Trong kho tàng văn hóa tâm linh của người Việt, giếng làng không chỉ đơn thuần là nguồn cung cấp nước sinh hoạt mà còn được xem là mạch nguồn của sự sống, là nơi “tụ thủy tụ phúc” của cả một vùng đất. Vì vậy, nghi lễ cúng giếng vào thời khắc thiêng liêng chuyển giao năm cũ sang năm mới luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Lễ cúng này không chỉ là cách để con người thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần linh cai quản nguồn nước mà còn là sự cầu mong cho một năm mới bình an, hanh thông và đủ đầy.
Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cẩm nang chi tiết về nghi lễ cúng giếng, từ chuẩn bị mâm lễ đến các bài văn khấn chuẩn xác cho đêm Giao thừa và ngày đầu năm, giúp bạn có thể thực hiện trọn vẹn nghi thức này một cách thành kính nhất.
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng Bà Cậu: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Cẩm Nang Chi Dẫn Từng Bước
Những điều cần biết về lễ cúng giếng
Lễ cúng giếng, hay còn gọi là cúng thần Giếng, là một phong tục truyền thống có từ rất lâu đời. Người xưa quan niệm rằng mỗi nguồn nước đều có một vị thần cai quản, gọi là thần Giếng (hay Hà Bá). Việc cúng bái thần Giếng không chỉ để tạ ơn vì đã ban nguồn nước trong sạch, mát lành mà còn để cầu xin thần phù hộ cho cả làng, cả gia đình được mạnh khỏe, no ấm, tránh được các tai ương, bệnh tật. Nghi lễ này thường được tiến hành vào cuối năm (đêm Giao thừa) hoặc ngay ngày mùng 1 Tết để tỏ lòng thành kính và khai thông một năm mới suôn sẻ.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết: Văn Khấn Cúng Xe Đêm Giao Thừa Và Những Điều Cần Biết
Lễ vật cúng giếng gồm những gì?
Việc chuẩn bị mâm lễ cúng giếng không cần quá xa hoa, nhưng phải thể hiện được tấm lòng thành. Tùy theo điều kiện kinh tế và phong tục tập quán của từng địa phương, gia chủ có thể chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc chay. Dưới đây là danh sách những lễ vật cơ bản thường có trong mâm cúng giếng:
- Hương hoa: Một bình hoa tươi (hoa cúc, hoa lay ơn…), một lư hương, 3 hoặc 5 nén hương thơm.
- Quả ngọt: Một nải chuối chín, hoặc các loại quả khác như bưởi, cam, táo… để dâng lên thần linh.
- Xôi chè: Một đĩa xôi (xôi gấc, xôi đỗ) hoặc một bát chè (chè đậu, chè trôi nước) thể hiện sự ngọt ngào, no ấm.
- Trầu cau: Một quả cau với vài lá trầu không, thể hiện sự trang trọng trong nghi lễ truyền thống.
- Rượu và nước: Một chai rượu trắng và một chai nước sạch (hoặc một ấm nước chè).
- Tiền vàng: Giấy tiền vàng mã (thường là 5 hoặc 7 bông hoa tiền).
- Gạo muối: Một bát gạo và một bát muối trắng.
- Đèn cầy: Hai ngọn nến hoặc hai cây đèn cầy.
Ngoài ra, tùy từng vùng miền có thể có thêm các lễ vật khác như một con gà luộc, giò, chả… nhưng những thứ trên là cơ bản nhất.
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Tảo Mộ Tiết Thanh Minh: Những Giai Điệu Tâm Linh Dành Cho Tổ Tiên
Văn khấn cúng giếng đêm Giao thừa
Đêm Giao thừa là thời điểm thiêng liêng nhất trong năm, là lúc giao hòa giữa năm cũ và năm mới. Đây là lúc để con người tạ ơn trời đất, thần linh và tổ tiên. Việc cúng giếng vào thời điểm này càng trở nên quan trọng. Dưới đây là hai mẫu văn khấn cúng giếng đêm Giao thừa mà bạn có thể tham khảo.
Mẫu 1
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư phật mười phương.
Con kính lạy ngài Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, Ngũ phương Ngũ thổ, Phúc đức chính Thần.
Con kính lạy thành Hoàng làng ….
Con kính lạy thần Giếng ngụ tại làng ….
Con kính lạy các ngài Thần linh cai quản trong xứ này.
Tín chủ là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày … tháng … năm ….
Ngày đầu xuân năm mới, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương, hoa, lễ vật, kim ngân, trà quả, bày ra trước án. Đốt nén hương thơm kính mời: ngày Bản gia Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ Địa Long Mạch Tôn thần, ngài Bản gia Ngũ phương Ngũ thổ, Phúc đức chính Thần, Các vị thần linh ngụ tại Giếng Làng ….
Cúi xin các Ngài thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, gia đạo hưng long thịnh vượng, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Mẫu 2
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô Đại từ đại bi quán thế âm Bồ Tát!
Nam mô Đại từ đại bi quán thế âm Bồ Tát!
