lành và chuyển hóa bệnh tật. Danh hiệu đầy đủ của ngài là: “Nam Mô Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật” (Namo Bhaisajya-guru-vaidurya-prabha-rāja Buddha). Khi niệm, cần giữ tâm thành kính, tin tưởng vào oai lực của Phật và đại nguyện của ngài.
Có thể niệm Phật Dược Sư vào bất kỳ lúc nào trong ngày, nhưng tốt nhất là vào buổi sáng sớm hoặc chiều tối, khi tâm còn thanh tịnh. Nên niệm trước bàn thờ Phật, thắp hương, dâng hoa quả, phát nguyện cầu an lành cho bản thân và mọi chúng sanh. Khi niệm, có thể dùng tràng hạt để đếm, mỗi lần niệm xong một hạt, tâm chuyên chú vào danh hiệu, không để tạp念 xen vào.
Ngoài ra, còn có thể trì chú Dược Sư, được trích từ Kinh Dược Sư. Chú này có tên là “Dược Sư Quán Đỉnh Chơn Ngôn”. Việc trì chú cần được truyền thừa từ Thầy tổ, và phải trì tụng với tâm thanh tịnh, không cầu mong lợi dưỡng. Mỗi khi trì chú, nên tưởng tượng ánh sáng màu xanh biếc từ tim Phật Dược Sư chiếu rọi vào thân tâm mình, tẩy rửa mọi bệnh tật, u uất, mang lại cảm giác thư giãn, an lành.
Một điều quan trọng khi tu theo pháp môn Dược Sư là phải kết hợp với việc ăn chay, giữ giới, làm việc thiện. Ăn đồ thanh đạm giúp thân nhẹ nhàng, dễ tu tập. Giữ giới giúp tâm không bị dao động. Làm việc thiện là cách tích lũy công đức, tạo duyên lành cho sự nghiệp trị liệu. Người tu hạnh Dược Sư nên học theo hạnh nguyện của Phật, sẵn sàng giúp đỡ người bệnh, người khốn khổ, không phân biệt giàu nghèo, sang hèn.
Các vị Phật khác trong hệ thống Tam Thế và Ngũ Phương
Tam Thế Phật: Quá khứ, Hiện tại và Vị lai
Trong Phật giáo, khái niệm “Tam Thế” không chỉ đơn thuần là ba thời gian quá khứ, hiện tại, vị lai, mà còn hàm chứa ý nghĩa về dòng chảy liên tục của nhân quả, của sự tu tập và giác ngộ. Tam Thế Phật là ba vị Phật đại diện cho ba thời kỳ ấy, được thờ chung trên một ban thờ để nhắc nhở chúng sanh về sự vô thường và tính kế thừa của chánh pháp.
- Phật quá khứ – Phật Tỳ Bà Thi (hay Phật Ca Diếp): Vị Phật đã từng giáng thế, giảng đạo và độ sanh trong một thời kỳ xa xưa. Tuy giáo pháp của ngài đã dần mai một theo thời gian, nhưng công đức và trí tuệ của ngài vẫn trường tồn. Việc nhớ đến Phật quá khứ là để biết ơn các vị Phật đã dày công hoằng pháp, đồng thời cũng là lời nhắc nhở rằng mọi sự hiện hữu đều mang tính vô thường, không có gì là vĩnh cửu.
- Phật hiện tại – Phật Thích Ca Mâu Ni: Là vị Phật đang giáo hóa chúng sanh trong cõi Ta Bà này. Ngài không những là một vị thầy giác ngộ mà còn là người bạn lành dẫn dắt chúng ta ra khỏi bóng tối vô minh. Hình ảnh của Phật Thích Ca với dáng vẻ từ bi, trang nghiêm là biểu tượng cho lý tưởng tu tập của mỗi Phật tử: sống tỉnh thức, từ bi và trí tuệ.
- Phật vị lai – Phật Di Lặc: Là vị Phật tương lai sẽ giáng sinh để tiếp nối sự nghiệp hoằng pháp. Ngài tượng trưng cho niềm hy vọng, cho một tương lai tốt đẹp hơn, nơi con người sống trong an lạc, hòa bình và đầy tình thương. Việc tin tưởng vào Phật Di Lặc là nuôi dưỡng một tâm thái lạc quan, tin rằng cái thiện nhất định sẽ chiến thắng cái ác, ánh sáng nhất định sẽ xua tan bóng tối.
Thờ Tam Thế Phật không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là một bài học sống động về nhân sinh quan Phật giáo. Nó dạy ta biết trân trọng hiện tại (vì hiện tại là kết quả của quá khứ và là nhân của vị lai), biết sống có trách nhiệm với hành động của mình, và luôn nuôi dưỡng niềm tin vào một tương lai tốt đẹp hơn.
Ngũ Phương Phật và ý nghĩa biểu tượng
Ngũ Phương Phật là một hệ thống năm vị Phật được thờ theo năm phương hướng (đông, tây, nam, bắc, trung ương) trong Mật tông. Mỗi vị Phật tượng trưng cho một phương diện trí tuệ, một loại phiền não được chuyển hóa và một màu sắc đặc trưng. Hệ thống này thể hiện quan điểm của Phật giáo về vũ trụ quan: mọi hiện tượng đều có thể được chuyển hóa từ vô minh thành trí tuệ.
- Phật Tỳ Lô Giá Na (Trung ương): Là hóa thân của Pháp Thân Phật, tượng trưng cho trí tuệ Pháp giới, màu sắc là trắng. Ngài là nguồn gốc của bốn vị Phật kia, biểu hiện cho bản thể chân thật của vạn pháp. Khi thờ Phật Tỳ Lô Giá Na, là đang hướng tâm về chân lý tối hậu, về bản tâm thanh tịnh của chính mình.
- Phật A Súc Bệ (Đông phương): Tượng trưng cho trí tuệ Đại viên cảnh, màu sắc là xanh. Ngài chuyển hóa phiền não là sân hận thành trí tuệ soi sáng vạn vật như一面 gương. Người tu theo hạnh vị Phật này học cách buông bỏ sự nóng giận, học cách nhìn nhận sự việc một cách khách quan, không bị cảm xúc chi phối.
- Phật Bảo Sanh (Nam phương): Tượng trưng cho trí tuệ Bình đẳng, màu sắc là vàng. Ngài chuyển hóa phiền não là ngã mạn, kiêu căng thành trí tuệ thấy mọi pháp đều bình đẳng. Người tu hạnh này học cách sống khiêm tốn, không phân biệt đối xử, biết trân trọng giá trị của mọi chúng sanh.
- Phật Vô Lượng Thọ (Tây phương): Cũng là Phật A Di Đà, tượng trưng cho trí tuệ Diệu Quan Sát, màu sắc là đỏ. Ngài chuyển hóa phiền não là tham dục thành trí tuệ quán sát tinh tế. Người tu theo hạnh này học cách buông bỏ tham luyến, sống đơn giản, thanh bần và yêu thương tất cả.
- Phật Bất Không Thành Tựu (Bắc phương): Tượng trưng cho
Cập Nhật Lúc Tháng 12 15, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
