Rằm tháng 7 không chỉ là ngày lễ Vu Lan báo hiếu mà còn là thời điểm diễn ra tục lệ cúng chúng sinh, hay còn gọi là cúng cô hồn. Đây là một phong tục lâu đời mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện lòng từ bi và sự tưởng nhớ đến những linh hồn lang thang, không nơi nương tựa. Tuy nhiên, để chuẩn bị một mâm cúng cô hồn đúng cách, vừa tươm tất vừa tránh những điều kiêng kỵ không đáng có lại không phải là điều dễ dàng. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết và đầy đủ nhất về cách chuẩn bị mâm cúng chúng sinh rằm tháng 7.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Trung Tâm Anh Ngữ Dạy Cúng Phù Hợp Nhất Cho Mùa Thi Đấu
Có thể bạn quan tâm: Tháng 7 Nên Tụng Kinh Gì Khi Cúng Rằm?
Góc nhìn tổng quan về mâm cúng chúng sinh
Theo truyền thuyết dân gian, vào ngày mùng 2 tháng 7 âm lịch hàng năm, Diêm Vương sẽ mở cửa Quỷ Môn Quan để cho các vong hồn được trở lại trần gian. Tuy nhiên, đến rằm tháng 7 (ngày 14/7), họ phải quay trở lại địa ngục. Vì vậy, tục lệ cúng cô hồn vào rằm tháng 7 ra đời với mục đích ban phát thức ăn, quần áo và tiền bạc cho các linh hồn đói khát, lang thang không có người thờ phụng. Đây không chỉ là một hành động mang tính mê tín mà còn là một nét đẹp văn hóa, một truyền thống “lá lành đùm lá rách”, thể hiện tinh thần tương thân tương ái của người Việt. Lễ cúng này giúp các linh hồn có một ngày no ấm trước khi quay về âm giới, đồng thời giúp gia chủ tránh bị chúng quấy rầy, mang lại sự bình an cho gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết: Nên Cúng Sao Giải Hạn Vào Ngày Nào Trong Tháng 7 Âm Lịch?
Những lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng cô hồn
Việc chuẩn bị lễ vật cho mâm cúng chúng sinh không cần quá xa hoa, quan trọng nhất là lòng thành tâm. Dù có sự khác biệt giữa các vùng miền, nhưng một mâm cúng đơn giản và chuẩn nhất thường bao gồm các items sau:
- Gạo và muối: Hai thứ này được xem là biểu tượng của sự no ấm và tinh khiết, là vật phẩm không thể thiếu để ban phát cho các vong hồn.
- Nước: 3 ly nước lọc sạch sẽ.
- Nhang và nến: 3 cây nhang và 2 ngọn nến nhỏ để thắp sáng, dẫn đường cho các linh hồn.
- Tiền vàng mã: Có thể dùng tiền thật mệnh giá nhỏ (như 1.000đ, 2.000đ) hoặc tiền âm phủ. Đây là hành động “ban phát” tài lộc cho các vong hồn.
- Thức ăn: Gồm 12 cục đường thẻ, 12 chén cháo trắng nhỏ (hoặc 3 phần cơm vắt), bánh kẹo, bỏng ngô, ngô luộc, sắn, khoai lang luộc. Các con số 12 hay 3 đều mang ý nghĩa tượng trưng cho sự đủ đầy.
- Trái cây: Nên chọn hoa quả ngũ sắc (5 loại quả với 5 màu khác nhau) để dâng cúng.
- Mía: Chặt thành từng khúc nhỏ khoảng 15cm, tượng trưng cho sự ngọt ngào, thuận lợi.
- Bát đũa: 6 bộ chén đũa muỗng cho các vị thần linh và chúng sinh.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Rằm Tháng 7: Những Điều Cần Biết Để Chuẩn Bị Lễ Vật Và Thờ Cúng Đúng Cách
Cách bày biện mâm cúng cô hồn đơn giản nhưng trang trọng
Việc sắp xếp mâm cúng cũng tuân theo những quy tắc riêng để đảm bảo tính trang nghiêm và thẩm mỹ:
- Tâm điểm của mâm: Bát lư nhang được đặt ở vị trí trung tâm. Đèn nến, chén gạo và muối được đặt cân đối hai bên bát lư.
- Phía sau bát lư: Sắp xếp 3 ly rượu và 3 ly nước.
- Các món ăn: Các món như cháo, chè, xôi, bánh kẹo được sắp xếp thành một hàng ngang phía trước để tạo sự hài hòa và dễ nhìn.
