Phần lớn chúng ta đều biết đến hang Ellora như một kỳ quan kiến trúc độc đáo, nơi giao thoa của ba tôn giáo lớn: Ấn Độ giáo, Phật giáo và Jainism. Tuy nhiên, khi nhắc đến thờ cúng tại một trong các hang động ellora, người ta thường hình dung đến các bức tượng thần linh uy nghiêm hay những pho tượng Phật từ bi. Ít ai ngờ rằng, có một “hang động” tại Ellora lại mang một câu chuyện hoàn toàn khác: đó là hang số 16, hay còn gọi là đền Kailasa, một công trình được chạm khắc từ khối đá duy nhất và là nơi thờ cúng thần Shiva linh thiêng.
Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào tìm hiểu về không gian thờ cúng đặc biệt này, khám phá cách thức các nhà sư và tín đồ thực hiện nghi lễ, cũng như lý do tại sao nơi đây trở thành một trong những trung tâm tâm linh lớn nhất thế giới.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Trong Đình Làng: Nét Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc Của Người Việt
Tổng quan về không gian thờ cúng tại hang Ellora
Đền Kailasa (hang số 16) không chỉ là một hang động thông thường; nó là một kiệt tác điêu khắc đồ sộ, được ví như “phép màu của đá”. Khác với các hang động khác được đục sâu vào vách núi, đền Kailasa được khai quét từ trên cao xuống dưới, lấy ra hàng triệu tấn đá để lộ ra một ngôi đền độc lập với các hành lang, sân trong và tháp chuông.
Vì sao hang Ellora trở thành nơi thờ cúng?
Theo các sử gia và khảo cổ học, Ellora đã phát triển thành một trung tâm tôn giáo từ thế kỷ thứ 6. Hang Ellora (tên gọi chung cho cả hang động Phật giáo, Ấn giáo và Jain) là nơi các tu sĩ, nhà sư tìm về ẩn tu và sinh hoạt tôn giáo. Tuy nhiên, hang số 16 (Kailasa) là công trình đặc biệt nhất, được xây dựng dưới thời vua Krishna I (thế kỷ 8) của triều đại Rashtrakuta.
Nơi đây được thiết lập để thờ cúng thần Shiva – vị thần tối cao trong Ấn giáo, với niềm tin rằng đây là nơi ngự trị của thần trên mặt đất, mô phỏng theo ngọn núi Kailash huyền thoại ở Himalaya.
Quy trình và nghi lễ thờ cúng tại hang Kailasa
Có thể bạn quan tâm: Các Mâm Cỗ Cúng Trẻ Sơ Sinh: Văn Hóa Tín Ngưỡng Và Cách Chu Bị Đúng
Việc thờ cúng tại một trong các hang động ellora, cụ thể là đền Kailasa, không chỉ đơn thuần là hành vi cầu nguyện thông thường. Nó tuân theo một quy trình nghiêm ngặt, mang đậm dấu ấn văn hóa Ấn Độ giáo.
1. Chuẩn bị và không gian tâm linh
Ngay từ lối vào, các tín đồ sẽ đi qua một quãng sân rộng lớn. Điều đặc biệt là toàn bộ cấu trúc của đền Kailasa được trang trí bằng các bức phù điêu khắc họa các thần thoại Hindu như trận chiến giữa Rama và Ravana, hay sự tích của thần Shiva.
- Cổng entrance (Gopuram): Các tín đồ thường bắt đầu nghi lễ bằng việc chạm vào chân các cột đá lớn, được xem là cách để “kết nối” với năng lượng của ngôi đền.
- Sân trong: Đây là nơi các nghi lễ lớn thường diễn ra. Các tu sĩ sẽ布置 (bố trí) bàn thờ tạm thời với các vật phẩm cúng dường.
2. Các hình thức thờ cúng chính
Tại đây, thờ cúng chủ yếu xoay quanh Linga (biểu tượng dương vật của thần Shiva) và Yoni (biểu tượng âm vật).
- Abhishekam (Tắm thần): Đây là nghi lễ quan trọng nhất. Các tu sĩ sẽ tưới nước, sữa, mật ong, hoặc các loại dầu thơm lên Linga đặt trong phòng thánh (Garbhagriha). Tiếng tụng kinh vang lên trong không gian hang động đá tạo ra âm thanh cộng hưởng rất đặc biệt.
