An Việt Nam Phật Quốc Tự (Vietnam Bouddha Bhumi Vihara) là ngôi chùa Việt Nam đầu tiên tại Bodh Gaya (Bồ Đề Đạo Tràng), Ấn Độ – một trong bốn thánh tích linh thiêng nhất của Phật giáo thế giới. Đây không chỉ là nơi tu tập cho người Việt khi hành hương về quê hương của Đức Phật mà còn là biểu tượng cho tinh thần kiên định, khát vọng gìn giữ văn hóa dân tộc nơi đất khách. Bài viết này sẽ đưa bạn khám phá toàn diện về hành trình hình thành, kiến trúc độc đáo và giá trị văn hóa sâu sắc của ngôi chùa đặc biệt này.
Có thể bạn quan tâm: Bàn Thờ Phật Gồm Những Gì? Hướng Dẫn Bài Trí Và Những Điều Cần Biết
Hành trình gian nan kiến tạo ngôi chùa trên đất Phật
Khát vọng nhen nhóm từ một chuyến đi định mệnh
Năm 1969, lần đầu tiên Hòa thượng Huyền Diệu đặt chân đến Bodh Gaya, một thành phố thuộc quận Gaya, bang Bihar, Ấn Độ. Trái tim Ngài thổn thức trước vùng đất linh thiêng này – nơi Đức Phật giác ngộ – nhưng cũng trào dâng nỗi nao lòng khi chứng kiến những tàn tích bị thời gian và biến cố lịch sử tàn phá. Trong khi nhiều quốc gia châu Á đang tích cực góp công gìn giữ, hồi sinh di sản quý giá của nhân loại, Ngài cảm thấy day dứt khi Việt Nam, một đất nước có truyền thống Phật giáo lâu đời, lại chưa có một ngôi chùa nào trên mảnh đất thiêng liêng này.
Từ khoảnh khắc đó, trong lòng Hòa thượng Huyền Diệu chỉ có một ước nguyện tha thiết: xây dựng một ngôi chùa Việt Nam tại Bồ Đề Đạo Tràng. Ngôi chùa không chỉ là nơi trang nghiêm, thanh tịnh cho người Việt dừng chân tu tập mà còn là cầu nối giới thiệu vẻ đẹp văn hóa Việt Nam đến cộng đồng Phật giáo quốc tế. Khát vọng ấy luôn thường trực trong những năm tháng cực kỳ khó khăn nơi đất khách. Để biến ước mơ thành hiện thực, Ngài đã chắt chiu từng đồng tiền làm thêm bằng việc dạy học, dành dụm cho công trình tâm huyết.
Từ viên đá đầu tiên đến ngày khánh thành
Cơ duyên đã đến vào tháng 5/1987. Hòa thượng Huyền Diệu dành toàn bộ số tiền tích góp được cùng với sự giúp đỡ của bạn bè khắp nơi trên thế giới để mua một miếng đất tại Bồ Đề Đạo Tràng. Lễ đặt viên đá đầu tiên cho An Việt Nam Phật Quốc Tự được tổ chức trọng đại vào ngày 24 tháng 5 năm 1987. Tuy nhiên, khó khăn chồng chất tiếp tục ập đến: sau khi mua được đất, kinh phí xây dựng cạn kiệt. Hòa thượng Huyền Diệu không nản lòng, Ngài vay mượn tiền từ bạn bè, mỗi người một ít, dựng một túp lều nhỏ tại hiện trường để hàng ngày khai hoang, san lấp mặt bằng. Từng ngày, từng tháng bền bỉ, Ngài đón nhận sự trợ giúp tích cực từ những tấm lòng hướng về Phật pháp, kiên trì kiến tạo nên công trình mà giờ đây bất kỳ ai có duyên đến thăm đều không thể không tự hào và cảm động, tri ân công đức vô lượng của Ngài.
Sau 16 năm trời đằng đẵng xây dựng, trải qua muôn vàn gian lao khổ cực, An Việt Nam Phật Quốc Tự chính thức được khánh thành vào năm 2003. Đây là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự ra đời của ngôi chùa Việt Nam đầu tiên trên đất Phật, một thành quả của lòng kiên định, đức tin vững chắc và tinh thần đoàn kết của cộng đồng Phật tử.
