Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã chính thức thông báo tạm dừng xuất bản từ ngày 1-6-2024. Quyết định này được đưa ra nhằm thực hiện Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, theo Quyết định số 362/QĐ-TTg ngày 3-4-2019 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 1048/BTTTT-CBC ngày 25-3-2024 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc triển khai thực hiện quy hoạch báo chí của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Tai Phật Lại Dài: Ý Nghĩa Biểu Tượng Và Triết Lý Sâu Xa
Hành trình hơn 30 năm phát triển
Giai đoạn hình thành – Tiền thân là “Tập Văn”
Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo có tiền thân là tập san Tập Văn, do Ban Văn hóa Trung ương, trực tiếp là cư sĩ Võ Đình Cường chủ trương, bắt đầu xuất bản từ năm 1985. Trong giai đoạn đầu, tạp chí chỉ xuất bản 3 kỳ mỗi năm, đóng vai trò như một diễn đàn nhỏ để chia sẻ những suy nghĩ, tìm hiểu về văn hóa Phật giáo trong cộng đồng Phật tử.
Việc ra đời tập san này vào thời điểm đó là một nỗ lực đáng ghi nhận, góp phần khơi dậy tinh thần tìm hiểu, nghiên cứu văn hóa truyền thống trong giới tu học. Dù còn nhiều hạn chế về mặt hình thức và nội dung do điều kiện kỹ thuật in ấn thời bấy giờ, nhưng “Tập Văn” đã đặt nền móng cho một cơ quan truyền thông chuyên biệt về văn hóa Phật giáo sau này.
Bước chuyển mình thành tạp chí chính thức
Năm 2005 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi tạp chí chính thức được cấp giấy phép hoạt động báo chí cho Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Cư sĩ Võ Đình Cường tiếp tục giữ vai trò Tổng Biên tập, điều hành số đầu tiên của tạp chí Văn Hóa Phật Giáo. Đây là thời điểm tạp chí chuyển mình từ một tập san nhỏ thành một ấn phẩm báo chí chính thống, có định kỳ xuất bản rõ ràng.
Việc có được giấy phép hoạt động chính thức không chỉ là sự ghi nhận về mặt pháp lý mà còn là sự công nhận về vai trò, vị trí của tạp chí trong việc đóng góp vào công cuộc hoằng pháp, phổ biến văn hóa Phật giáo đến với công chúng rộng rãi hơn.
4 thế hệ Tổng Biên tập – Tiếp nối sứ mệnh
Có thể bạn quan tâm: Tạp Chí Phật Giáo: Hành Trình 40 Năm Và Bước Ngoặt Sáp Nhập
Trải qua hơn 30 năm hình thành và phát triển, tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã có 4 thế hệ Tổng Biên tập tiếp nối nhau, mỗi người để lại dấu ấn riêng nhưng đều chung một tâm nguyện là lan tỏa giá trị văn hóa Phật giáo.
- Thế hệ 1: Cư sĩ Võ Đình Cường – Người sáng lập, đặt nền móng cho tạp chí từ thời kỳ “Tập Văn” cho đến khi chính thức trở thành tạp chí.
- Thế hệ 2: Trưởng lão Hòa thượng Thích Chơn Thiện – Kế thừa và phát triển, đưa tạp chí đi vào hoạt động ổn định.
- Thế hệ 3: Hòa thượng Thích Trung Hậu – Duy trì và phát huy, giữ vững định hướng phát triển.
- Thế hệ 4: Hòa thượng Thích Hải Ấn – Kế nhiệm từ khi Hòa thượng Thích Trung Hậu viên tịch (2018), tiếp tục điều hành tạp chí cho đến thời điểm tạm dừng.
Sự tiếp nối này không chỉ là sự thay đổi về nhân sự mà còn là sự kế thừa về tinh thần, về sứ mệnh mà tạp chí đã và đang theo đuổi.
Từ nguyệt san đến bán nguyệt san
Trong suốt hành trình phát triển, tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã trải qua quá trình điều chỉnh định kỳ xuất bản. Ban đầu, tạp chí là nguyệt san (xuất bản mỗi tháng một lần). Sau đó, để đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng tăng của độc giả và để kịp thời phản ánh các sự kiện, hoạt động Phật sự trong và ngoài nước, tạp chí đã chuyển sang bán nguyệt san (xuất bản 2 kỳ mỗi tháng).
Quyết định này thể hiện sự linh hoạt, năng động trong hoạt động xuất bản của tạp chí, đồng thời cũng cho thấy nhu cầu tìm hiểu, cập nhật thông tin về văn hóa Phật giáo trong xã hội ngày càng lớn.
Thành tựu ấn tượng: 421 số ấn phẩm
Trong gần 40 năm tồn tại và phát triển, tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã cho ra đời 421 số ấn phẩm. Con số này không chỉ là một thành tích về mặt số lượng mà còn là minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng nghỉ của các thế hệ Ban Biên tập, cộng tác viên và những người làm công tác xuất bản.
Mỗi số tạp chí là một công trình, là kết tinh của những bài viết, những nghiên cứu, những chia sẻ về văn hóa, giáo lý, lịch sử, nghệ thuật, đời sống tu học… của Phật giáo. Những ấn phẩm này đã góp phần quan trọng trong việc:
- Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, gắn liền với tinh thần từ bi, trí tuệ của Phật giáo.
- Tuyên truyền, phổ biến giáo lý Phật đà, giúp người đọc hiểu rõ hơn về con đường tu học, về cách sống an lạc, hạnh phúc.
