Thờ cúng là một phong tục lâu đời của người Việt, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với tổ tiên, thần linh. Tại Lăng Ông Bà Chiểu, một địa chỉ linh thiêng ở TP.HCM, hoạt động này không chỉ là nghi lễ đơn thuần mà còn là sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian và lịch sử. Hiểu rõ các quy trình và lễ vật là cách để bạn thể hiện sự tôn trọng và tăng phần linh thiêng cho các buổi lễ.
Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết về các nghi thức thờ cúng tại Lăng Ông Bà Chiểu, từ đối tượng được thờ phụng cho đến các tục lệ đặc biệt như xin xăm, cầu khấn hay làm lễ tạ ơn.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Là Nét Đẹp Tâm Linh: Ý Nghĩa Và Cách Giữ Gìn Bản Sắc Văn Hóa
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Gia Tiên Nội Ngoại: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Biết
Đối tượng thờ cúng chính và phụ
Tại Lăng Ông Bà Chiểu, việc thờ cúng được tổ chức công phu với hệ thống bài vị đa dạng.
- Đối tượng chính: Đức Thượng Công Tả Quân Lê Văn Duyệt là nhân vật trung tâm. Ngài được suy tôn với bài vị đặt chính giữa Chánh Điện, gọi là Miếu Ông.
- Đối tượng phụ: Xung quanh Miếu Ông còn đặt bài vị của nhiều nhân vật lịch sử quan trọng khác, bao gồm:
- Lê Công Phu Nhân: Vợ của Đức Thượng Công, được thờ từ năm 1932 với bài vị nhỏ hơn đặt phía trước.
- Đức Thiếu Phó Lê Chất: Một người bạn thân thiết của Lê Văn Duyệt, được thờ từ rất lâu tại đây. Hàng năm, Hội Thượng Công Quý Tế tổ chức lễ tế riêng cho ngài vào ngày 10 tháng 7 Âm lịch.
- Cụ Phan Thanh Giản: Một quan lớn triều Nguyễn, được thờ tại Miếu Ông từ trước năm 1894. Lễ tế cụ được cử hành vào ngày 5 tháng 7 Âm lịch hàng năm.
- Các vị Tiên Hiền, Hậu Hiền và Hội viên quá vãng: Các vị có công khai sáng, sáng lập Hội Thượng Công Quý Tế hoặc có công đóng góp cho việc xây dựng lăng, được thờ tại Phòng Khánh Tiết.
Ngoài ra, tại đây còn thờ các vị thần khác trong tín ngưỡng dân gian như Thần Thổ Địa, Thần Môn Quan, v.v.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Khi Nhà Toàn Con Gái: Quan Niệm, Phong Tục Và Những Điều Cần Biết
Lễ nghi thờ cúng hàng ngày tại Lăng
Lễ nghi tại Lăng Ông Bà Chiểu rất đa dạng, tùy thuộc vào mục đích và đối tượng tham gia.
Thời gian và không gian
- Lễ tế hàng ngày: Các vị Tiền Hiền, Hậu Hiền và Hội viên quá vãng được tế tại Phòng Khánh Tiết vào hồi 10 giờ sáng hàng ngày (trong kỳ tế lệ của Hội Thượng Công Quý Tế).
- Lễ cầu siêu: Vào ngày thứ ba trong kỳ tế lệ Đức Thượng Công, Hội còn lập bàn thờ Phật tại Sân Thiên Tĩnh để cầu siêu cho các chiến sĩ vị quốc vong thân.
- Lễ tạ ơn: Vào ngày mùng 5 tháng 7 Âm lịch hàng năm, tại đây tổ chức lễ tế cụ Phan Thanh Giản.
Lễ vật
- Đối với khách thập phương: Hầu hết khách đến cúng tại Miếu Ông thường không chuẩn bị lễ vật sẵn. Họ sẽ thành tâm khấn vái, sau đó xin xăm, xin keo, xin bùa… Tuy nhiên, tại đây đã có sẵn nhang đèn trên các bàn ở Đông Lang, khách chỉ cần đến thỉnh và ra Miếu Ông hoặc Lăng Mộ để khấn.
- Đối với người Việt gốc Hoa: Họ thường tự mua nhang đèn, giấy tiền vàng mã (hình người, hình vật) rồi đặt trước bàn thờ tại Nhã Hương hoặc ngoài Lăng Mộ để van vái. Sau đó, họ đốt giấy tiền vàng mã tại Nhà Hòa Mã. Việc đốt này nhằm “lót đường” cho binh bộ dưới trướng của Ông, vì tin rằng ở thế giới bên kia vẫn có nhu cầu tương tự.
- Lễ tạ ơn: Khi được toại nguyện, khách sẽ dâng lễ vật tạ ơn như hoa quả, gà quay, vịt luộc, hoặc heo quay.
Cách thức hành lễ
- Cách vái: Hầu hết khách thập phương, nhất là phụ nữ, thường hành lễ theo cảm tính. Họ vừa van vái, vừa quỳ lạy. Khi vào Miếu, khách thường quỳ lạy trước bài vị của các vị thần.
- Nghi thức lạy: Nghi thức lạy tại đây được thực hiện theo quy trình “phủ phục” và “hưởng bình thân”.
