Cúng dường là một trong những pháp hành quan trọng nhất trong Phật giáo, mang lại phước báu vô lượng cho người thực hành. Tuy nhiên, giữa thời kỳ mạt pháp hiện nay, khi mà các vị Thánh Tăng khó gặp, nhiều Phật tử băn khoăn không biết nên cúng dường như thế nào cho đúng pháp và nơi nào thực sự là ruộng phước để gieo trồng phước điền. Bài viết này sẽ khai triển chi tiết về vấn đề ‘tín tâm cúng dường Tăng Bảo’, dựa trên những lời Phật dạy và các câu chuyện trong kinh điển để giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện và phương pháp thực hành đúng đắn.
Có thể bạn quan tâm: Tín Ngưỡng Vô Thần: Khám Phá Phong Cách Sống Không Thờ Cúng
Có thể bạn quan tâm: Tín Ngưỡng Thờ Cúng Tổ Tiên Ở Campuchia: Nét Văn Hóa Tâm Linh Sâu Sắc
Tăng Bảo và những nguyên tắc cúng dường đúng pháp
Theo các kinh điển, Đức Phật từng dạy rằng khi cúng dường tứ sự cho một vị tỳ-khưu, hai vị tỳ-khưu hay cận sự nam nữ, nếu khởi tâm cúng dường Tăng, cúng dường Tăng Bảo thì phước báu sẽ rất toàn hảo và thanh tịnh. Vậy Tăng Bảo là gì và tại sao việc cúng dường cho Tăng lại có công năng đặc biệt lớn lao như vậy?
Tăng phạm hạnh và công năng không thể nghĩ bàn
Cúng dường cho tăng phạm hạnh hay những vị tỳ-khưu đang thực hành phạm hạnh quả phước vô cùng to lớn. Trong Kinh, Đức Phật ví von phước báo này vô lượng vô biên như cát của con sông Đại Hằng. Để hiểu rõ hơn, chúng ta có thể tham khảo câu chuyện về hiệu lực của tín tâm và phước điền trong phẩm Lâu Đài Nữ Giới, Kinh Tiểu Bộ.
Chuyện kể rằng, một thời Đức Thế Tôn trú tại Xá Vệ, ở Kỳ Viên tinh xá. Sau khi vua Pasenadi cúng dường lễ vật vô thượng lên Tăng chúng trong bảy ngày, nhà đại phú Anàthapindika và đại đệ tử nữ Visàkhà cũng cúng dường đại lễ vật như thế. Tin đồn về sự cúng dường này lan truyền khắp cõi Diêm Phù Ðề, đặt ra câu hỏi: “Phải chăng bố thí cúng dường chỉ đặc biệt phát sinh kết quả lớn khi đó là sự bố thí hào phóng với lễ vật cao sang như vậy, hay đúng hơn, đó là sự bố thí cúng dường tùy theo phương tiện của mình?”.
Nghe những lời bình luận này, Đức Phật đã chỉ dạy: “Không phải chỉ nhờ hiệu lực của tặng vật mà việc bố thí cúng dường đặc biệt phát sinh kết quả lớn, song đúng hơn, do hiệu lực của tín tâm và phước điền của những người nhận được vật cúng dường”. Ngài khẳng định rằng, dù chỉ là một nắm thóc, một tấm giẻ, hay thậm chí là một hạt đậu trong nước tiểu hôi thối của trâu bò, nếu được cúng dường với lòng thành cho một người xứng đáng, cũng sẽ có đại kết quả, đại vinh quang và công đức thấm nhuần khắp nơi.
Từ đây có thể thấy, vật cúng dường không quan trọng bằng lòng thành kính của người cúng. Quan trọng nhất là người nhận cúng dường phải là những vị tỳ-khưu đang thực hành phạm hạnh. Khi bạn cúng dường cho những vị này, phước báu thu được là vô cùng to lớn, bất kể vật phẩm cúng dường là gì.
Xử thế khi gặp Tăng hành trược hạnh
Thời mạt pháp, không tránh khỏi việc gặp phải những vị tăng phá giới, không còn thanh tịnh. Nhiều Phật tử lo lắng không biết có nên cúng dường cho những vị tăng này hay không. Đức Phật đã có những lời dạy rất rõ ràng để giải tỏa nỗi băn khoăn này.