Kiến trúc Việt Nam giữa lòng Bồ Đề Đạo Tràng
Tọa lạc và tổng thể khuôn viên
An Việt Nam Phật Quốc Tự tọa lạc trên một khu đất rộng hơn 4 hecta, nằm giữa những cánh đồng lúa bao la, cách trung tâm Bồ Đề Đạo Tràng và khu thị tứ khoảng 2 km về phía Tây Nam. Không gian yên tĩnh, cây cao bóng mát và tiếng chim hót ríu rít mỗi buổi bình minh tạo nên một môi trường lý tưởng cho việc tu tập và thiền định.
Thiết kế đậm chất Việt Nam
Toàn bộ kiến trúc của ngôi chùa được thiết kế bởi kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng – người từng học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và nổi tiếng với nhiều công trình kiến trúc quy mô ở Việt Nam cùng những tác phẩm nghiên cứu về kiến trúc cổ truyền Việt Nam. Chùa mang đậm phong cách kiến trúc truyền thống Việt Nam với cổng tam quan, mái cong uốn lượn mềm mại, thể hiện tinh thần “nhà Phật nhập thế” gần gũi với đời sống người Việt.
Các công trình kiến trúc chính
Chính điện – Trái tim linh thiêng
Chính điện là trái tim linh thiêng của An Việt Nam Phật Quốc Tự, được bài trí trang nghiêm và tôn kính. Hương án chính giữa tôn thờ Phật Tam Thế, biểu tượng cho quá khứ, hiện tại và tương lai. Hai bên là bàn thờ Bồ tát Quán Thế Âm Thiên thủ Thiên nhãn – biểu tượng của lòng từ bi và Bồ tát Địa Tạng – biểu tượng của lòng đại hiếu và cứu độ chúng sinh. Tất cả các pho tượng thờ đều được tạc bằng gỗ quý tại Việt Nam, thể hiện sự công phu và tâm huyết của các nghệ nhân.
Phía sau chính điện là hậu Tổ, nơi tôn thờ các vị Thánh đệ tử và các vị Thánh Tăng Việt Nam qua các triều đại, thể hiện lòng biết ơn và ghi nhớ công đức của các bậc tiền nhân. Đặc biệt, đối diện với bàn thờ Tổ là bàn tưởng niệm các vị anh linh tổ quốc Việt Nam – một nét độc đáo chỉ có ở chùa Việt Nam, thể hiện tinh thần “hiếu với Tổ tiên, trung với đất nước” vốn là cốt lõi trong văn hóa Việt.
Tháp Vạn Phật – Biểu tượng của trí tuệ
Tháp Vạn Phật nằm ở vị trí phía trước bên trái của chính điện, là một công trình kiến trúc ấn tượng với bán kính 12 mét, tổng chiều cao 22 mét, chia đều cho 7 tầng. Tầng cao nhất tôn trí xá lợi Phật Thích Ca, biểu tượng tối thượng của đạo Phật. Điều đặc biệt khiến Tháp Vạn Phật trở nên độc đáo là phần thân tháp được trang trí bằng 10.000 tượng Phật bằng đất nung, tạo nên một bức tranh Phật pháp sống động, biểu tượng cho trí tuệ vô biên và lòng từ bi rộng lớn của Đức Phật.
Tháp Đại Hồng Chung – Âm thanh giác ngộ
Tháp Đại Hồng Chung là công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam. Tổng diện tích của Tháp gấp bốn lần so với các tháp thông thường, và cấu trúc hoàn toàn giống chùa Một Cột ở Hà Nội – một biểu tượng kiến trúc nổi tiếng của Việt Nam. Tại đây treo đại hồng chung nặng 2,5 tấn, có bán kính 1,5 mét và chiều cao 2,6 mét. Bên cạnh là trống sấm có bán kính 1 mét và chiều dài 1,5 mét. Cả chuông và trống đều được đúc bằng chất liệu đồng truyền thống của Việt Nam và do chính những người thợ Việt Nam thực hiện.
