Hơn 2500 năm trôi qua kể từ ngày đức Thích Ca Mâu Ni nhập Niết Bàn, những viên Xá Lợi Tử từ thân thể Ngài vẫn là một trong những báu vật linh thiêng nhất được hàng triệu người trên thế giới tôn kính, chiêm ngưỡng và cúng dường. Những viên Xá Lợi không chỉ là di vật lịch sử mà còn là biểu tượng cho công hạnh tu tập và giác ngộ tối thượng của bậc Đạo Sư.
Có thể bạn quan tâm: Văn Bản Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Khẳng Định Ông Thích Minh Tuệ Không Phải Là Tu Sĩ
Tổng quan về Xá Lợi của đức Phật Thích Ca Mâu Ni
Xá Lợi Tử, hay còn gọi là Xá Lợi (Phạn ngữ: śarīra), là những thể kết tinh hình thành từ thân thể của một người sau khi qua đời, đặc biệt là những vị tu hành đắc đạo. Trong tiếng Phạn, Xá Lợi có nghĩa là “thân thể” hoặc “di cốt”. Trong tiếng Hán, nó được dịch là “Thân cốt”, “Di cốt” hay “Linh cốt”.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, sau khi viên tịch tại rừng Sala ở Kushinagar, khi thân thể được trà tỳ (hỏa táng) theo nghi lễ cổ truyền, các đệ tử đã thu được rất nhiều Xá Lợi Tử từ tro cốt. Theo kinh điển ghi lại, khi trà tỳ, thân thể Ngài để lại một lượng lớn Xá Lợi, được mô tả là “1 thạch 6 đấu” (khoảng 1600 lít), một con số vô cùng lớn so với các Xá Lợi thông thường.
Điều đặc biệt là Xá Lợi của Phật Tổ không chỉ có dạng viên tròn như thông thường mà còn có nhiều hình thù kỳ lạ: hình tròn, hình bầu dục, hình hoa sen, thậm chí có cả hình Phật, hình Bồ Tát. Về màu sắc, Xá Lợi của đức Phật cũng đa dạng: trắng, đen, vàng, xanh, đỏ, trong suốt, hoặc tỏa ánh sáng, có loại giống như trân châu, mã não, thủy tinh, có loại trong suốt như pha lê, và có loại cứng như kim cương.
Quá trình hình thành và phân chia Xá Lợi
Hỏa táng và thu nhặt Xá Lợi
Sau khi đức Phật nhập Niết Bàn, thân thể Ngài được trà tỳ theo phong tục cổ truyền của người Ấn Độ. Theo kinh điển, lửa cháy liên tục trong 7 ngày 7 đêm, nhưng thân thể của Phật vẫn không tan chảy hoàn toàn. Khi lửa tắt, các đệ tử thu được một lượng lớn Xá Lợi Tử từ tro cốt.
Sự kiện này đã trở thành một trong những khoảnh khắc lịch sử trọng đại nhất trong Phật giáo, đánh dấu sự chuyển giao từ thời kỳ có Phật tại thế sang thời kỳ Phật giáo phát triển lan rộng.
Cuộc tranh chấp và phân chia Xá Lợi
Số lượng Xá Lợi của đức Phật quá lớn và linh thiêng, dẫn đến cuộc tranh chấp giữa 8 quốc vương của 8 nước lân cận, ai cũng muốn mang Xá Lợi về nước để thờ phụng. Cuộc tranh chấp tưởng chừng sẽ dẫn đến chiến tranh, nhưng may mắn thay, một vị đại thần tên là Drona đã can thiệp và đề nghị chia đều Xá Lợi thành 8 phần bằng nhau.
Tám phần Xá Lợi được chia đều cho 8 nước: Magadha, Kosala, Vesali, Kapilavastu, Allakappa, Ramagrama, Vethadipa và Pippalivana. Mỗi nước xây dựng một bảo tháp (stupa) để cất giữ và thờ phụng Xá Lợi, trở thành trung tâm hành hương quan trọng.
