Việc thờ cúng tượng Phật hay các vị thần linh là một truyền thống văn hóa lâu đời của người Việt Nam, thể hiện lòng thành kính và niềm tin tâm linh. Khi một gia chủ thỉnh một bức tượng mới về nhà, đặc biệt là tượng Phật, nghi lễ khai quang (mở mắt) là bước vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, sau khi hoàn tất nghi thức này, rất nhiều người băn khoăn không biết tượng khai quang xong có cần cúng tiếp hay không, và nếu có thì phải thực hiện như thế nào cho đúng. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp thắc mắc này một cách chi tiết, dựa trên các quan niệm truyền thống và phong tục thờ cúng phổ biến hiện nay.
Có thể bạn quan tâm: Tầm Quan Trọng Của Tính Thờ Cúng Trong Các Lễ Hội Truyền Thống
Nên làm gì sau khi khai quang tượng?
Sau khi thực hiện nghi lễ khai quang cho tượng, gia chủ không nên thờ cúng ngay lập tức theo kiểu “thêm một mâm cỗ”. Thay vào đó, cần hiểu rõ mục đích của từng bước lễ vật để chuẩn bị cho một không gian thờ tự trang nghiêm và đúng cách. Dưới đây là các bước mà bạn nên tham khảo sau khi quá trình khai quang vừa kết thúc.
- Thắp hương báo cáo: Đây là việc làm đầu tiên và quan trọng nhất. Gia chủ cần thắp nén hương thơm, vái lạy ba lạy để thành tâm báo cáo với các chư Phật, chư thần về việc đã hoàn tất nghi thức khai quang, xin cho phép rước tượng vào thờ phụng.
- Chuẩn bị mâm cúng: Dù không cần cúng lớn ngay sau khai quang, nhưng một mâm cúng đơn giản là cần thiết để cảm tạ và khai thông năng lượng. Mâm cúng thường bao gồm: Trà, quả, hoa tươi, nước lọc và đèn nến.
- Lễ vật cúng khai trương (nếu có): Nếu gia chủ muốn làm lễ khai trương bàn thờ hoặc khai nhãn cho tượng ngay sau đó, có thể chuẩn bị một mâm cúng mặn (xôi, gà, thịt luộc…) hoặc chay tùy theo tín ngưỡng.
- Văn khấn: Chuẩn bị bài văn khấn chuẩn chỉnh để đọc khi cúng. Nội dung văn khấn cần ghi rõ họ tên, địa chỉ của gia chủ, ngày giờ khai quang, và mong muốn rước tượng về nhà thờ tự.
- Sau khi cúng: Sau khi cúng xong, gia chủ nên để hương cháy hết, sau đó hóa vàng mã (nếu có) và rải muối gạo. Tượng sẽ được lau sạch và đặt lên bàn thờ.
Tượng khai quang xong có cần cúng thêm không?
Câu trả lời là CÓ, nhưng cần phân biệt rõ hai giai đoạn: Giai đoạn khai quang hoàn tất và Giai đoạn thờ cúng hàng ngày.
Giai đoạn ngay sau khi khai quang:
Sau khi làm lễ khai quang, gia chủ nên làm một mâm cúng nhỏ để “rước tượng vào nhà”. Đây không phải là cúng toan mà là lễ trình diện, báo cáo. Việc này giúp không khí bàn thờ được khai thông, thể hiện lòng thành của gia chủ đối với các đấng bề trên. Nếu không cúng ngay, bạn cũng có thể thắp hương báo cáo và chuẩn bị cúng sau đó một vài ngày, nhưng tốt nhất là nên làm luôn trong ngày.
Giai đoạn thờ cúng hàng ngày:
Sau khi tượng đã được khai quang và đặt lên bàn thờ, việc cúng bái sẽ diễn ra đều đặn theo nghi thức thờ cúng thông thường. Điều này không phụ thuộc vào việc khai quang mà là bổn phận của người thờ cúng. Hàng ngày, gia chủ nên thắp hương (sáng hoặc chiều), dâng nước sạch, hoa quả tươi.
Các bước chuẩn bị cho mâm cúng sau khai quang
Để việc cúng sau khi khai quang được suôn sẻ, gia chủ cần chuẩn bị kỹ lưỡng các bước sau:
Có thể bạn quan tâm: Top 7 Tiêu Chí Vàng Lựa Chọn Đồ Thờ Cúng Phong Thủy Cho Gia Chủ
Chuẩn bị lễ vật cúng khai quang
Mâm cúng khai quang tượng thường không cần quá cầu kỳ, nhưng phải tươm tất. Tùy theo điều kiện và tín ngưỡng mà gia chủ có thể chọn cúng chay hoặc mặn.
- Mâm cúng chay: Bao gồm các món thanh đạm như: Xôi chay, chè, bánh kẹo chay, hoa quả tươi, trà, nước lọc, hương, hoa, đèn nến. Mâm cúng chay được khuyến khích khi thờ cúng Phật.
- Mâm cúng mặn: Nếu là thờ thần linh (Thổ Công, Tài Thần…), gia chủ có thể cúng mặn với: Xôi, gà luộc, thịt quay, bánh chưng, rượu, nước lọc, hương, hoa, đèn nến.
- Lễ vật không thể thiếu: Hương (nhang), hoa tươi (hoa cúc, hoa sen), quả tươi (tránh quả có gai nhọn), nước lọc, đèn nến (đèn dầu hoặc nến cầy), trầu cau (nếu có).
