Tượng Phật A Di Đà ở Bắc Ninh, cụ thể là pho tượng được lưu giữ tại chùa Phật Tích (còn gọi là chùa Vạn Phúc), là một trong những bảo vật quốc gia vô giá của dân tộc. Nằm trên núi Phượng Hoàng thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, chùa Phật Tích không chỉ là một di tích lịch sử văn hóa lâu đời, mà còn là nơi lưu giữ dấu ấn của Phật giáo Bắc bộ hơn một ngàn năm. Trong số những di sản quý giá tại đây, tượng Phật A Di Đà đá nguyên khối từ thế kỷ XI được đánh giá là pho tượng Phật bằng đá thời Lý lớn nhất và đẹp nhất Việt Nam hiện nay.
Tổng quan về tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích
Chùa Phật Tích, tọa lạc trên triền núi Phượng Hoàng, vùng đất Tiên Du, Bắc Ninh, là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất ở miền Bắc. Được xây dựng từ thời Lý, ngôi chùa là minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của Phật giáo trong thời kỳ phong kiến, đồng thời là nơi lưu giữ nhiều giá trị nghệ thuật và lịch sử đặc sắc.
Trong số những báu vật được lưu giữ tại chùa, tượng Phật A Di Đà là hiện vật nổi bật nhất. Pho tượng được tạc từ đá xanh nguyên khối, có niên đại vào khoảng thế kỷ XI, thời kỳ đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc đá Việt Nam dưới triều đại nhà Lý. Tượng hiện được thờ tại gian chính điện, là trung tâm tâm linh và nghệ thuật của ngôi chùa.
Đặc điểm nghệ thuật và kiến trúc của tượng
Có thể bạn quan tâm: Tượng Phật A Di Đà: Ý Nghĩa, Cách Chọn Và Địa Chỉ Uy Tín Tại Đài Loan
Kích thước ấn tượng
Tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích có kích thước rất lớn so với các pho tượng Phật đá cùng thời kỳ. Tượng cao 1,86 mét, tính cả phần bệ thì đạt tới 2,69 mét. Chu vi của bệ tượng là 5,92 mét, thể hiện sự đồ sộ và uy nghi.
Tượng được tạc từ một khối đá xanh nguyên khối, gồm hai phần chính: phần tượng và phần bệ. Việc điêu khắc một pho tượng lớn như vậy từ một khối đá nguyên khối cho thấy trình độ kỹ thuật điêu khắc đá rất cao của các nghệ nhân thời Lý.
Dáng vẻ thanh thoát, phúc hậu
Có thể bạn quan tâm: Tượng Phật A Di Đà Đeo Cổ: Biểu Tượng Tâm Linh, Tác Dụng & Ý Nghĩa Sâu Sắc
Tượng Phật A Di Đà ngồi xếp bằng hoa sen, dáng vẻ thanh mảnh, uy nghi. Hai bàn tay ngửa, chồng lên nhau, nhẹ nhàng đặt trên đùi, thể hiện tư thế thiền định an nhiên, thanh tịnh.
Khuôn mặt tượng được tạc rất tinh xảo, toát lên vẻ phúc hậu, từ bi. Hàng lông mi mảnh nhỏ, cong thanh tú được khắc họa bằng một nét liền mềm mại. Đôi mắt phượng, ánh nhìn hiền từ, hướng về phía trước. Cổ cao, có ba ngấn, là đặc điểm tiêu biểu của nghệ thuật điêu khắc thời Lý.
Trang phục và đường nét tinh tế
Nếp áo của tượng được tạc rất mềm mại, uốn lượn theo cơ thể, bó sát người nhưng vẫn toát lên vẻ uy nghi. Những nếp gấp của y phục buông rủ phủ kín hai chân, tạo cảm giác nhẹ nhàng, thanh thoát.