Có thể bạn quan tâm: Diễu Hành Xe Hoa Rực Rỡ Mừng Đại Lễ Phật Đản Tại Quảng Ngãi: Sắc Màu Văn Hóa Và Tâm Linh
Ngoài ra, người giữ tro cốt (tro còn lại sau khi cháy) cũng đã yêu cầu một phần, và một bộ tộc khác cũng xin được phần còn lại của tro cốt. Tổng cộng có 10 phần được chia đều.
Ý nghĩa tôn giáo và tâm linh
Biểu tượng của Giới, Định, Tuệ
Theo giáo lý Phật giáo, Xá Lợi Tử là kết tinh của công hạnh tu tập Giới, Định, Tuệ. Khi một người tu hành nghiêm túc, tâm chí thanh tịnh, thân khẩu ý đều an tịnh, thì sau khi qua đời, thân thể sẽ để lại Xá Lợi như một minh chứng cho sự thanh tịnh và công đức đã tích lũy.
Xá Lợi không phải là vật chất thông thường mà là biểu tượng cho sự giác ngộ, giải thoát khỏi luân hồi. Việc chiêm ngưỡng, lễ bái Xá Lợi giúp hành giả phát khởi lòng tin, tinh tấn tu tập, hướng đến con đường giải thoát.
Nguồn năng lượng tâm linh
Nhiều người tin rằng Xá Lợi mang một nguồn năng lượng tâm linh đặc biệt. Khi chiêm ngưỡng hoặc cúng dường Xá Lợi, người ta cảm nhận được sự an lạc, thanh tịnh trong tâm hồn. Một số Xá Lợi còn được cho là có khả năng toả ánh sáng, hoặc xuất hiện hiện tượng kỳ lạ, điều này càng làm tăng thêm sự linh thiêng trong mắt tín đồ.
Khơi dậy lòng Tín
Xá Lợi của đức Phật là một trong những biểu tượng mạnh mẽ nhất giúp khơi dậy lòng tin nơi hàng triệu Phật tử trên khắp thế giới. Dù đức Phật đã nhập Niết Bàn, nhưng Xá Lợi vẫn hiện hữu, nhắc nhở con người về sự hiện diện của Ngài trong tâm thức.
Việc chiêm ngưỡng Xá Lợi giúp người ta cảm nhận được sự hiện diện của Phật, từ đó phát khởi tâm cung kính, tinh tấn tu tập, hướng đến đời sống đạo đức và an lạc.
Các loại Xá Lợi của đức Phật
Có thể bạn quan tâm: Vạn Phật Chi Tổ: Truyền Thuyết, Ý Nghĩa Và Giá Trị Trong Đời Sống Tín Ngưỡng
Xá Lợi toàn thân
Theo kinh điển, ngoài những viên Xá Lợi nhỏ, còn có những Xá Lợi lớn hơn, được gọi là Xá Lợi toàn thân, bao gồm:
- Xương: Một số xương của đức Phật sau khi trà tỳ vẫn còn nguyên vẹn.
- Răng: Răng của đức Phật là một trong những Xá Lợi quý giá nhất, được nhiều quốc gia cung kính bảo quản.
- Ngón tay: Một số ngón tay của đức Phật cũng được bảo quản như một báu vật linh thiêng.
- Máu: Một số truyền thuyết cho rằng máu của đức Phật cũng hóa thành Xá Lợi.
Xá Lợi viên nhỏ
Đây là loại Xá Lợi phổ biến nhất, bao gồm hàng ngàn viên nhỏ, đủ màu sắc, hình dạng. Theo kinh điển, đức Phật để lại 84.000 viên Xá Lợi nhỏ, tượng trưng cho 84.000 pháp môn mà Ngài đã giảng dạy để hóa độ chúng sinh.
Xá Lợi trong lịch sử và hiện tại
Xá Lợi được tìm thấy ở nhiều nơi
Trong suốt chiều dài lịch sử, nhiều Xá Lợi của đức Phật đã được tìm thấy ở các quốc gia khác nhau:
- Ấn Độ: Là nơi lưu giữ nhiều Xá Lợi nhất, đặc biệt là ở các bảo tháp cổ như Sanchi, Bodh Gaya, Kushinagar.
- Trung Quốc: Nhiều Xá Lợi được cung kính bảo quản trong các ngôi chùa lớn như chùa Báo Ân, chùa Linh Nham.
- Thái Lan: Xá Lợi được thờ phụng trong các ngôi chùa hoàng gia.