Chuẩn bị bài văn khấn
Bài văn khấn là phần quan trọng nhất, giúp chuyển tải lòng thành và thông tin đến các đấng tối cao. Gia chủ nên chuẩn bị sẵn một bài văn khấn có đầy đủ các yếu tố sau:
- Phần Khai: Ghi rõ ngày, tháng, năm, giờ khai quang.
- Phần Tên: Họ tên, tuổi, địa chỉ của gia chủ.
- Phần Tượng: Tên gọi của tượng (ví dụ: Đức Phật A Di Đà, Đức Quan Thế Âm Bồ Tát, Ngài Tài Thần…).
- Phần Nguyện: Cầu xin cho việc thờ cúng được hanh thông, gia đạo bình an, công danh tấn tới.
Quy trình thực hiện lễ cúng
- Bày biện: Sắp xếp mâm cúng lên bàn thờ hoặc một chiếc bàn sạch phía trước bàn thờ. Đảm bảo bàn thờ sạch sẽ, tươm tất.
- Thắp hương: Gia chủ rửa tay sạch, thắp hương (số lẻ: 1, 3, 5 hoặc 7 nén), cắm vào lư hương.
- Đọc văn khấn: Chắp tay vái lạy, đọc bài văn khấn thật to, rõ ràng và thành tâm.
- Hóa vàng: Sau khi hương cháy được 2/3, gia chủ mang vàng mã ra hóa (nếu có), rải muối gạo.
- Rút lộc: Gia chủ rút một quẻ xăm hoặc xin lộc (như tiền lẻ, bánh kẹo) để mang lại may mắn.
Những lưu ý quan trọng khi thờ cúng tượng đã khai quang
Việc thờ cúng tượng Phật hay thần linh sau khi khai quang cần tuân thủ những nguyên tắc sau để tránh phạm phải điều kiêng kỵ:
Vấn đề cúng mặn hay cúng chay
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Các Tư Thế Cúng Gà Đẹp Và Đúng Nghiệp
Đây là thắc mắc phổ biến nhất. Theo quan niệm Phật giáo Đại Thừa, trên bàn thờ Phật chỉ nên cúng chay, hoa quả, trà nước. Cúng mặn trên bàn Phật được xem là không nên làm. Tuy nhiên, nếu bàn thờ có kết hợp thờ các vị thần (Thổ Công, Quan Đế…) thì có thể cúng mặn, nhưng tốt nhất nên đặt mâm cúng mặn ở bàn dưới thấp hơn bàn Phật.
Vị trí đặt tượng sau khi khai quang
Sau khi khai quang, tượng phải được đặt ở vị trí cao ráo, sạch sẽ, thoáng đãng. Tuyệt đối không đặt tượng ở những nơi như: Phòng ngủ, nhà vệ sinh, nhà bếp, hoặc dưới chân cầu thang. Bàn thờ phải được đặt ở nơi trang trọng nhất trong nhà.
Cách lau chùi tượng
Khi lau chùi tượng, nên dùng khăn sạch, nước sạch hoặc nước thơm (như nước hoa hồng). Không nên dùng chung khăn lau bàn thờ với khăn lau tượng. Khi lau, nên lau theo chiều từ trên xuống dưới.
Thái độ của gia chủ
Người thờ cúng phải giữ tâm thanh tịnh, lòng thành kính. Trong quá trình làm lễ khai quang và cúng bái, không nên ăn mặc lôi thôi, nói chuyện lớn tiếng hoặc có những hành vi thiếu trang nghiêm.
Các câu hỏi thường gặp liên quan
Có thể bạn quan tâm: Tôi Thừa Cúng Ông Bà Được Gọi Là Gì?
Nếu không cúng ngay sau khai quang có sao không?
Nếu sau khi khai quang bạn không cúng ngay được thì có thể thắp hương báo cáo và làm lễ cúng sau đó 1-2 ngày. Điều quan trọng là lòng thành, không phải là việc cúng ngay lập tức hay không. Tuy nhiên, không nên để quá lâu (mấy ngày liền) mà chưa thắp hương báo cáo.
Có cần cúng vào ngày rằm, mùng 1 không?
CÓ. Sau khi tượng đã được khai quang và thờ cúng chính thức, vào ngày mùng 1 và ngày rằm hàng tháng, gia chủ vẫn phải làm mâm cúng (dù là chay hay mặn tùy tín ngưỡng) để thể hiện lòng biết ơn và báo hiếu.
Tượng khai quang xong có cần xin keo không?
Việc xin keo (xin âm dương) không phải là bắt buộc trong lễ khai quang, nhưng nhiều gia chủ thường làm để xem thần linh có hài lòng với nơi thờ tự hay không. Nếu xin được keo âm dương (1 âm 1 dương) thì là tốt, còn nếu không được thì có thể phải làm lại lễ hoặc kiểm tra lại vị trí bàn thờ.
Kết luận
Quay lại với câu hỏi ban đầu: “Tượng khai quang xong có cần cúng?”. Câu trả lời chắc chắn là CÓ. Việc cúng sau khi khai quang là một nghi thức quan trọng để hoàn tất quá trình đưa thần linh, Phật giáo vào không gian thờ tự của gia đình. Đây là cách gia chủ thể hiện lòng thành, sự tôn kính và cầu mong những điều tốt lành đến với gia đạo. Dù bạn cúng lớn hay cúng nhỏ, quan trọng nhất vẫn là cái tâm và sự thành kính. Hy vọng những chia sẻ từ chuaphatanlongthanh.com đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về nghi thức này để chuẩn bị cho bàn thờ gia tiên được trọn vẹn nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
