Cúng giao thừa ngoài trời là một nghi thức truyền thống quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt, diễn ra vào thời khắc giao hòa giữa năm cũ và năm mới. Đây là nghi lễ để tiễn đưa các quan hành khiển của năm cũ về chầu trời và đón rước quan hành khiển mới xuống cai quản dân gian, mang ý nghĩa cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Để chuẩn bị cho nghi thức này một cách tươm tất và đúng đắn, gia chủ cần nắm rõ các lễ vật cần thiết, cách bài trí cũng như nội dung bài khấn. Dưới đây là những hướng dẫn chi tiết và đầy đủ nhất để bạn có thể thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng Em Gái Chết Non: Sổ Tay Chi Tiết Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Những lễ vật không thể thiếu cho mâm cúng giao thừa
Việc chuẩn bị lễ vật cúng giao thừa ngoài trời có thể linh hoạt theo điều kiện của mỗi gia đình, từ lễ chay đến lễ mặn. Tuy nhiên, để đảm bảo nghi lễ được trọn vẹn, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các items đặc trưng cho thời khắc thiêng liêng này.
Lễ vật cúng chay
Đối với các gia đình theo chế độ ăn chay hoặc muốn cúng chay vào thời điểm đầu năm, mâm lễ cần hội tụ những thành phần sau:
- Hoa quả tươi: Chọn các loại hoa quả đẹp, tươi ngon, tốt nhất là hoa cúc, hoa đồng tiền hoặc hoa lay ơn.
- Tiền vàng mã: Gồm vàng thoi và tiền âm phủ, được sắp xếp gọn gàng.
- Đèn/nến: Dùng để thắp sáng, tạo không khí trang nghiêm.
- Trầu cau: Dĩa trầu têm cánh phượng hoặc cau tươi.
- Bánh kẹo: Các loại bánh, mứt, kẹo để dâng lên thần linh.
- Hương (nhang): Số lượng 3 hoặc 5 nén.
- Rượu và nước: 1 chén rượu và 1 chén nước lọc tinh khiết.
- Nước ngọt/bia: Dạng lon (bia lon hoặc nước ngọt đóng lon).
- Mũ cánh chuồn: Mũ giấy cho quan hành khiển năm mới.
- Sớ cúng: Bài văn khấn giao thừa ngoài trời.
- Muối và gạo: 1 đĩa muối và 1 đĩa gạo trắng (tượng trưng cho sự no ấm).
- Xôi: 1 đĩa xôi (có thể xôi gấc hoặc xôi trắng).
Lễ vật cúng mặn
Đối với lễ mặn, bên cạnh các lễ vật chung như hương, nến, trầu cau, tiền vàng, muối, gạo, rượu, nước, mũ cánh chuồn, hoa quả, thì các món ăn mặn cần được chuẩn bị kỹ lưỡng:
- Gà luộc: 1 con gà trống tơ luộc nguyên con, lòng gà để bên trong (không mổ moi). Khi bày lên mâm, cho gà ngậm bông hoa hồng đỏ và quay đầu ra phía ngoài vành mâm.
- Bánh chưng hoặc xôi gấc: Gia chủ có thể chọn 1 trong 2. Nếu là bánh chưng, cần bóc lá, tháo dây, không cắt khúc. Nếu là xôi gấc, cho vào đĩa.
- Giò lụa: 1 khoanh giò lụa (không cắt nhỏ), lột vỏ, đặt vào đĩa nhỏ.
- Đĩa hoa quả: Đặt phía sau gà và bánh chưng/xôi.
- Các lễ vật khác: Sắp xếp trầu cau, vàng mã phía trên vành mâm; đĩa muối, gạo, đèn/nến, rượu, nước, mũ cánh chuồn, lọ hoa tươi và hương như đối với mâm cúng chay.
Có thể bạn quan tâm: Văn Cúng Dường Số Tuổi Đinh Tỵ: Chi Tiết Ý Nghĩa Và Cách Thức Tri Ân
Cách bày mâm cúng giao thừa ngoài trời đẹp và đúng hướng
Việc bài trí mâm cúng không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn tuân theo những quy tắc phong thủy để hút tài lộc và thể hiện sự thành kính.