- Kết nối cộng đồng Phật tử trong và ngoài nước, tạo nên một sân chơi chung để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm tu học.
- Giới thiệu hình ảnh, hoạt động Phật sự đến với công chúng rộng rãi, góp phần xây dựng hình ảnh Phật giáo hòa đồng, tích cực với xã hội.
Lý do sáp nhập và tương lai phát triển
Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Ấn Độ Là Cái Nôi Của Phật Giáo?
Thực hiện quy hoạch báo chí toàn quốc
Quyết định tạm dừng xuất bản và sáp nhập tạp chí Văn Hóa Phật Giáo là một phần trong tổng thể Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025. Đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm sắp xếp, tổ chức lại hệ thống báo chí, xuất bản theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tránh tình trạng trùng lắp, lãng phí nguồn lực.
Việc sáp nhập các ấn phẩm có cùng lĩnh vực, đối tượng phục vụ nhằm tập trung nguồn lực để nâng cao chất lượng nội dung, hình thức, cũng như hiệu quả hoạt động. Đây là xu thế chung, không chỉ riêng với báo chí Phật giáo mà còn với toàn bộ hệ thống báo chí – xuất bản cả nước.
Hướng tới một cơ quan báo chí Phật giáo mạnh hơn
Thông tin từ Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Ủy viên Thư ký Hội đồng Trị sự, Phó Tổng Biên tập Thường trực Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo cho biết, việc tạm dừng xuất bản là để thực hiện đề án sáp nhập theo quy hoạch. Điều này có nghĩa là tạp chí Văn Hóa Phật Giáo sẽ không biến mất mà sẽ sáp nhập vào một cơ quan báo chí Phật giáo khác, nhằm tạo nên một cơ quan báo chí Phật giáo mạnh hơn, có đủ tiềm lực để thực hiện tốt hơn sứ mệnh tuyên truyền, phổ biến văn hóa Phật giáo trong thời đại mới.
Việc sáp nhập này hứa hẹn sẽ mang lại những lợi ích:
- Tập trung nguồn lực: Nhân lực, vật lực, tài chính được tập trung để đầu tư cho một cơ quan báo chí thay vì dàn trải cho nhiều đơn vị.
- Nâng cao chất lượng: Với nguồn lực dồi dào hơn, cơ quan báo chí mới có thể đầu tư nhiều hơn cho nội dung, hình thức, công nghệ in ấn, phát hành.
- Mở rộng phạm vi ảnh hưởng: Một cơ quan báo chí mạnh sẽ có khả năng tiếp cận, lan tỏa thông tin đến với đông đảo độc giả hơn.
- Bắt kịp xu thế: Phù hợp với xu thế phát triển chung của báo chí – xuất bản hiện đại.
Ý nghĩa đối với cộng đồng Phật tử và xã hội
Ghi nhận đóng góp to lớn
Sự ra đi của tạp chí Văn Hóa Phật Giáo, dù là tạm dừng để sáp nhập, cũng để lại trong lòng nhiều thế hệ Phật tử, độc giả một khoảng trống không nhỏ. Trong suốt hơn 30 năm qua, tạp chí đã trở thành người bạn đồng hành thân thiết, là nơi để tìm hiểu, học hỏi, chia sẻ về văn hóa, giáo lý Phật giáo.
Có thể bạn quan tâm: 10 Lý Do Khoa Học Và Văn Hóa Khiến Tóc Đức Phật Luôn Xoăn Tít
Sự đóng góp của tạp chí không chỉ gói gọn trong giới Phật tử mà còn lan tỏa ra cộng đồng xã hội. Những bài viết về đạo đức, lối sống, về tinh thần từ bi, hỷ xả, về cách sống an lạc, hạnh phúc… đã góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, nhân văn hơn.
Kỳ vọng vào một tương lai mới
Mặc dù có sự tiếc nuối, nhưng đại đa số Phật tử, độc giả đều thấu hiểu và đồng tình với quyết định sáp nhập này. Bởi lẽ, đây là chủ trương lớn, mang tính chiến lược, nhằm sắp xếp lại hệ thống báo chí, xuất bản theo hướng tinh gọn, hiệu quả.
Đồng thời, mọi người cũng kỳ vọng vào một cơ quan báo chí Phật giáo mới, được hình thành từ sự sáp nhập, sẽ tiếp tục phát huy những giá trị tốt đẹp mà tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã gây dựng, đồng thời đổi mới, phát triển mạnh mẽ hơn nữa, đáp ứng được yêu cầu, nhu cầu thông tin ngày càng cao của độc giả trong thời đại công nghệ 4.0.
Lời kết
Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo đã khép lại một chặng đường dài, đầy tự hào với 421 số ấn phẩm. Đó là thành quả của biết bao công sức, tâm huyết, trí tuệ của các thế hệ Tổng Biên tập, Ban Biên tập, cộng tác viên và những người làm công tác xuất bản.
Sự sáp nhập, dù mang theo chút tiếc nuối, nhưng lại là một bước đi cần thiết, đúng đắn, nhằm hướng tới một cơ quan báo chí Phật giáo mạnh hơn, hiệu quả hơn. Đây không phải là sự chấm dứt, mà là một sự chuyển mình, một khởi đầu mới cho hành trình lan tỏa văn hóa Phật giáo trong thời đại mới.
Chúng ta tin tưởng rằng, dưới sự lãnh đạo của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, với sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành, cơ quan báo chí Phật giáo mới sẽ tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp, đổi mới, sáng tạo, hoàn thành tốt sứ mệnh cao cả mà Đảng, Nhà nước và Giáo hội giao phó.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 28, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
