Việc cúng tiễn Táo Quân về trời là một phong tục truyền thống đẹp của người Việt Nam vào ngày 23 tháng Chạp hằng năm. Trong nghi lễ này, ngoài việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, bài văn khấn hay những bài thơ cúng cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Nó không chỉ là lời cầu mong mà còn là cách thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với các vị thần bếp đã che chở cho gia đình trong suốt một năm qua. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp và giải nghĩa chi tiết những mẫu thơ cúng tiễn táo quân về trời phổ biến và chuẩn mực nhất hiện nay.
Có thể bạn quan tâm: Thông Báo Tiếp Nhận Cúng Dường Tam Bảo: Quy Trình, Ý Nghĩa Và Các Bước Cần Nắm Rõ
Ý Nghĩa Của Việc Cúng Tiễn Táo Quân Và Vai Trò Của Bài Thơ
Theo quan niệm dân gian, Táo Quân (hay còn gọi là Ông Táo, Vua Bếp) là ba vị thần bếp gồm: Cáo Táo Quân (vị thần bếp), Thổ Địa (vị thần đất) và Thổ Công (vị thần nhà). Vào ngày 23 tháng Chạp, các vị thần này sẽ cưỡi cá chép lên thiên đình để báo cáo tất cả việc làm tốt và xấu của gia chủ trong năm qua với Ngọc Hoàng.
Việc cúng tiễn Táo Quân không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, là dịp để mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua và cầu mong một năm mới an lành. Mâm cúng thường gồm có mũ, áo, hia, cá chép, vàng mã, cùng các món ăn truyền thống. Tuy nhiên, lời khấn hoặc những bài thơ cúng chính là “sợi dây” kết nối lòng người với thần linh.
Tại Sao Cần Sử Dụng Thơ Cúng?
So với văn khấn dài dòng, những bài thơ cúng thường ngắn gọn, dễ nhớ, nhưng vẫn chứa đựng đầy đủ ý nghĩa. Sử dụng thơ cúng giúp cho nghi lễ trở nên trang nghiêm và thiêng liêng hơn. Lời thơ là sự tổng hòa giữa sự thành kính và mong ước của gia chủ đối với các vị thần bếp. Đọc thơ cúng cũng là cách để người lớn tuổi trong gia đình truyền dạy lại cho thế hệ sau về truyền thống uống nước nhớ nguồn.
Bên cạnh đó, tùy theo hoàn cảnh và vùng miền mà các bài thơ này có sự khác biệt nhất định. Tuy nhiên, tựu chung lại, chúng đều mong muốn Táo Quân báo cáo những điều tốt đẹp và phù hộ cho gia đình một năm mới no ấm, hạnh phúc.
Các Mẫu Thơ Cúng Tiễn Táo Quân Về Trời Phổ Biến
Dưới đây là tổng hợp các mẫu thơ cúng được lưu truyền rộng rãi trong dân gian, được chuaphatanlongthanh.com tổng hợp kỹ lưỡng để bạn đọc tham khảo.
Có thể bạn quan tâm: Thúng Cúng Bảy Nàng Tiên: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Mẫu 1: Bài Thơ Cúng Tiễn Táo Quân Ngắn Gọn (Phổ Biến Nhất)
Đây là mẫu thơ được nhiều gia đình sử dụng nhất hiện nay do tính ngắn gọn, dễ đọc và ý nghĩa bao quát.
“Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp,
Gia chủ chúng con sửa soạn lễ vật,
Cung tiễn Táo Quân về trời.
Xin mời Táo Quân nhận lấy mũ, áo, hia,
Cưỡi cá chép lên chầu Ngọc Hoàng.
Xin tâu rõ mọi việc tốt xấu của gia đình con,
Xin phù hộ độ trì cho gia đình con,
Năm mới mạnh khỏe, an khang, thịnh vượng,
Làm ăn tấn tới, của cải dồi dào,
Gia đạo bình an, con cháu ngoan hiền.”
Giải thích ý nghĩa:
- Lời chào và lễ vật: Thể hiện sự thành kính của gia chủ khi chuẩn bị đầy đủ các nghi lễ cần thiết.
- Lời cầu xin: Gia chủ mong muốn Táo Quân báo cáo những điều tốt, che giấu những điều chưa tốt (hoặc cầu xin sự độ lượng).
- Lời chúc: Đây là mong ước lớn nhất của mọi gia đình cho năm mới: sức khỏe, tài lộc, và hòa khí.
Mẫu 2: Bài Thơ Cúng Tiễn Táo Quân Dài (Theo Văn Khấn Cổ Truyền)
Mẫu này mang tính chất trang trọng và cổ truyền hơn, thường được dùng trong các gia đình giữ gìn nếp sống văn hóa lâu đời.
“Kính lạy các vị Táo Quân,
Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Lão Tinh Quân.
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp năm Canh Tý (ví dụ),
Lại là ngày Táo Quân về chầu Trời.
Nhân ngày tốt lành,
Gia chủ chúng con là: [Tên gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật,
Xin lễ tạ thần linh.
Cúi xin các ngài phù hộ độ trì,
Báo cáo những điều hay lẽ phải,
Che chở cho gia đình con được mạnh khỏe,
Làm ăn phát đạt, gia đạo an khang.
Một năm qua nhờ có các ngài che chở,
Năm mới con kính chúc các ngài,
Vạn sự như ý, phúc lộc tràn đầy.”