- Tích Lan (Sri Lanka): Xá Lợi răng của đức Phật được cung kính thờ phụng tại chùa Phật Nha (Dalada Maligawa) ở Kandy.
- Hàn Quốc, Nhật Bản, Myanmar, Lào, Campuchia: Cũng có nhiều Xá Lợi được lưu giữ và thờ phụng.
Xá Lợi được rước về các nước
Trong những năm gần đây, nhiều quốc gia đã tổ chức lễ rước Xá Lợi từ Ấn Độ hoặc các nước khác về để cung kính chiêm ngưỡng, lễ bái. Những lễ rước Xá Lợi thường thu hút hàng triệu người tham dự, tạo nên không khí trang nghiêm, thành kính.
Xá Lợi của các bậc cao tăng
Không chỉ có đức Phật mới để lại Xá Lợi, mà nhiều bậc cao tăng, đại đức, hoặc các tín đồ tại gia tu hành nghiêm túc cũng để lại Xá Lợi sau khi viên tịch. Một số vị nổi tiếng có Xá Lợi được lưu truyền:
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Giao Thừa Bàn Thờ Phật: Hướng Dẫn Chi Tiết, Đúng Nghi Lễ, Đầy Đủ Ý Nghĩa
- Lục Tổ Huệ Năng (Trung Quốc): Vị tổ thứ sáu của Thiền tông Trung Hoa, thân thể bất hoại, để lại rất nhiều Xá Lợi.
- Đại sư Hoằng Nhất (Trung Quốc): Một cao tăng nổi tiếng về giới luật, để lại Xá Lợi quý giá.
- Đại sư Ấn Quang: Vị tổ của Tịnh độ tông, để lại nhiều Xá Lợi trắng.
- Đại sư Thái Hư: Nhà cải cách Phật giáo Trung Hoa, để lại Xá Lợi.
- Đại sư Chương Gia: Một vị đại đức Tây Tạng, để lại Xá Lợi linh thiêng.
Những điều cần biết khi chiêm ngưỡng Xá Lợi
Tâm thành kính là quan trọng nhất
Khi chiêm ngưỡng Xá Lợi, điều quan trọng nhất là tâm thành kính. Dù Xá Lợi có linh thiêng đến đâu, nếu tâm không thành, thì cũng khó có thể nhận được lợi ích. Ngược lại, dù chỉ là một viên Xá Lợi nhỏ, nếu chiêm ngưỡng với tâm thành, thì cũng có thể gieo trồng được nhiều công đức.
Không nên mê tín
Một số người quá mê tín vào Xá Lợi, cho rằng chỉ cần có Xá Lợi là sẽ được bảo hộ, may mắn. Điều này là sai lầm. Xá Lợi là biểu tượng, là phương tiện giúp ta phát khởi tâm đạo, nhưng con đường giải thoát vẫn phải do chính mình tu tập.
Tôn trọng và bảo vệ
Xá Lợi là báu vật linh thiêng, cần được tôn trọng và bảo vệ. Việc sưu tầm, buôn bán Xá Lợi là hành vi không phù hợp với tinh thần Phật giáo. Xá Lợi nên được cung kính thờ phụng, để cho đại chúng chiêm ngưỡng, lễ bái, phát khởi tâm đạo.
Kết luận
Xá Lợi của đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một trong những biểu tượng linh thiêng nhất trong Phật giáo, là minh chứng cho công hạnh tu tập và giác ngộ của bậc Đạo Sư. Dù đã hơn 2500 năm trôi qua, nhưng Xá Lợi vẫn hiện hữu, nhắc nhở con người về con đường giải thoát, về lòng từ bi, trí tuệ.
Khi chiêm ngưỡng Xá Lợi, chúng ta không chỉ đang chiêm ngưỡng một di vật lịch sử, mà còn đang tiếp xúc với năng lượng tâm linh, với công đức của đức Phật. Hãy chiêm ngưỡng Xá Lợi với tâm thành kính, biết ơn, và phát nguyện tu tập theo gương của đức Phật, để cuộc sống trở nên an lạc, hạnh phúc hơn.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các giá trị văn hóa, tâm linh và tri thức đời sống khác, mời tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 30, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