Câu chuyện về chiếc đại hồng chung là một minh chứng cho tinh thần dân tộc của Hòa thượng Huyền Diệu. Trong thời điểm chùa đang xây dựng, một số thân hữu của Ngài trong các tổ chức ở Nhật Bản và Hàn Quốc muốn tặng An Việt Nam Phật Quốc Tự quả Đại Hồng Chung. Tuy nhiên, Ngài đã từ chối một cách kiên quyết. Trong suy nghĩ của Ngài, chiếc chuông của ngôi chùa Việt Nam phải được đúc từ Việt Nam, bằng chất liệu đồng của Việt Nam và do chính những người thợ Việt Nam thực hiện mới linh thiêng và có ý nghĩa. Trong lần đầu tiên về nước sau hàng chục năm xa cách, Ngài đã tìm gặp một người thợ gốc Phường Đúc ở Huế để đặt làm chiếc chuông. Âm thanh của đại hồng chung mỗi buổi sớm mai không chỉ đánh thức cảnh vật mà còn là âm thanh giác ngộ, đánh thức tâm thức con người khỏi vô minh.
Pháp xá – Nơi tiếp đón hành hương
An Việt Nam Phật Quốc Tự có hai dãy pháp xá phục vụ nhu cầu lưu trú cho các đoàn hành hương. Dãy pháp xá thứ nhất được xây dựng dọc theo khu đất với chiều dài 47 mét, gồm 3 tầng và 21 phòng, mỗi phòng bố trí cho 3 người ở. Dãy pháp xá thứ hai được xây dựng theo chiều ngang, với chiều dài 49 mét, gồm 2 tầng, 1 tầng hầm, chiều ngang 16 mét, gồm tất cả 13 phòng, trong đó có một nhà ăn rộng 8×12 mét có thể để được 3 dãy quá đường. Hệ thống pháp xá khang trang, sạch sẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho các đoàn hành hương có thể lưu trú dài ngày để tu tập và chiêm bái.
Khu vườn tâm linh – Thiên nhiên và Phật pháp hòa quyện
Cây ăn trái mang hương vị quê nhà
Khu vườn An Việt Nam Phật Quốc Tự là một khu vườn tâm linh độc đáo, nơi thiên nhiên và Phật pháp hòa quyện. Chùa trồng rất nhiều loại cây ăn trái quen thuộc với người Việt như vải, măng cụt, mít, táo, cam, bưởi, xoài (gồm có 30 loại khác nhau), ổi xá lị (có 12 loại)… Những loại cây này không chỉ mang lại bóng mát mà còn gợi nhớ hương vị quê nhà cho những người con xa xứ.
Cây cảnh và hoa – Biểu tượng của tâm hồn
Khu vườn cũng được trồng nhiều loại cây cảnh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc như tùng, trắc bá diệp, sao, thông, tre, tầm vong, trúc, cau, ngâu, phượng vĩ, điệp tây… Mỗi loại cây đều mang một thông điệp: tùng biểu tượng cho sự kiên cường, trúc biểu tượng cho sự khiêm tốn, sen biểu tượng cho sự thanh khiết…
Về hoa, chùa trồng nhiều loại hoa mang vẻ đẹp tinh tế và ý nghĩa thiêng liêng như đào, mai vàng, mai chiếu thủy, lan, sứ, thiên lý… Những loài hoa này không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn là biểu tượng cho sự thanh tịnh, giác ngộ trong đạo Phật.
Cây cỏ liên quan đến đời sống Đức Phật
Điều đặc biệt khiến khu vườn An Việt Nam Phật Quốc Tự trở nên độc đáo là chùa cũng trồng nhiều loại cây cỏ có sự liên quan trực tiếp đến đời sống Đức Phật như cây sê-sam, cây long hoa, cây cỏ cát tường… Những loại cây này không chỉ mang giá trị biểu tượng mà còn giúp các hành giả hiểu sâu hơn về cuộc đời và giáo pháp của Đức Phật.
