Hơn 2500 năm trước, sau khi đức Thích Ca Mâu Ni nhập Niết Bàn, trong nghi lễ trà tỳ (hỏa táng), các đệ tử của Ngài đã nhặt được nhiều Xá Lợi quý giá từ chân thân, bao gồm xương, răng, ngón tay, huyết, đặc biệt là 84.000 viên Xá Lợi đủ màu sắc. Những Xá Lợi này, được coi là xá lợi đức Phật, đã trở thành Thánh vật thiêng liêng được các quốc gia và tín đồ Phật giáo trên toàn thế giới tranh nhau thờ phụng.
Có thể bạn quan tâm: Chuyện “xá Lợi Tóc Đức Phật” Ở Chùa Ba Vàng: Những Góc Khuất Và Hệ Lụy Pháp Lý
Tổng quan về Xá Lợi Đức Phật
Xá Lợi (Sanskrit: Śarīra) còn được biết đến với các tên gọi khác như Đà Đô, Thiết Lập La, Thiết Lợi La. Trong tiếng Việt, Xá Lợi được dịch là Linh cốt, Thân cốt hay Di cốt. Đây là một dạng thể kết tinh hình thành từ thân xác của một người sau khi vãng sanh.
Đặc điểm hình dạng và màu sắc
Xá Lợi có hình dạng vô cùng đa dạng và phong phú:
- Hình dáng: Có thể là hình tròn, bầu dục, hình hoa sen, hình Phật, hình Bồ Tát, hoặc bất kỳ hình thù nào.
- Màu sắc: Rất phong phú, bao gồm trắng, đen, vàng, xanh, đỏ.
- Chất liệu: Một số loại có vẻ ngoài giống như trân châu, mã não, thủy tinh; một số khác thì trong suốt, tỏa ánh sáng rực rỡ, hoặc cứng chắc như kim cương.
Điều đặc biệt là, theo kinh điển, Xá Lợi của đức Phật có thể biến hóa, tăng sinh, hoặc thậm chí phát ra ánh sáng, thể hiện sự linh thiêng và uy lực vô lượng.
Ý nghĩa và giá trị tinh thần của Xá Lợi Đức Phật
Biểu tượng của Giới, Định, Tuệ
Theo giáo lý Phật giáo, Xá Lợi là kết tinh của quá trình tu tập ba pháp môn then chốt:
- Giới: Sự giữ gìn giới luật thanh tịnh.
- Định: Tâm trí an định, không dao động trước ngoại cảnh.
- Tuệ: Trí tuệ giác ngộ, sáng suốt.
Sự hình thành của Xá Lợi được xem là kết quả của một đời tu hành công đức viên mãn, thể hiện sự thanh tịnh của thân, khẩu, ý.
Có thể bạn quan tâm: Thiền Tôn Phật Quang: Hành Trình Tu Tập Và Lan Tỏa Đạo Đức Trong Đời Sống Hiện Đại
Giá trị tâm linh
Đối với người Phật tử, Xá Lợi đức Phật không chỉ là một vật thể mà là hiện thân của chánh pháp và từ bi. Việc chiêm ngưỡng, lễ bái, cúng dường Xá Lợi được tin rằng có thể:
- Tăng trưởng tín tâm, phát sinh thiện căn.
- Gieo trồng duyên lành với Phật pháp.
- Cầu nguyện bình an, tiêu trừ nghiệp chướng.
- Gợi nhắc về sự vô thường, thúc đẩy tinh thần tu tập.
Xá Lợi Đức Phật trong lịch sử
Sự kiện chia Xá Lợi
Ngay sau khi Phật nhập diệt, theo ghi chép, Xá Lợi của Ngài được thu thập được khoảng một thạch sáu đấu (khoảng 1.600 lít). Tám vị vua của tám quốc gia đã cùng đến cầu xin chia Xá Lợi để về nước thờ phụng. Tuy nhiên, Xá Lợi không thể dùng vũ lực phân chia. Cuối cùng, Xá Lợi được chia đều thành 8 phần, mỗi phần được các vị vua rước về nước mình và xây dựng bảo tháp để tôn thờ.
Xá Lợi trong thời hiện đại
Ngày nay, có rất nhiều bảo tháp và chùa chiền trên khắp thế giới lưu giữ các thánh vật Xá Lợi của đức Phật. Một số nơi nổi tiếng có thể kể đến như:
- Tháp Phật tổ (Ấn Độ): Nơi lưu giữ một phần Xá Lợi được cho là xương đầu ngón tay.
- Tháp Long Hưng Tự (Trung Quốc): Lưu giữ Xá Lợi được cho là răng Phật.