- Phủ phục: Đứng thẳng, hai tay chắp cao ngang trán, từ từ khum xuống, đặt hai tay đang chắp xuống chiếu, quỳ gối phải trước, gối trái sau, cúi rạp đầu xuống đến hai bàn tay.
- Hưởng bình thân: Nâng đầu và mình lên, đồng thời đưa hai tay chắp về trước ngực, rồi co đầu gối phải, đặt bàn chân phải lên chiếu, dùng hai tay đang chắp lên đầu gối phải và đứng dậy. Chân trái từ trạng thái quỳ cũng theo chân phải đứng dậy.
Ngoài Lăng Mộ, khách cũng có thể đứng ở đầu Mộ, bên phải hoặc bên trái, tay cầm nhang quay về hướng Bắc (hướng Lăng) và vái nhiều lần.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Gì Để Làm Ăn Tốt? Top 7 Vật Phẩm Phong Thủy招财 (chiêu Tài) Cho Gia Chủ
Các tục lệ đặc biệt trong ngày thường
Bên cạnh việc khấn vái thông thường, tại Lăng Ông Bà Chiểu còn tồn tại nhiều tục lệ đặc biệt khác.
Xin xăm, xin keo
Đây là hình thức xin cầu khấn rất phổ biến. Khách đến đây ngoài việc khấn nguyện, còn có thể xin xăm để biết điềm lành dữ, xin keo để hỏi việc làm ăn, gia đạo. Các thầy bói xăm tại đây kiêm luôn nghề viết sớ mượn. Khách thuê thầy sẽ viết sớ, gói vào bao màu vàng, đặt lên mâm nhôm nhỏ và cùng thầy đến vị trí cầu khấn. Thầy sẽ đọc to văn sớ, sau đó đốt sớ tại Nhà Hòa Mã.
Ký bán (Giao duyên với thần linh)
Tục lệ này xuất phát từ niềm tin mạnh mẽ vào uy linh của Đức Thượng Công. Các bậc phụ huynh thường đưa con cái đến “ký bán” cho Ông với mong muốn được Ngài bao bọc, che chở cho con được mạnh khỏe, bình an.
- Ví dụ điển hình: Một người mẹ đưa con gái đến khấn nguyện, xin “bán” con cho Ngài. Sau khi làm lễ, họ xin bùa đeo cho con và đổi tên con theo họ Lê (Lê Thị Tuyệt) để thể hiện con đã thuộc quyền quản lý của Ngài.
Xin bùa
Tín ngưỡng xin bùa tại đây cũng rất phát triển, với các loại bùa phổ biến:
- Bùa cầu tài: Viết 4 chữ “Thượng Công Tọa Trấn” trên giấy đỏ, gập nhỏ bỏ trong túi áo để cầu may mắn, tránh rủi ro trong làm ăn.
- Bùa thuốc: Dành cho người bệnh. Bùa viết trên giấy vàng, có 4 chữ “Thượng Công Tọa Trấn” ở giữa và 8 chữ “Khu Tà Xuất Ngoại” (xua đuổi tà ma), “Bách Bệnh Tiêu Trừ” (trừ trăm bệnh). Bùa được đốt tro pha vào nước uống.
- Bùa đeo: Kích thước lớn hơn, viết các chữ màu đỏ như “Lê Công Tọa Trấn”, “Sắc Lệnh Lê Tá Tướng Quân Trấn”, “Khu Tà Xuất Ngoại”, “Bách Bệnh Tiêu Trừ”. Bùa được gấp nhỏ đeo vào cổ áo trẻ em hoặc treo ở cửa ra vào để trừ tà.
Thề thốt
Thề thốt là lời tuyên bố trước sự chứng giám của thần linh về một việc gì đó, nếu gian dối sẽ chịu hình phạt.
- Tại Lăng Ông: Nơi đây được coi là linh thiêng, nên từ lâu người ta thường đưa nhau đến để thề thốt trong các vụ tranh chấp. Theo lời đồn, nếu ai gian dối sẽ bị Ngài phạt chết tươi.
- Nghi thức thề: Khi có sự đồng ý của tòa án, các bên sẽ được đưa đến Lăng. Tại đây, người bị oan sẽ thề trước, sau đó đến người kiện cáo. Lễ thề có sự chứng kiến của thủ từ và cảnh sát tư pháp, với sự hiện diện của chiêng trống để tạo không khí linh thiêng. Tuy nhiên, hiện nay Hội Thượng Công Quý Tế đã cấm các cuộc thề thốt trong khuôn viên lăng để bảo vệ sự trang nghiêm.
Kết luận
Thờ cúng tại Lăng Ông Bà Chiểu không chỉ là các nghi lễ thông thường mà còn là một phần của văn hóa tâm linh sâu sắc của người dân Nam Bộ. Hi rõ về các đối tượng thờ cúng, lễ vật cũng như các tục lệ như xin xăm, ký bán hay thề thốt sẽ giúp bạn hiểu hơn về giá trị văn hóa lịch sử tại đây. Hãy đến và thể hiện sự thành tâm của mình một cách đúng mực để cầu mong những điều tốt đẹp nhất cho bản thân và gia đình.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các chủ đề đa dạng trong đời sống, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để đọc thêm nhiều bài viết bổ ích.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
