Tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực không chỉ là hoạt động tâm linh đơn thuần mà còn là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết dân tộc. Những ngày này, không khí tại TP. Rạch Giá (Kiên Giang) lại náo nhiệt với lễ hội truyền thống, thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương về dâng hương tưởng niệm Anh hùng dân tộc. Việc “Lễ hội Đình thần Nguyễn Trung Trực – Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang” được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã khẳng định giá trị to lớn của tín ngưỡng này. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về quá trình hình thành, ý nghĩa văn hóa và những đóng góp của tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực vào kho tàng di sản văn hóa Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Thờ Cúng Mẹ Nuôi Và Những Điều Cần Biết
Những giá trị cốt lõi của tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực
Tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực mang những giá trị đặc sắc, tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân Nam Bộ. Những giá trị này không chỉ thể hiện qua quy mô lễ hội mà còn ở ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc.
Lễ hội Nguyễn Trung Trực là minh chứng sinh động cho tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, đạo lý tốt đẹp của dân tộc. Đây là hoạt động văn hóa được người dân mong đợi và tự giác tham gia đóng góp cả về vật chất lẫn tinh thần. Điểm đặc biệt của lễ hội chính là tính cộng đồng cao, khi người dân cùng nhau chia sẻ gánh vác công việc tổ chức, tạo nên một không gian văn hóa đoàn kết và ấm áp. Sức lan tỏa của lễ hội không chỉ giới hạn trong tỉnh Kiên Giang mà đã vươn ra khắp các tỉnh Nam Bộ, trở thành ngày hội lớn của vùng.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Mẹ Nuôi: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Quy Tắc Tâm Linh Cần Biết
Quá trình hình thành và phát triển của lễ hội
Lịch sử của tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực gắn liền với những dấu mốc quan trọng của lịch sử dân tộc. Từ một lễ giỗ đơn thuần, lễ hội đã được nâng tầm trở thành di sản văn hóa quốc gia.
Trước năm 1975, lễ hội chủ yếu mang tính chất cúng giỗ quy mô nhỏ. Năm 1986, dưới sự kêu gọi của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, khu vực mộ và đình Nguyễn Trung Trực tại Rạch giá đã được tôn tạo, tu bổ. Đây là bước ngoặt quan trọng để tín ngưỡng này được khôi phục và phát triển. Ngày 22-3-1988, Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận mộ và đình Nguyễn Trung Trực là di tích lịch sử quốc gia, chính thức đưa nơi đây trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước.
Năm 1988, kỷ niệm 120 năm ngày hy sinh của Nguyễn Trung Trực, chính quyền và nhân dân đã tổ chức nâng quy mô thành lễ hội tiêu biểu của tỉnh. Kể từ đó, lễ hội được tổ chức đều đặn vào tháng 8 âm lịch hàng năm, thu hút trên 1 triệu lượt khách thập phương về tham dự. Điều này cho thấy sức sống mãnh liệt và sự lan tỏa rộng rãi của tín ngưỡng này trong đời sống văn hóa cộng đồng.
Có thể bạn quan tâm: Kỹ Năng Thuyết Trình Hiệu Quả Về Các Chủ Đề Tâm Linh, Tín Ngưỡng
Ý nghĩa văn hóa và cộng đồng trong đời sống hiện đại
Tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực có tác động lớn đến đời sống văn hóa tinh thần của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Lễ hội không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần quật cường chống giặc ngoại xâm.
Theo ông Nguyễn Văn Sáu, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao tỉnh Kiên Giang, kinh phí tổ chức lễ hội chủ yếu do người dân và doanh nghiệp đóng góp. Điều này thể hiện tinh thần thiện nguyện cao cả, người dân cùng nhau chia sẻ giá trị tinh thần và vật chất. “Hiếm có lễ hội nào mà người dân lại tự giác cùng nhau chia sẻ giá trị tinh thần và vật chất như lễ hội Nguyễn Trung Trực”, ông Sáu nhấn mạnh.
Việc công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào của riêng người dân Kiên Giang mà còn là cam kết giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đây cũng là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội, đưa văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh trong xây dựng và phát triển địa phương.
Có thể bạn quan tâm: Sự Thật Hài Hước Về Tục Thờ Cúng Máy Chủ Và Các Thói Mê Tín Của Công Ty Công Nghệ Trung Quốc
Bước ngoặt trở thành Di sản văn hóa quốc gia
Ngày 10/10/2023, Đảng bộ, quân và dân tỉnh Kiên Giang chính thức đón nhận bằng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho “Lễ hội Đình thần Nguyễn Trung Trực – Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang”. Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự ghi nhận của Nhà nước đối với những giá trị văn hóa đặc sắc của tín ngưỡng này.
Theo Quyết định số 151/QĐ-BVHTTDL, ngày 2-2-2023, lễ hội được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Bà Nguyễn Thị Bích Phượng, người dân phường Vĩnh Bảo, TP. Rạch Giá, chia sẻ: “Lễ hội Nguyễn Trung Trực là hoạt động văn hóa được người dân mong đợi. Năm nay, tôi tự hào khi Kiên Giang chính thức đón nhận bằng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với lễ hội. Tôi cùng bà con chung tay giữ gìn, phát huy giá trị di sản”.
Việc công nhận di sản không chỉ khẳng định với bạn bè trong nước và quốc tế về vùng đất Kiên Giang có bề dày lịch sử truyền thống mà còn là động lực để địa phương tiếp tục bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc này.
Tầm nhìn bảo tồn và phát huy giá trị di sản
Thời gian tới, tỉnh Kiên Giang tiếp tục tăng cường tuyên truyền giá trị đặc sắc của lễ hội để nhân dân tự hào về di sản văn hóa địa phương. Điều này không chỉ góp phần làm giàu kho tàng văn hóa nhân loại mà còn trở thành động lực và nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội.
Việc bảo tồn tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực cần có sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân. Các hoạt động cần được tổ chức một cách khoa học, vừa giữ gìn bản sắc truyền thống, vừa phù hợp với đời sống hiện đại. Qua đó, văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, góp phần xây dựng tỉnh Kiên Giang ngày càng phát triển.
Với những giá trị đặc sắc và ý nghĩa văn hóa sâu sắc, tín ngưỡng thờ cúng Nguyễn Trung Trực xứng đáng là di sản văn hóa quốc gia. Đây là minh chứng cho thấy sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Để tìm hiểu thêm các bài viết về văn hóa, di sản và các vấn đề đời sống khác, bạn đọc có thể truy cập chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