- Tháp Phật tổ (Thái Lan): Lưu giữ nhiều Xá Lợi linh thiêng.
Xá Lợi của các bậc cao tăng
Có thể bạn quan tâm: Chùa Quan Âm Linh Ứng (phật Học 2) – Điểm Đến Tâm Linh Thanh Tịnh Ở Sóc Trăng
Không chỉ riêng đức Phật, nhiều vị cao tăng, đại đức, và cả những cư sĩ tại gia tu hành nghiêm mật cũng để lại Xá Lợi sau khi viên tịch. Một số ví dụ nổi bật:
- Lục Tổ Huệ Năng: Đại sư Trung Hoa để lại Xá Lợi.
- Đại sư Hoằng Nhất: Để lại nhiều Xá Lợi hình tròn, trong suốt.
- Đại sư Ấn Quang: Xá Lợi của Ngài được tín đồ tôn kính thờ phụng.
- Đại sư Thái hư và Đại sư Chương Gia: Cũng để lại Xá Lợi quý giá.
Các quan điểm khoa học và tôn giáo
Quan điểm khoa học
Đến nay, mặc dù có nhiều nghiên cứu, khoa học vẫn chưa thể giải thích một cách đầy đủ và chính xác về nguồn gốc vật lý của Xá Lợi. Một số giả thuyết cho rằng Xá Lợi có thể là:
- Một dạng kết tinh từ các khoáng chất trong cơ thể.
- Một hiện tượng sinh học đặc biệt xảy ra trong quá trình hỏa táng ở nhiệt độ cao.
- Tuy nhiên, các giả thuyết này vẫn chưa được chứng minh một cách thuyết phục.
Quan điểm Phật giáo
Phật giáo khẳng định rằng Xá Lợi là kết quả của công đức tu tập, là hiện thân của tâm linh và đạo đức. Nó không phải là một hiện tượng vật lý thông thường, mà là biểu hiện của sự tịnh hóa thân tâm.
Cách chiêm ngưỡng và cúng dường Xá Lợi
Có thể bạn quan tâm: Phật Giáo Hòa Hảo: Lịch Sử Hình Thành, Giáo Lý Cốt Lõi Và Ảnh Hưởng Đến Đời Sống Người Việt
Tôn kính Xá Lợi
- Không dùng tay chạm trực tiếp: Khi chiêm ngưỡng Xá Lợi, cần giữ khoảng cách, thể hiện sự tôn kính.
- Chắp tay, cúi đầu: Biểu hiện lòng thành kính, biết ơn.
- Thành tâm niệm Phật: Khi chiêm ngưỡng Xá Lợi, có thể niệm danh hiệu Phật, phát nguyện tu tập.
Cúng dường Xá Lợi
- Cúng dường hoa, đèn, hương: Những vật cúng dường thanh tịnh, tượng trưng cho tâm thanh tịnh.
- Cúng dường tài vật: Là hình thức thể hiện lòng thành kính, góp phần chăm sóc, bảo vệ thánh vật.
- Cúng dường công đức: Phát tâm làm việc thiện, tu tập, là hình thức cúng dường cao quý nhất.
Xá Lợi Đức Phật tại Việt Nam
Tại Việt Nam, có nhiều ngôi chùa lưu giữ và tôn thờ Xá Lợi Phật, như:
- Chùa Thiên Mụ (Huế)
- Chùa Trấn Quốc (Hà Nội)
- Chùa Vĩnh Nghiêm (TP. Hồ Chí Minh)
- Và rất nhiều ngôi chùa khác trên khắp cả nước.
Những điều cần lưu ý khi tiếp cận Xá Lợi
- Tâm thành kính: Cần tiếp cận Xá Lợi với tâm thái tôn kính, không tò mò, dò xét.
- Tránh mê tín dị đoan: Không nên tin vào những lời đồn đại, thêu dệt không có căn cứ về Xá Lợi.
- Tập trung vào tu tập: Việc chiêm ngưỡng Xá Lợi là để tăng trưởng tín tâm, chứ không phải để cầu mong những điều viển vông.
Kết luận
Xá Lợi đức Phật là một trong những bí ẩn linh thiêng và giá trị tinh thần to lớn nhất trong Phật giáo. Dù khoa học chưa thể giải thích đầy đủ, nhưng đối với hàng triệu tín đồ trên thế giới, Xá Lợi là biểu tượng của chân lý, từ bi, và giác ngộ. Việc chiêm ngưỡng, lễ bái, và cúng dường Xá Lợi là một phương tiện giúp con người hướng thiện, tu tập, và tìm kiếm sự an lạc trong tâm hồn.
Để tìm hiểu thêm về các giá trị tâm linh và văn hóa sâu sắc khác, mời bạn tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 1, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