- Puja (Cúng dường): Các tín đồ dâng hoa, trái cây, nhang và đèn lên các bức tượng. Tại Ellora, các bức tượng thần Shiva, Vishnu và các Avatar khác đều được tôn thờ.
3. Vai trò của các nhà sư và người hành hương
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Trên Sông Miền Tây Nam Bộ: Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc Của Người Miền Tây
Các nhà sư (Pandits) đóng vai trò trung gian. Họ không chỉ thực hiện nghi lễ mà còn giảng giải ý nghĩa của các bức tranh điêu khắc trên tường cho người hành hương. Khi thờ cúng tại hang Ellora, người ta tin rằng mỗi hành lang, mỗi bức tượng đều mang một ý nghĩa triết học riêng về sự sáng tạo, bảo tồn và hủy diệt.
Các hang động thờ cúng khác tại Ellora
Bên cạnh hang Kailasa, Ellora còn có các hang động khác cũng là nơi thờ cúng linh thiêng.
Hang động Phật giáo (Hang 1-12)
Nằm ở phía nam, các hang này là nơi các nhà sư Phật giáo sinh sống và thờ cúng.
- Nơi thờ cúng: Các bàn thờ lớn đặt tượng Phật Thích Ca Mâu Ni, thường được tạc trên vách đá hoặc đặt ở trung tâm các sala (hành lang).
- Hoạt động: Các nhà sư tổ chức các buổi tụng kinh, thiền định. Hang số 10 (Vishvakarma) nổi tiếng với trần nhà hình trống úp, là nơi các nhà sư tập trung vào các nghi lễ cộng đồng.
Hang động Jainism (Hang 29-34)
Nằm ở phía bắc, các hang này nhỏ hơn nhưng rất tinh xảo, là nơi thờ cúng của đạo Jain.
- Nơi thờ cúng: Các vị thần Tirthankaras (đạo sư lừng danh) được thờ tại đây.
- Đặc điểm: Các bức tượng thường không có trang sức, phản ánh triết lý từ bỏ vật chất của đạo Jain. Nơi đây linh thiêng đến mức các du khách phải ăn mặc chỉnh tề và giữ im lặng tuyệt đối.
Bí ẩn về kỹ thuật xây dựng và sự linh thiêng
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Tìm Hiểu Không Gian Thờ Cúng Linh Thiêng Tại Đền Ngọc Sơn
Một câu hỏi lớn mà các nhà khoa học và người hành hương luôn tự hỏi: Làm thế nào các nghệ nhân có thể tạo ra một công trình đồ sộ như vậy chỉ bằng đá?
- Kỹ thuật “từ trên xuống”: Các nghệ nhân bắt đầu từ mái của khối đá, chạm khắc các chi tiết lớn trước rồi mới đi sâu vào bên trong. Đây là kỹ thuật rất hiếm thấy trong kiến trúc thế giới.
- Sự linh thiêng của đá: Trong Ấn giáo, đá được coi là nơi trú ngụ của thần thánh. Việc đục đẽo đá để tạo hình thần linh được xem là một hành động thiêng liêng, biến phiến đá vô tri thành một vị thần sống.
Lời khuyên cho người muốn tìm hiểu về thờ cúng tại Ellora
Nếu bạn có ý định đến Ellora để tìm hiểu về thờ cúng tại một trong các hang động ellora, dưới đây là một số lưu ý:
- Thời gian: Nên đến vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh nắng gắt và cảm nhận được sự tĩnh mịch của nơi đây.
- Trang phục: Mặc trang phục kín đáo, lịch sự. Đây là một trung tâm tôn giáo đang hoạt động, không phải chỉ là di tích khảo cổ.
- Tôn trọng: Khi vào các hang động đang có người thờ cúng (đặc biệt ở hang Kailasa và các hang Jain), hãy giữ im lặng và không chụp ảnh khi người khác đang hành lễ.
Kết luận
Việc thờ cúng tại một trong các hang động ellora đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, từ thời Rashtrakuta cho đến ngày nay. Nơi đây không chỉ là một kỳ quan du lịch mà còn là một thánh địa sống động, nơi đức tin và nghệ thuật hòa quyện vào nhau. Hang Kailasa, với tư cách là nơi thờ cúng chính, vẫn tiếp tục chứng minh sự vĩ đại của nền văn minh cổ đại, nhắc nhở chúng ta về sự kết nối giữa con người và thần linh qua từng phiến đá thô sơ nhưng được chạm khắc tinh xảo.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