Các bước bài trí chung
Trước hết, bạn cần chuẩn bị một chiếc bàn vững chắc, sạch sẽ, sau đó trải một tấm vải đỏ hoặc vải sạch lên trên. Mâm cúng nên được đặt ở hướng Nam (tượng trưng cho Hỷ thần) hoặc hướng Đông (tượng trưng cho thần Tài). Lưu ý quan trọng là người khấn sẽ quay mặt về hướng Đông hoặc Nam khi khấn, chứ không phải là hướng đặt gà hay các lễ vật.
Cách bày mâm cúng chay
- Xếp vào giữa mâm: Đĩa xôi, bánh kẹo, tiền vàng, muối, gạo.
- Xếp xung quanh: Đĩa hoa tươi (nếu là lọ hoa thì đặt bên cạnh mâm).
- Bên trái mâm: Nước ngọt hoặc bia lon.
- Phía trước mâm: Rượu và nước.
- Bên phải mâm: Đèn/nến.
- Vị trí thoáng: Sớ khấn được đặt ở nơi dễ nhìn thấy.
- Góc mâm: Mũ cánh chuồn có thể đặt bên cạnh hoặc phía trong cùng của bàn.
- Hương: Sau khi thắp, có thể để xuống mâm hoặc cắm vào chén muối/gạo.
Cách bày mâm cúng mặn
- Giữa mâm: Đặt gà luộc (đã ngậm hoa, quay đầu ra ngoài) ở vị trí trung tâm.
- Bên cạnh gà: Đặt bánh chưng (đã bóc lá) hoặc đĩa xôi gấc.
- Kế bên bánh chưng/xôi: Đặt khoanh giò lụa.
- Phía sau gà và bánh chưng: Đĩa hoa quả.
- Trên vành mâm: Vàng mã, trầu cau.
- Bên cạnh đĩa hoa quả: Đĩa muối, gạo và đèn/nến.
- Phía trước mâm: Rượu, nước.
- Xung quanh mâm: Mũ cánh chuồn, lọ hoa tươi.
- Hương: Cắm vào đĩa xôi, chén gạo hoặc để xuống mâm sau khi thắp.
Có thể bạn quan tâm: Văn Cúng Dương Sao Giải Hạn Đầu Năm: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Cách Thức Thực Hành Đúng
Bài văn khấn giao thừa ngoài trời chuẩn nhất
Để nghi lễ được trọn vẹn, gia chủ có thể tham khảo hai bài khấn sau đây, được chép lại từ sách “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” của Nhà xuất bản Văn hóa thông tin.
Bài cúng giao thừa ngoài trời số 1
Nam mô A Di Đà Phật (đọc 3 lần).
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Kính lạy:
- Đức đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
- Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị tôn Thần.
- Ngài Cựu niên Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn hành binh chi thần, Lý Tào phán quan.
- Ngài đương niên Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
- Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương.
- Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài định Phúc Táo quân. Các ngày Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Nay là giờ phút Giao thừa năm Canh Tý.
Chúng con là: …………………
Ngụ tại: ……………………
Phút thiêng Giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, Tam Dương khai Thái, vạn tượng canh tân. Nay Ngài Thái tuế chí đức tôn Thần trên vâng lệnh Thượng Đế giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về Triều để khuyết, lưu Phúc, lưu Ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban Tài tiếp Lộc. Nhân buổi tân Xuân, chúng con thành tâm sửa biện hương hoa vật phẩm, nghi lễ cúng trần, dâng lên trước Án. Cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén Tâm hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời:
- Ngài Cựu niên đương cai Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn hành binh chi thần, Lý Tào phán quan.
- Ngài đương niên Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
- Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương. Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài định Phúc Táo quân.
- Ngài Phúc Đức chính Thần. Các Ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ Long mạch tài Thần.
- Ngài Bản Gia Táo Quân. Các ngày Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này. Cúi xin giáng lâm trước Án, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho chúng con: Minh niên khang thái, trú dạ cát tường. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng. Dãi tấm lòng thành, Cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Bài cúng giao thừa ngoài trời số 2
Duy!
TP….. (Tỉnh)….. Quận….. (huyện):….. Phường(Xã….. Khu phố(Thôn)…… Xứ đất….. (Hoặc: Số nhà….. Đường….. Khu phố….. Phường/Quận….. Tp……).
Hôm nay nhân lễ giao thừa năm Canh Tý 2020.
Tín chủ chúng con là:……. Tuổi:…….