Lưu ý: Khi đọc bài này, gia chủ cần đọc rõ ràng, thành tâm, và có thể thêm tên tuổi, địa chỉ của mình vào đoạn giữa để các vị thần biết rõ gia đình mình.
Mẫu 3: Bài Thơ Cúng Tiễn Táo Quân Dân Dã (Miền Bắc)
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Dường: Các Hình Thức Hỗ Trợ Và Gợi Ý Quyên Góp
Ở một số vùng quê miền Bắc, người ta thường có những bài thơ cúng mang tính chất gần gũi, mộc mạc nhưng rất chân tình.
“Cá chép hóa rồng bay lên trời,
Táo Quân về tâu với Ngọc Hoàng.
Nói cho Trời biết nhà này hiền lành,
Làm ăn lương thiện, tích của giữ của.
Năm qua có khó khăn gì,
Xin Trời phù hộ cho qua đoạn này.
Năm mới cho lúa đầy bồ,
Tiền bạc rủng rỉnh, áo quần no ấm.
Con cái học hành tấn tới,
Bà con làng xóm hòa thuận yêu thương.”
Bài thơ này tuy không “bóng bẩy” bằng văn khấn học thuật nhưng lại chứa đựng những mong ước rất thực tế của người nông dân: mùa màng bội thu, gia đình hòa thuận.
Mẫu 4: Bài Thơ Cúng Tiễn Táo Quân Cho Gia Đình Kinh Doanh
Đối với các gia đình làm ăn kinh doanh, buôn bán, bài thơ cúng thường chú trọng đến việc cầu mong tài lộc và công việc thuận lợi.
“Tháng Chạp hai mươi ba,
Táo Quân về chầu Trời, xin nghe.
Gia chủ tên là… (đọc tên),
Lễ vật dâng lên đầy đủ, thành tâm.
Cầu xin Táo Quân tâu trình,
Giúp cho con làm ăn tấn tới, tài lộc dồi dào.
Khách hàng đông đúc, buôn may bán đắt,
Gặp hung hóa cát, tai qua nạn khỏi.
Gia đạo bình an, sức khỏe dồi dào,
Năm mới an khang, phúc lộc gõ cửa.”
Những Điều Cần Lưu Ý Khi Sử Dụng Thơ Cúng Tiễn Táo Quân
Để nghi lễ diễn ra trọn vẹn và ý nghĩa, ngoài việc chọn được bài thơ hay, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Thông Báo Tiếp Nhận Cúng Dường Xây Thiền Viện: Top 5 Lưu Ý Quan Trọng
- Thời gian cúng: Nên cúng vào chiều ngày 23 tháng Chạp. Tránh cúng quá muộn vì Táo Quân cần lên đường sớm để kịp chầu Trời.
- Mâm cúng: Mâm cúng không cần quá xa hoa nhưng phải sạch sẽ, tươm tất. Quan trọng nhất là “Tam Sên” (thịt heo, tôm, trứng), cá chép sống, mũ áo và vàng mã.
- Lòng thành tâm: Đây là yếu tố quyết định. Dù bài thơ có dài hay ngắn, hay hay dở, nhưng nếu lòng không thành thì cũng không có ý nghĩa. Hãy đọc một cách tập trung, thành kính.
- Cá chép: Sau khi cúng xong, gia chủ sẽ mang cá chép ra sông hoặc ao để phóng sinh (thả cá). Không nên giết cá hay vứt cá lung tung.
Gợi Ý Kết Hợp Thơ Cúng Với Văn Khấn
Trong thực tế, nhiều gia đình thường kết hợp giữa đọc văn khấn và đọc thơ. Văn khấn sẽ là phần giải thích rõ ràng hơn về thông tin gia chủ, còn thơ cúng sẽ là phần tóm gọn ý chính. Bạn có thể tham khảo quy trình sau:
- Bước 1: Chuẩn bị mâm cúng tươm tất.
- Bước 2: Khấn mời các vị thần linh, tổ tiên chứng giám.
- Bước 3: Đọc bài văn khấn tiễn Táo Quân (thường là bài khấn dài).
- Bước 4: Đọc bài thơ cúng tiễn Táo Quân (lựa chọn một trong các mẫu ở trên) để nhấn mạnh lời cầu mong.
- Bước 5: Hô tên gia chủ, địa chỉ, và thắp hương.
- Bước 6: Sau khi hương cháy gần hết, hóa vàng mã và làm lễ tiễn cá chép.
Việc kết hợp này giúp nghi lễ thêm phần trọn vẹn, vừa đảm bảo tính nghi thức, vừa tạo được không khí ấm cúng gia đình.
Lời khuyên Dành Cho Bạn
Việc chọn lựa thơ cúng tiễn táo quân về trời không chỉ là hình thức mà còn là cách thể hiện sự hiểu biết và trân trọng giá trị văn hóa. Dù bạn chọn bài thơ nào, hãy đảm bảo rằng bạn đọc nó bằng tất cả sự thành tâm.
Nếu gia đình bạn có người lớn tuổi, hãy mời họ đọc hoặc cùng nhau đọc để gìn giữ truyền thống này. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau hơn, cùng nhau chuẩn bị cho một năm mới sắp đến.
Hy vọng rằng những thông tin và mẫu thơ trên đây sẽ giúp bạn đọc có được một nghi lễ tiễn Táo Quân trọn vẹn, ấm cúng và gặp nhiều may mắn trong năm mới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 12, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