Trong một đoạn đối thoại giữa tôn giả Upāli và Đức Phật, tôn giả Upāli đã hỏi về vấn đề này. Đức Phật trả lời rằng, nếu vị tỳ-khưu đó còn tăng tướng, còn trong phẩm mạo sa-môn thì vị ấy vẫn là ruộng phước. Ngài giải thích thêm rằng, trong giáo hội hiện nay của Như Lai có nhiều vị tỳ-khưu bị hư hỏng, khuyết tật về giới, nhưng họ vẫn đang trên con đường tu tập. Họ vẫn ăn mỗi ngày một bữa, vẫn cắt móng tay, cạo râu tóc, không trang điểm, không thoa dầu thơm, xa lánh đàn ca xướng hát, không tích luỹ vàng bạc, của cải, vẫn đầu trần chân đất ôm bát xin ăn, không mặc y sang trọng, không nằm giường cao gối êm, không ở nhà cao cửa rộng, không có năm món ngũ dục xa hoa, không nằm ngủ với vợ và chơi đùa với con, vẫn làm lễ sám hối mỗi tháng hai lần, vẫn cho giới đến hai hàng cư sĩ, vẫn nói đạo, thuyết pháp, vẫn truyền giới luật cho sa-di và tỳ-khưu.
Chỉ những điều này thôi thì hàng cư sĩ tại gia, dẫu là bậc thánh cư sĩ cũng không làm được. Vì vậy, họ vẫn xứng đáng là ruộng phước cho chư thiên và loài người. Khi tôn giả Upāli lo lắng về tội lỗi và nghiệp xấu ác của vị tỳ-khưu đó, Đức Phật dạy: “Hãy để cho Tăng xử. Ai làm nấy chịu. Quả nghiệp xấu xa của vị ấy thì hãy để cho nhân quả công minh nó làm việc”.
Đức Phật cũng khẳng định: “Không kể phàm, không kể thánh, bất cứ ai còn tăng tướng, phẩm mạo sa-môn thì tất cả đều ở trong Tăng Bảo ba đời: Quá khứ, hiện tại và vị lai. Tăng Bảo bao giờ cũng gồm chư thánh phàm tăng quá khứ, chư thánh phàm tăng hiện tại, chư thánh phàm tăng vị lai. Một vài vị, năm bảy vị, một số cá nhân tỳ-khưu thì có thể hư hỏng, xấu xa, ác giới, nhơ bợn nhưng Tăng Bảo thì không, Tăng Bảo thì luôn luôn mỹ toàn, thanh tịnh”.
Tôn giả Ānanda sau khi nghe những lời này đã tán thán: “Tăng Bảo thì luôn luôn thanh tịnh! Hay lắm! Cả một biển lớn thanh tịnh!”. Qua bài pháp này, rõ ràng Đức Phật nhấn mạnh đến tín tâm cúng dường của chư Phật tử tại gia và khuyên chúng ta nên khởi tâm cúng dường Tăng Bảo chứ đừng nghĩ đến cá nhân tỳ kheo nào cả. Ngài ân cần dạy bảo: “Đừng nghĩ đến những việc xấu ác của cá nhân tỳ kheo nào và hãy để cho Tăng xử và luật nhân quả quyết định”. Trong khi đó, phước báo của người cúng dường tín tâm vẫn đơm hoa, kết quả thơm ngọt.
Có thể bạn quan tâm: Tín Ngưỡng Thờ Cúng Địa Tạng Ở Hàn Quốc: Nét Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc
Câu chuyện nghiệp báo từ cúng dường không đúng pháp
Để thấy rõ hơn tầm quan trọng của việc cúng dường đúng cách, chúng ta có thể tham khảo câu chuyện trong Kinh Vị Tằng Hữu Thuyết Nhân Duyên.
Chuyện kể về năm vị Tỳ-kheo sau khi được chủ nhân cúng dường giàu to mỗi ngày, đã bàn bạc rằng: “Tuy đặng chủ nhân tùy nghi cúng dường mỗi ngày giàu to nhưng tính đến năm nghèo như cái năm đói rét, thì không có thể giúp cho người được giàu vui; vậy bọn ta phải ra phương tiện để tìm kiếm tiền của, dành dụm thời sau mà hưởng cái sự vui ngũ dục”.
Năm vị Tỳ-kheo này liền thay đổi, sai một người đi rao giảng rằng: “Bốn thầy Tỳ-kheo kia, yên ở một chỗ vắng lặng giữ gìn giới cấm dứt hẳn rượu thịt, không ăn hành tỏi đáng bậc phạm hạnh; tu thiền chỉ quán chứng nghiệp vô lậu; tu hành không bao lâu sẽ thành quả A la hán, thật là bậc Vô thượng phước điền trong thiên hạ”.
Mọi người nghe lời ấy rồi, đua nhau xúm lại mang đến đủ thứ tiền tài ẩm thực, cung kính cúng dường nhiều năm. Nữ nhân Đề Vi một lòng kính tin, tùy nghi cúng dường hoan hỷ không chán. Mãn kiếp trọn đời được sanh lên cõi trời Hóa Lạc.