Có thể bạn quan tâm: Tượng Phật A Di Đà Tịnh Tông: Ý Nghĩa, Cách Thỉnh Và Trưng Bày
Đường nét trên tượng được xử lý rất tinh tế, từ những chi tiết nhỏ như ngón tay, bàn tay cho đến các nếp gấp của y phục. Tất cả đều toát lên vẻ thanh tao, trang nhã, thể hiện trình độ điêu khắc đá đỉnh cao của nghệ nhân thời Lý.
Bệ tượng trang trí công phu
Bệ tượng là một phần không thể tách rời, góp phần tôn vinh vẻ đẹp và ý nghĩa của tượng. Bệ được tạo hình đoá sen hai tầng nở rộ, biểu tượng cho sự thanh khiết, giác ngộ.
Trên bệ tượng, các họa tiết trang trí được chạm khắc rất công phu, tỉ mỉ. Hình rồng, mây lửa, sóng nước… được sắp xếp hài hòa, tạo nên một tổng thể nghệ thuật độc đáo. Các họa tiết này không chỉ mang tính trang trí mà còn ẩn chứa nhiều ý nghĩa biểu tượng.
Có thể bạn quan tâm: Tượng Phật A Di Đà Đá Nhỏ: Ý Nghĩa, Cách Chọn, Bày Trí & Mua Uy Tín
Chân bệ là một khối hình chóp, được cắt thành bốn bậc, có hình bát giác. Phần trang trí chân bệ là hình rồng, sóng, mây, lửa chập chờn, vần vũ, tạo cảm giác chuyển động, sống động.
Ý nghĩa lịch sử và văn hóa
Biểu tượng của nghệ thuật điêu khắc đá thời Lý
Tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích là pho tượng Phật bằng đá thời Lý lớn nhất, đẹp nhất mà chúng ta biết đến ngày nay. Pho tượng không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của nghệ thuật điêu khắc đá Việt Nam dưới triều đại nhà Lý.
Sự kết hợp hài hòa giữa tỷ lệ cơ thể, đường nét tinh tế và các họa tiết trang trí công phu đã tạo nên một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích là một trong những đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc đá Việt Nam thời trung đại.
Chứng nhân lịch sử Phật giáo Bắc bộ
Chùa Phật Tích là một trong những trung tâm Phật giáo quan trọng ở miền Bắc từ thời Lý. Việc lưu giữ pho tượng Phật A Di Đà đá nguyên khối tại đây cho thấy vai trò quan trọng của ngôi chùa trong việc truyền bá và phát triển Phật giáo ở vùng đất Kinh Bắc.
Tượng Phật A Di Đà không chỉ là một đối tượng thờ cúng mà còn là một biểu tượng tâm linh, gắn liền với đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương và du khách thập phương. Hằng năm, chùa Phật Tích đón tiếp hàng ngàn lượt khách tham quan, hành hương, chiêm bái tượng Phật A Di Đà.
Giá trị văn hóa, tâm linh
Tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn có giá trị văn hóa, tâm linh to lớn. Pho tượng là biểu tượng của lòng từ bi, trí tuệ và sự giác ngộ.
Việc chiêm bái tượng Phật A Di Đà không chỉ là một hành động tín ngưỡng mà còn là một cách để con người tìm về sự an yên, thanh tịnh trong tâm hồn. Tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích là một điểm đến tâm linh quan trọng, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc.
Bảo tồn và phát huy giá trị
Được công nhận là bảo vật quốc gia
Tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích đã được Nhà nước công nhận là Bảo vật quốc gia. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho giá trị nghệ thuật, lịch sử và văn hóa to lớn của pho tượng.
Việc công nhận là bảo vật quốc gia không chỉ giúp bảo vệ, gìn giữ tượng Phật A Di Đà mà còn góp phần quảng bá, giới thiệu giá trị văn hóa, lịch sử của di tích chùa Phật Tích đến với công chúng trong và ngoài nước.