Nam mô Đại từ đại bi quán thế âm Bồ Tát!
Hôm nay ngày … tháng … năm …, khoảnh khắc giao thừa bước sang năm mới.
Con là: …
Ngụ tại thôn … xã … huyện … tỉnh ….
Nhân dịp giờ phút thiêng liêng, chuyển giao năm mới và năm cũ, con đến trước Giếng làng …, có chút lễ mỏng lòng thành, tiền vàng sớ trạng xin được cúng tạ chư thần, lãng vãng hà bá ở trong giếng này đã phù hộ, ban phước lành cho gia đình con suốt thời gian qua.
Con là người trần mắt thịt, tội có lỗi có, ăn chưa sạch, bạch chưa thông, không biết cúng cấp, nhưng nguyện một lòng thành, có tấm lòng từ bi, cầu xin chư vị quý Ngài, độ cho con được nước trong hoài hoài.
Cầu xin chư vị quý Ngài chứng giám lòng thành cùng lễ mọn cúng cấp chư vị thành tâm bái tạ, thụ hưởng lễ vật, phù trì con toàn gia an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, gia đạo hưng long thịnh vượng, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Có thể bạn quan tâm: Văn Cúng Thần Tài Ngày Tết: Bài Nên Nói Gì, Cách Chuẩn Bị Đúng
Văn khấn cúng giếng đầu năm chi tiết
Cúng tạ giếng đầu năm là một trong những phong tục cổ truyền của người Việt. Nghi lễ không chỉ thể hiện lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên mà còn gửi gắm mong ước về một năm mới an lành, vạn sự như ý. Dưới đây là một số bài văn khấn cúng giếng đầu năm mà bạn có thể tham khảo.
Mẫu 1
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức chính thần.
Con kính lạy Ngài Đông trù tư mệnh Táo Phủ Thần Quân
Con kính lạy thành Hoàng làng tại ….
Con kính lạy thần Giếng ngụ tại làng ….
Con kính lạy các vị Thổ Công, Thổ Địa, Long Mạch, Tài Thần cùng các Tôn Thần cai quản khu vực này.
Con kính lạy các vị Tiền chủ Hậu chủ Ngụ tại trong khu vực này.
Hôm nay là ngày 30 Tháng Chạp Năm … (Nếu cúng trước 12h đêm).
Hôm nay là ngày mùng Một Tháng Giêng Năm …, ngày đầu xuân năm mới (nếu cúng sau Giao thừa).
Tín chủ con là: …
Ngụ tại thôn … xã … huyện … tỉnh ….
Chúng con thành tâm sửa biện hương, hoa, trà quả, xôi, giò, rượu, gà và các thứ cúng dâng bày lên trước án. Con thành tâm kính mời ngài: Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần, các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức chính thần, Ngài Đông trù tư mệnh Táo Phủ Thần Quân, Thành Hoàng làng, thần Giếng, các vị Thổ Công, Thổ Địa, Long Mạch, Tài Thần cùng các Tôn Thần cai quản khu vực này về chứng giám lòng thành, thụ hưởng hương hoa lễ vật.
Con lại thành tâm kính mời các vị Tiền chủ, hậu chủ ngụ tại trong khu vực này về thụ hưởng hương hoa lễ vật.
Nhân dịp giờ phút thiêng liêng, chuyển giao năm mới và năm cũ, con đến trước Giếng làng …, có chút lễ mỏng lòng thành, tiền vàng sớ trạng xin được cúng tạ chư thần, lãng vãng hà bá ở trong giếng này đã phù hộ, ban phước lành cho gia đình con suốt thời gian qua.
Chúng con là những người trần mắt thịt, trong việc thờ cúng có điều gì chưa được chu toàn kính mong các ngài lượng thứ. Lễ bạc tâm thành cúi xin chứng giám.
Khẩn cáo!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
(3 lạy)
Mẫu 2
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con lạy các vị thần linh bản xứ, thổ thần long mạch, các vị thần linh cai quản nơi đây.
Hôm nay là ngày mùng 1 tháng Giêng năm …, chúng con là [tên gia chủ], cùng toàn thể gia đình, con cháu, kính lập mâm lễ vật, hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương, thành tâm kính dâng lên các vị thần linh.
Chúng con thành tâm kính mời các vị thần linh giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành của chúng con, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con xin kính cáo các vị thần linh, cầu xin cho gia đình chúng con được nước trong hoài hoài, năm mới an lành, mưa thuận gió hòa, vạn sự như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành cúi xin chứng giám.
Khẩn cáo!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Từ bao đời nay, người Việt luôn coi trọng lễ nghi. Vì vậy, việc dâng hương và đọc văn khấn cúng giếng đầu năm là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn tổ tiên. Hy vọng những thông tin trên đây sẽ giúp bạn có buổi lễ chỉn chu, ý nghĩa. Bạn có thể tìm hiểu thêm nhiều thông tin văn hóa, phong tục tập quán hay và bổ ích khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Thông tin bài viết chỉ mang tính chất tham khảo.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