Ý nghĩa văn hóa và tinh thần
Khát vọng vươn lên bền bỉ của dân tộc
Theo lời Hòa thượng Huyền Diệu, ngôi chùa Việt Nam nằm cách xa trung tâm và ẩn mình trong một không gian yên tĩnh. Tuy nhỏ nhắn so với rất nhiều ngôi chùa có quy mô lớn của các nước bạn, song chùa Việt Nam mang một nét riêng: cao nhất trong quần thể các ngôi chùa ở Bồ Đề Đạo Tràng. Đây chính là ý tưởng chủ đạo của Ngài khi xây dựng ngôi chùa, diễn tả khát vọng vươn lên bền bỉ của con người Việt Nam để đạt được hạnh phúc trong cuộc sống. Kiến trúc mái cong vươn cao lên bầu trời là biểu tượng cho tinh thần không ngừng vươn lên, vượt qua mọi khó khăn, thử thách để hướng tới ánh sáng giác ngộ.
Tinh thần “hiếu với Tổ tiên, trung với đất nước”
Điểm độc đáo nhất của An Việt Nam Phật Quốc Tự là hậu tổ phía sau chánh điện có bàn thờ tưởng niệm anh linh các vị anh hùng Tổ quốc Việt Nam. Hòa thượng Huyền Diệu quan niệm rằng, một đất nước muốn được hưng thịnh và tiến bộ thì tất cả mọi công dân đều phải đặt Tổ quốc và quyền lợi của dân tộc lên hàng đầu. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của tên gọi được đặt cho ngôi chùa Việt Nam đầu tiên trên đất Phật.
Việc thờ phụng các anh hùng dân tộc trong một ngôi chùa Phật giáo thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tinh thần Phật giáo và tinh thần dân tộc. Đây là minh chứng cho tư tưởng “Phật pháp bất ly thế gian pháp” – đạo Phật không tách rời cuộc sống thế gian, mà luôn gắn bó mật thiết với vận mệnh dân tộc.
Cầu nối văn hóa Việt – Ấn
An Việt Nam Phật Quốc Tự không chỉ là nơi tu tập cho người Việt mà còn là cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và Ấn Độ. Qua kiến trúc, qua các loại cây trồng, qua các phong tục tập quán được gìn giữ, ngôi chùa đã giới thiệu được vẻ đẹp văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Mỗi du khách quốc tế khi đến thăm chùa đều cảm nhận được sự khác biệt, sự tinh tế và chiều sâu văn hóa mà người Việt mang đến cho mảnh đất linh thiêng này.
Những đóng góp cho cộng đồng và Phật giáo thế giới
Hòa thượng Huyền Diệu – Người nối dài công hạnh
Hòa thượng Huyền Diệu không chỉ là người sáng lập An Việt Nam Phật Quốc Tự mà còn là Chủ tịch Liên đoàn Phật giáo thế giới tại Lumbini – Nepal. Với vai trò này, Ngài đã có những đóng góp to lớn cho việc phát triển Phật giáo và hỗ trợ cộng đồng tại Nepal cũng như nhiều quốc gia khác. Tinh thần phụng sự không mệt mỏi, lòng từ bi và trí tuệ của Ngài là nguồn cảm hứng cho rất nhiều Tăng Ni, Phật tử trên khắp thế giới.
Ngôi chùa cho mọi người
An Việt Nam Phật Quốc Tự ngày nay là điểm tham quan, chiêm bái nổi tiếng ở đất Phật. Hằng ngày, chùa đón tiếp nhiều đoàn hành hương từ khắp nơi trên thế giới. Dù là người Việt hay du khách quốc tế, ai đến đây cũng đều cảm nhận được sự thanh tịnh, trang nghiêm và ấm áp. Chùa không phân biệt đối xử, luôn mở rộng vòng tay đón tiếp mọi người, thể hiện tinh thần “Phật pháp bình đẳng” – đạo Phật dành cho tất cả mọi người, không phân biệt chủng tộc, quốc gia hay tôn giáo.
Hành hương về An Việt Nam Phật Quốc Tự
Thời điểm lý tưởng để viếng thăm
Thời điểm lý tưởng nhất để hành hương về An Việt Nam Phật Quốc Tự là vào mùa khô, từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Lúc này thời tiết mát mẻ, khô ráo, thuận tiện cho việc di chuyển và tham quan. Đặc biệt, vào các dịp lễ lớn như Vesak (Phật đản), Vu lan hay Tết Nguyên đán, chùa thường tổ chức nhiều hoạt động Phật sự ý nghĩa, thu hút đông đảo Phật tử và du khách tham dự.