Còn năm vị Tỳ-kheo kia, chuyên làm việc xảo ngụy, vì tâm tà trược, nên khi phước hết mạng chung, sanh vào địa ngục; tám nghìn ức kiếp chịu quả báo rất khổ. Tội địa ngục hết rồi phải chịu thân ngạ quỷ, ly mỵ, vọng lượng, lần lựa như thế trải qua tám nghìn kiếp. Tội ngạ quỷ hết rồi, lại chịu cái thân lục súc sanh, để đền trả của cúng dường đời trước cho chủ nhân. Nhân duyên nghiệp báo, hoặc làm lạc đà, lừa, trâu, ngựa, tùy theo chủ nhân chỗ thọ phước gì thì thường đem sức lực để đền trả cho chủ nhân, lần lựa như thế cũng đến tám nghìn đời. Tội súc sanh hết rồi tuy đặng thân người, nhưng các căn ám độn, nam cũng không phải nam, nữ cũng không phải nữ, gọi đó là Thạch nữ.
Phật bảo vua rằng: “Đề Vi khi đó là Hoàng hậu đây vậy. Ông Biện Tài khi đó là Mục Liên đây vậy. Còn năm thầy Tỳ-kheo, tức là năm người bọn Phiến Đề La theo hầu hạ khiêng kiệu cho bà Hoàng hậu hôm nay đây”. Vua bạch Phật rằng theo như lời Đức Phật thì nhân có năm người, nhưng nay chỉ thấy có bốn người khiêng kiệu còn một người nữa ở chỗ nào. Phật bảo: “Còn một người nữa, người ấy thường ở trong cung quét dọn cầu xí, tức là người đổ phân đó vậy”.
Hoàng hậu nghe rồi rùng mỉnh rởn ốc, ôm lòng kinh sợ, liền đứng dậy làm lễ Phật, đứng hầu chắp tay mà bạch Phật rằng: “Thưa Đức Thế Tôn! Như lời của Đức Thế Tôn nói, té ra bọn Phiến Đề La là nhân duyên thầy của con đời trước, lòng con thiệt rất lo sợ, sợ là sợ phạm tội nghịch. Sở dĩ vì sao? Vì luận người là bậc thầy, thì phải cung kính đầu đội lễ bái mới phải lẽ vậy. Mà nay trở lại sai khiêng kiệu không khác gì trâu ngựa. Vì nhân duyên đó nên lòng con rất lo sợ, cúi xin Phật thương xót dạy con sám hối”.
Phật bảo Hoàng hậu rằng: “Bởi Hoàng hậu có phước đức, vốn không có tội lỗi cớ sao nghi sợ. Chúng sanh tánh khác, hạnh nghiệp không giống nhau, làm lành thì hưởng phước, làm ác thọ tai ương. Hoàng hậu đời trước nhất tâm thanh tịnh tin ưa làm phước, nhân duyên phước đức như thế, bởi bao nhiêu đời trước sanh ra thường gặp minh sư, tin thọ lời giáo huấn, gặp lành làm lành gặp phước làm phước, cho đến ngày nay hưởng phước tự nhiên gặp Phật ra đời, là vì nhờ phước đức nhân duyên đời trước. Lại nghe Chánh pháp như thuyết tu hành, do nhân duyên đó nên không có tội lỗi chi”.
Qua câu chuyện này, chúng ta thấy rõ rằng phước báu của việc cúng dường đúng pháp là vô cùng lớn lao, có thể đưa người cúng dường lên cõi trời. Ngược lại, nếu cúng dường cho những người không xứng đáng, tuy không mất phước nhưng phước báu không được trọn vẹn, và người nhận cúng dường phải trả quả nghiệp nặng nề.
Có thể bạn quan tâm: Tín Ngưỡng Thờ Cúng Tự Nhiên Của Dân Tộc Dao: Giá Trị Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc
Kết luận
Tín tâm cúng dường Tăng Bảo là một pháp hành quan trọng mang lại phước báu vô lượng cho người thực hành. Dù là thời mạt pháp, chúng ta vẫn có thể cúng dường một cách đúng đắn nếu hiểu rõ những lời Phật dạy. Hãy luôn nhớ rằng, điều quan trọng nhất trong cúng dường là lòng thành kính và tâm hướng về Tăng Bảo. Đừng lo nghĩ gì cả, hãy thanh tịnh tâm ý khi cúng dường, phước báu sẽ tự nhiên đến với bạn. Để tìm hiểu thêm về các chủ đề Phật pháp và đời sống, bạn có thể truy cập chuaphatanlongthanh.com và đón đọc các bài viết khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