- Trái cây và hoa: Theo quy tắc “Tây quả, Đông bình”, nghĩa là bình hoa đặt ở phía Đông, mâm trái cây đặt ở phía Tây. Giấy cúng vàng mã và hoa được đặt lên trên.
- Lưu ý quan trọng: Mâm cúng chúng sinh phải được đặt ngoài trời, ở những nơi như khu đất trống, vỉa hè hoặc ngã ba, ngã tư ít người qua lại. Tuyệt đối không đặt mâm cúng ngay chính giữa cổng nhà hay trong sân hướng vào cửa chính. Theo quan niệm dân gian, cúng cô hồn trong nhà là một cách “mời” vong vào nhà, có thể mang lại những điều không may mắn.
Những lưu ý kiêng kỵ khi cúng cô hồn
Để lễ cúng được trọn vẹn và tránh những điều không hay, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Thời điểm thích hợp nhất để cúng cô hồn là vào buổi chiều tối, đặc biệt là giờ Dậu (từ 17h đến 19h). Đây là lúc chập choạng tối, các linh hồn yếu ớt sẽ dễ dàng đến gần và nhận đồ cúng hơn. Nếu cúng quá sớm khi trời còn sáng, các vong hồn sẽ không dám lại gần.
- Người nên tránh xa mâm cúng: Trong lúc làm lễ, phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi không nên đứng gần hoặc nhìn trực tiếp vào mâm cúng. Mục đích là để bảo vệ những người này khỏi sự quấy rối hoặc trêu đùa của các linh hồn.
- Đồ cúng có ăn được không? Dân gian xưa quan niệm không nên ăn đồ cúng cô hồn. Tuy nhiên, hiện nay quan điểm này đã thoáng hơn. Sau khi cúng xong, bạn có thể “ban lộc” cho những người nghèo khổ, người lang thang cơ nhỡ. Gia đình cũng có thể sử dụng sau khi đã làm lễ xua đuổi vong linh (thỉnh thoảng).
- Mâm cúng chay hay mặn? Mâm cúng chúng sinh rằm tháng 7 nên là mâm chay. Gia chủ không nên cúng các món mặn như xôi gà, thịt lợn… Thay vào đó, hãy tập trung vào các lễ vật chay như đã gợi ý ở trên.
Giải đáp những thắc mắc thường gặp khi cúng cô hồn
Ngoài những lưu ý trên, một số câu hỏi dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nghi lễ này:
Mâm cúng cô hồn tháng 7 có gì khác so với cúng hàng tháng?
Mâm cúng cô hồn vào rằm tháng 7 được tổ chức long trọng và linh thiêng hơn rất nhiều. Đây là thời điểm mà âm dương hỗn loạn, cửa Quỷ Môn Quan mở toang. Vì vậy, nếu không chuẩn bị chu đáo, các linh hồn có thể nổi giận và quấy rầy gia chủ. Hầu hết mọi gia đình đều cúng chúng sinh vào tháng 7 rất đầy đủ và cẩn thận.
Mâm cúng chúng sinh là chay hay mặn?
Như đã đề cập ở trên, mâm cúng chúng sinh rằm tháng 7 nên là mâm chay. Việc cúng mặn trong dịp này không được khuyến khích. Gia chủ nên chuẩn bị các lễ vật chay tịnh để thể hiện lòng từ bi.
Đồ trong mâm cúng cô hồn có ăn được không?
Theo quan niệm truyền thống, không nên ăn đồ cúng cô hồn vì sẽ “dính” phải vong linh. Tuy nhiên, hiện nay nhiều người cho rằng đồ cúng hoàn toàn có thể ăn được. Sau khi cúng xong, bạn có thể chia lộc cho những người có hoàn cảnh khó khăn hoặc người nghèo. Điều này vừa giúp bạn tránh lãng phí vừa thể hiện được lòng nhân ái.
Việc cúng cô hồn không hề phức tạp như bạn nghĩ. Chỉ cần chuẩn bị đúng lễ vật, sắp xếp đúng cách và ghi nhớ những lưu ý quan trọng là bạn đã có thể thực hiện một nghi lễ trọn vẹn, mang lại bình an cho gia đình và thể hiện được tinh thần “thương người như thể thương thân” của dân tộc. Hy vọng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp bạn có một mùa rằm tháng 7 ấm áp và nhiều ý nghĩa. Để khám phá thêm nhiều kiến thức văn hóa, đời sống thú vị, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