Cung duy:
– Ngài Cựu niên thiên quan Lỗ Vương Hành khiển, Ngũ Nhạc hành binh chi thần, Cự Tào phán quan. Ngài Đương niên thiên Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn hành binh chi thần, Lý Tào phán quan.
– Bản gia Thổ công Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quan vị tiền.
– Nhân tiết Giao thừa, thời khắc huy hoàng, cung thiết hương đăng, nghênh hồi quan cũ. Cung đón tân quan, lai giáng phàm trần, nghênh xuân tiếp phúc. Tín chủ chúng con, thiết lễ tâm thành, nghênh tống lễ nghi.
Cung thỉnh cựu quan Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn hành binh chi thần, Lý Tào phán quan. về chầu đế khuyết.
Cung nghênh tân quan Lưu Vương Hành khiển, Ngũ Ôn hành binh chi thần, Nguyễn Tào phán quan, lai giáng nhân gian, trừ tai, giải ách, lưu phúc, lưu tài.
Tín chủ chúng con, chí thiết tâm thành, cầu nguyện :
-Thế giới hoà bình, Quốc gia hưng thịnh, Xuân đa hỷ khánh, Hạ bảo bình an, Thu免 tai ương, Đông nghênh bá phúc.
– Gia nội tăng tứ trinh tường chi phúc thọ. Phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con nhân khang vật thịnh, bốn mùa hưởng chữ an vui, tâm thiết thái bình thịnh vượng.
– Gia trung khang thái, tài như xuyên chí, lộc tự vân lai, cầu tài đắc tài, cầu lộc đắc lộc, cầu bình an đắc như sở nguyện.
– Nam tử thanh cao, nữ nhi đoan chính, học hành tinh tiến, thương mại hanh thông, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Thượng chúc Phật nhật tăng huy, Pháp luân thường chuyển, phong điều vũ thuận, quốc thái dân an.
Cánh nguyện canh tân xã hội, xứ xứ thường an tường thịnh, thế thế thuần phong mỹ tục vãn hồi, đạo đức cương duy, tăng long phúc thọ.
Âm siêu, dương khánh, hải yến hà thanh, pháp giới chúng sinh, tề thành Phật đạo.
Tín chủ chúng con thành tâm kính dâng văn sớ, cúi xin Phật thánh chứng minh, các quan thuỳ từ chiếu giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Lạy ba lạy, đứng dậy xá ba xá)
Có thể bạn quan tâm: Văn Cúng Đón Ông Bà Về: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Ngày Tết Nguyên Đán
Những lưu ý quan trọng khi cúng giao thừa
Để đảm bảo nghi lễ diễn ra suôn sẻ và đúng với truyền thống, bạn cần ghi nhớ một vài điểm sau:
- Thời gian khấn: Gia chủ nên thực hiện nghi lễ khấn từ 23h đêm ngày 30 âm lịch cho đến 1h sáng ngày mồng 1 Tết. Giờ đẹp nhất để khấn chính là thời điểm giao thừa (0h).
- Thứ tự cúng: Nên cúng ngoài trời trước để tiễn quan cũ và đón quan mới, sau đó mới vào trong nhà để cúng tổ tiên, gia tiên.
- Lễ vật không thể thiếu: Dù cúng chay hay mặn, đừng quên mũ cánh chuồn, trầu cau, hoa, rượu, nước, vàng mã. Với cúng mặn, gà luộc và bánh chưng/xôi là thành phần không thể thay thế.
- Cách khấn: Nên đọc đúng bài văn khấn đã được chuẩn bị, không khấn nôm na. Khi khấn, cần đọc to, rõ ràng, thành tâm, không nói chuyện riêng.
- Trang phục và thái độ: Cần ăn mặc chỉnh tề, gọn gàng. Khi cúng phải tập trung, thành kính, không vừa cúng vừa cười đùa.
- Người làm lễ: Theo quan niệm dân gian, phụ nữ mang thai không nên làm lễ cúng giao thừa ngoài trời.
Hy vọng với những thông tin chi tiết trên đây, bạn đã có thể tự tay chuẩn bị một mâm cúng giao thừa ngoài trời đầy đủ, chỉnh tề để cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng cho gia đình. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để khám thêm nhiều kiến thức văn hóa, đời sống bổ ích khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