Công tác bảo tồn, tu bổ
Chùa Phật Tích, cùng với tượng Phật A Di Đà, đã và đang được các cơ quan chức năng quan tâm, đầu tư tu bổ, tôn tạo. Các công trình tu bổ được thực hiện theo nguyên tắc giữ gìn, phục hồi những giá trị gốc, đảm bảo tính chân thực, toàn vẹn của di tích.
Công tác bảo tồn, tu bổ không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của tượng Phật A Di Đà mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham quan, chiêm bái.
Phát huy giá trị di tích
Chùa Phật Tích, với tượng Phật A Di Đà là một trong những điểm đến du lịch, hành hương hấp dẫn ở tỉnh Bắc Ninh. Hằng năm, di tích đón tiếp hàng ngàn lượt khách tham quan, chiêm bái.
Các hoạt động văn hóa, lễ hội được tổ chức tại chùa Phật Tích góp phần quảng bá, giới thiệu giá trị văn hóa, lịch sử của di tích, đồng thời tạo điều kiện cho người dân và du khách tìm hiểu, trải nghiệm văn hóa, tín ngưỡng truyền thống.
Du lịch và tham quan
Thời điểm lý tưởng
Chùa Phật Tích nằm trên núi Phượng Hoàng, khí hậu mát mẻ, trong lành. Vì vậy, du khách có thể tham quan, chiêm bái tượng Phật A Di Đà vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.
Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của nhiều du khách, thời điểm lý tưởng nhất để tham quan chùa Phật Tích là vào mùa xuân (từ tháng 1 đến tháng 3 âm lịch). Vào thời điểm này, thời tiết mát mẻ, dễ chịu, lại trùng với các lễ hội truyền thống, tạo nên không khí sôi động, náo nhiệt.
Hướng dẫn tham quan
Để tham quan tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích, du khách có thể đi theo các tuyến đường sau:
- Từ Hà Nội: Du khách có thể đi theo quốc lộ 1A đến ngã ba Phố Mới, rẽ trái theo tỉnh lộ 286 đến chùa Phật Tích.
- Từ Bắc Ninh: Du khách có thể đi theo quốc lộ 1A đến ngã ba Phố Mới, rẽ trái theo tỉnh lộ 286 đến chùa Phật Tích.
- Từ các tỉnh lân cận: Du khách có thể đi theo các tuyến đường liên tỉnh đến ngã ba Phố Mới, sau đó rẽ trái theo tỉnh lộ 286 đến chùa Phật Tích.
Các điểm tham quan khác
Ngoài tượng Phật A Di Đà, chùa Phật Tích còn có nhiều di tích, hiện vật quý giá khác值得 tham quan, như:
- Chùa Phật Tích: Kiến trúc chùa mang phong cách thời Lý, với các công trình như Tam quan, Tiền đường, Thượng điện…
- Bộ tượng 10 linh thú đá: Một trong những bộ tượng linh thú đá độc đáo, có giá trị nghệ thuật cao.
- Các hiện vật khác: Các bia đá, hoành phi, câu đối, chuông, trống… có giá trị lịch sử, văn hóa.
Lời kết
Tượng Phật A Di Đà ở Bắc Ninh là một báu vật vô giá, là niềm tự hào của người dân Kinh Bắc nói riêng và của cả dân tộc nói chung. Pho tượng không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao mà còn là một biểu tượng của lịch sử, văn hóa và tâm linh.
Việc bảo tồn, phát huy giá trị của tượng Phật A Di Đà chùa Phật Tích là trách nhiệm của mỗi chúng ta. Hãy cùng nhau gìn giữ, bảo vệ di sản quý báu này, để thế hệ mai sau có thể chiêm ngưỡng, tìm hiểu và tự hào về truyền thống văn hóa, nghệ thuật của cha ông. Bạn có thể tìm hiểu thêm nhiều thông tin hữu ích khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 27, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
