Trang phục Phật giáo Nam tông là một phần quan trọng trong đời sống tu tập của các nhà sư, phản ánh tinh thần giản dị, thanh tịnh và hòa hợp với Giới luật. Khác biệt rõ rệt so với trang phục Bắc tông, trang phục Nam tông có những đặc điểm riêng biệt về màu sắc, kiểu dáng và ý nghĩa biểu tượng. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về các loại trang phục, cách sử dụng và ý nghĩa sâu xa của từng loại trong truyền thống Nam tông.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Nghi Lễ Tiễn Phật Về Tây Thiên
Tổng quan về trang phục Phật giáo Nam tông
Trang phục Phật giáo có nét khác biệt giữa ba hệ phái: Bắc tông, Nam tông và Khất sĩ. Trong Phật giáo Nam tông, trang phục cho các tu sĩ cũng có sự phân biệt giữa người mới vào tu và chức sắc cao. Mỗi loại trang phục đều mang một ý nghĩa riêng, phản ánh cấp bậc tu học và hoàn cảnh sử dụng.
Ý nghĩa của trang phục trong Phật giáo
Trang phục không chỉ là vật che thân mà còn là biểu hiện của Giới luật và tinh thần xuất gia. Các loại y phục như cà sa, hạ y, thất điều, cửu điều… đều được quy định rõ ràng trong Luật tạng, thể hiện sự thanh tịnh, giản dị và hòa hợp với đời sống tu tập.
Các loại y phục trong Phật giáo Nam tông
1. Cà sa (Y)
Cà sa là loại y khoác bên ngoài khi làm lễ. Đây là trang phục quan trọng nhất, chỉ có tăng sĩ đã thọ Tỳ Kheo giới (250 giới) mới đắp y có điều. Có các loại y ngũ điều, thất điều, cửu điều, 25 điều…
2. Hạ y (Ngũ điều)
Hạ y còn gọi là ngũ điều, gồm năm miếng vải nối lại là 5 điều. Viền quanh y có nẹp rộng. Y năm điều dùng đắp khi đi đường. Đây là trang phục đơn giản nhất, dùng cho các hoạt động hàng ngày.
Có thể bạn quan tâm: Toàn Cảnh Chùa Phật Quang – Kiến Trúc Độc Đáo Và Giá Trị Văn Hóa
3. Thất điều (Uất Đa La tăng)
Thất điều còn gọi y Thượng hay Uất Đa La tăng, gồm bảy mảnh vải ghép lại. Dùng khi lạy Phật, cúng sám hối, tụng kinh, ngồi thiền, tự tứ (tự kiểm điểm mình), Bồ tát (đọc giới luật cho các tỳ kheo thọ giới nghe).
4. Cửu điều
Cửu điều gồm chín miếng vải ghép lại. Y 25 điều còn gọi Tăng già lê. Y này dùng khi thuyết pháp, truyền giới.
5. Y màu vàng
Y màu hồng, nối nhiều miếng vải với nhau, dùng cho các hòa thượng đắp lúc có trai đàn.
Trang phục cho các cấp bậc tu sĩ
1. Tăng sĩ đã thọ Tỳ Kheo giới
- Y ngũ điều: Dùng khi đi đường
- Y thất điều: Dùng khi làm lễ, tụng kinh, thiền định
- Y cửu điều: Dùng khi thuyết pháp, truyền giới
- Y 25 điều: Dùng khi tham gia các đại lễ
2. Sa Di (người mới xuất gia)
Tu sĩ thọ Sa Di giới (mười giới) đắp y mạn (miếng vải nguyên không nối nhiều mảnh), chỉ viền nẹp xung quanh.
3. Ni cô và ni sư
Ni cô và ni sư cũng mặc như tăng sĩ. Hậu (áo bên trong) thường màu lam hoặc nâu, không được màu vàng. Chỉ khi cúng lễ mới đắp y vàng. Trang phục thường ngày là áo vạt khách, cài nút một bên.
Có thể bạn quan tâm: Tour Quảng Châu – Phật Sơn: Trải Nghiệm Trọn Vẹn Miền Nam Trung Hoa
Trang phục đặc biệt
1. Áo hậu bá nạp
Đầu thế kỷ XIX, trụ trì thường mặc áo hậu bá nạp (nhiều mảnh vải đen và trắng nối xen kẽ nhau (các ô vải hình chữ nhật), bên ngoài đắp y hồng, đầu đội mão Hiệp chưởng (khi cúng Phật) hoặc mão Tỳ Lư (khi cúng vong).
2. Áo Nhật Bình
Khoảng năm 1945 về sau này có loại áo tăng sĩ mặc khi đi đường, gọi là áo Nhật Bình. Áo có hai lớp, lớp ngoài phía trước có xẻ giữa, dài đến chân, lớp trong phía sau xẻ từ thắt lưng xuống đến chân.
3. Trang phục ứng phú sư
Ở vùng đất Nam Bộ, có sự phát triển mạnh mẽ của ứng phú nên các ứng phú sư (thầy cúng đám) trước đây còn có trang phục riêng áo hậu màu xanh ngọc thạch, cổ và tay áo viền đỏ.
Trang phục cho Phật tử
1. Áo tràng
Có thể bạn quan tâm: Tour Hành Hương Phật Giáo: Ý Nghĩa, Điểm Đến Linh Thiêng Trong Nước Và Quốc Tế
Phật tử đến lễ bái tại chính điện thường khoác áo tràng màu xám. Phật tử người Hoa mặc áo tràng màu đen.
2. Ý nghĩa màu sắc
- Màu vàng: Biểu tượng của sự thanh tịnh, giác ngộ
- Màu nâu/lam: Màu giản dị, gần gũi với đời sống
- Màu xám: Màu trung tính, dùng cho các buổi lễ
- Màu đen: Thường dùng cho người Hoa
Quy tắc mặc trang phục
1. Tôn trọng Giới luật
Mỗi loại trang phục đều phải được may theo đúng quy định của Giới luật, không được tùy tiện thay đổi kiểu dáng hay chất liệu.
2. Phù hợp với hoàn cảnh
- Lễ Phật: Mặc y thất điều hoặc cửu điều
- Đi đường: Mặc y ngũ điều
- Thuyết pháp: Mặc y cửu điều
- Đại lễ: Mặc y 25 điều
3. Giữ gìn trang phục
Trang phục phải luôn sạch sẽ, gọn gàng, không được để rách nát hay bẩn thỉu.
Kết luận
Trang phục Phật giáo Nam tông không chỉ là vật dụng che thân mà còn là biểu tượng của Giới luật, tinh thần tu tập và sự thanh tịnh. Việc hiểu rõ về các loại trang phục và cách sử dụng đúng đắn sẽ giúp chúng ta kính trọng hơn truyền thống Phật giáo và sống đúng với tinh thần xuất gia.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về văn hóa Phật giáo và các nghi lễ, mời tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 21, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