Những hoạt động không thể bỏ lỡ
Khi đến với An Việt Nam Phật Quốc Tự, du khách không thể bỏ lỡ những hoạt động sau:
- Tham quan chính điện: Chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo, tham quan các pho tượng Phật, Bồ tát được tạc công phu bằng gỗ.
- Viếng Tháp Vạn Phật: Ngắm nhìn 10.000 tượng Phật bằng đất nung, cảm nhận không khí trang nghiêm và tâm linh.
- Nghe tiếng Đại Hồng Chung: Cảm nhận âm thanh giác ngộ mỗi buổi sớm mai, thanh tẩy tâm hồn.
- Tham quan khu vườn tâm linh: Dạo bước dưới bóng cây, ngắm hoa, cảm nhận sự hòa quyện giữa thiên nhiên và Phật pháp.
- Tham dự các khóa tu: Nếu có duyên, du khách có thể tham dự các khóa tu ngắn hạn do chùa tổ chức, trải nghiệm cuộc sống tu tập thanh tịnh.
- Tưởng niệm các anh hùng dân tộc: Dâng nén tâm hương tưởng niệm các vị anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Lưu ý khi viếng thăm
- Trang phục: Khi viếng chùa, du khách nên mặc trang phục kín đáo, lịch sự, không hở hang để thể hiện sự tôn kính.
- Thái độ: Giữ thái độ trang nghiêm, nói chuyện nhỏ nhẹ, không ồn ào, nô đùa.
- Ảnh chụp: Có thể chụp ảnh lưu niệm nhưng không chụp trực tiếp vào tượng Phật hoặc các nghi lễ đang diễn ra.
- Đóng góp: Du khách có thể đóng góp tùy tâm để ủng hộ công việc tu sửa, hoạt động từ thiện của chùa.
Kết luận
An Việt Nam Phật Quốc Tự không chỉ đơn thuần là một ngôi chùa mà còn là biểu tượng cho tinh thần kiên định, lòng yêu nước và khát vọng gìn giữ văn hóa dân tộc của người Việt nơi đất khách. Hành trình 16 năm xây dựng ngôi chùa là hành trình của lòng kiên nhẫn, đức tin vững chắc và tinh thần đoàn kết. Mỗi viên gạch, mỗi mái cong, mỗi nhành cây trong khuôn viên chùa đều thấm đẫm tâm huyết và công sức của Hòa thượng Huyền Diệu cùng biết bao tấm lòng hảo tâm.
Ngày nay, An Việt Nam Phật Quốc Tự đã trở thành điểm đến tâm linh quen thuộc của người Việt khi hành hương về đất Phật. Ngôi chùa không chỉ là nơi tu tập, chiêm bái mà còn là biểu tượng cho sự kết hợp hài hòa giữa tinh thần Phật giáo và tinh thần dân tộc, giữa truyền thống và hiện đại, giữa quê hương và thế giới. Mỗi bước chân đến với An Việt Nam Phật Quốc Tự là một lần được trở về với cội nguồn, được cảm nhận sự thanh tịnh, được nuôi dưỡng tâm hồn và được tiếp thêm năng lượng tích cực cho cuộc sống.
Để tìm hiểu thêm về các giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh khác, mời bạn tham khảo các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Có thể bạn quan tâm: Thất Phật Diệt Tội Chơn Ngôn Là Gì? Ý Nghĩa Và Cách Niệm Chuẩn
Có thể bạn quan tâm: Tiểu Luận Triết Học Phật Giáo: Tư Tưởng, Giá Trị Và Ảnh Hưởng Trong Đời Sống
Có thể bạn quan tâm: Cách Chưng Trái Phật Thủ: Bí Quyết Trưng Bày Tươi Lâu, Đẹp Mắt, Gắn Liền Với Văn Hóa Tâm Linh
Cập Nhật Lúc Tháng 12 30, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
