Xá lợi răng Phật – một trong những thánh tích linh thiêng nhất của Phật giáo trên thế giới – đang được thờ phụng tại chùa Răng Phật (Sri Dalada Maligawa) ở Kandy, Sri Lanka. Thánh tích này không chỉ là biểu tượng tín ngưỡng mà còn gắn liền với những biến cố lịch sử đầy kịch tính trong suốt hơn 1.600 năm qua.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Vẽ Phật Đơn Giản Cho Người Mới Bắt Đầu
Hành trình từ Ấn Độ đến Sri Lanka
Nguồn gốc thánh tích theo kinh điển
Theo ghi chép trong Kinh Đại Bát-niết-bàn, sau khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập niết bàn, thân thể ngài được hỏa táng theo nghi lễ hoàng gia. Tro cốt và các xá lợi được chia cho các cư sĩ, trong đó có một chiếc răng Phật được cung nghinh về vương quốc Kalinga (nay thuộc bang Odisha, Ấn Độ).
Tại Kalinga, xá lợi răng Phật được các triều đại bảo quản như một báu vật quốc gia, được tôn thờ và gìn giữ cẩn mật qua nhiều thế kỷ. Sự kiện này đánh dấu khởi đầu cho một hành trình kỳ diệu xuyên suốt chiều dài lịch sử.
Có thể bạn quan tâm: Xá Lợi Phật Là Gì? Cách Phân Biệt & Thờ Cúng Đúng Pháp
Cuộc di chuyển đầy gian nan
Vào thế kỷ thứ 4, vương quốc Kalinga rơi vào tình trạng hỗn loạn do các cuộc tranh chấp quyền lực. Trước nguy cơ thánh tích có thể bị hư hại hoặc thất lạc, Vua Guhasiva đã đưa ra một quyết định lịch sử: giao xá lợi cho con gái là Công chúa Hemamala và con rể là Hoàng tử Dantha mang sang Sri Lanka để bảo vệ.
Câu chuyện về cuộc hành trình này trở thành huyền thoại trong Phật giáo. Công chúa Hemamala đã giấu xá lợi răng Phật trong mái tóc của mình, hai người cải trang thành thường dân, vượt biển nguy hiểm để đến vương quốc Anuradhapura dưới thời trị vì của Vua Keerthi Sri Meghavarna.
Sự kiện này không chỉ cứu nguy cho một thánh tích quý giá mà còn đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Phật giáo Sri Lanka, khi đất nước này chính thức trở thành nơi lưu giữ một trong những bảo vật linh thiêng nhất của đạo Phật.
Chùa Răng Phật – Trái tim tâm linh của Sri Lanka
Vị trí và kiến trúc đặc biệt
Chùa Răng Phật (Sri Dalada Maligawa) tọa lạc tại thành phố Kandy, cách Colombo khoảng 120km về phía đông. Ngôi chùa nằm trong khuôn viên cung điện hoàng gia cổ, cạnh hồ Kandy – một hồ nước nhân tạo được xây dựng năm 1807, tạo nên khung cảnh vừa trang nghiêm vừa thơ mộng.
Điều đặc biệt là theo truyền thống, xá lợi răng Phật luôn được bảo quản trong những ngôi chùa nằm trong khuôn viên cung điện hoàng gia, bất kể thủ đô của Sri Lanka đặt ở đâu. Đây là biểu tượng cho sự gắn kết giữa quyền lực chính trị và uy quyền tâm linh.
Hành trình xây dựng và trùng tu
Chùa Răng Phật hiện nay là kết quả của nhiều lần xây dựng và trùng tu qua các triều đại. Vua Wimaladharmasuriya đệ nhất đã cho xây dựng ngôi chùa đầu tiên tại Kandy trong thời gian trị vì từ 1592-1604. Tuy nhiên, ngôi chùa này đã bị quân đội Bồ Đào Nha phá hủy trong các cuộc xâm lược.
Vua Rajasinghe đệ nhị đã cho xây dựng lại chùa vào khoảng thời gian 1635-1687, nhưng một lần nữa, công trình lại bị quân đội Hà Lan thiêu rụi trong các cuộc chiến tranh thuộc địa.
Người có công lớn nhất trong việc tạo dựng hình hài chùa Răng Phật như hiện nay là Vua Wimaladharmasuriya đệ nhị. Năm 1687, ngài cho xây dựng lại ngôi chùa hai tầng với kiến trúc đặc trưng của vương quốc Kandy. Chính điện này đã được trùng tu và bảo tồn cho đến ngày nay.
Năm 1987, Tổng thống Ranasinghe Premadasa đã cho xây dựng mái che mạ vàng phía trên chính điện, tạo nên nét đặc trưng kiến trúc dễ nhận biết của ngôi chùa.
Kiến trúc và không gian linh thiêng
Khu vực ngoại vi
Khi bước vào quần thể chùa, du khách sẽ thấy ngay một chòi có mái hình bát giác nằm bên tay phải. Công trình này được xây dựng năm 1802, ban đầu dùng làm nơi vua phát biểu trước quần thần và lưu trữ tài liệu. Trong thời kỳ Sri Lanka bị Anh chiếm đóng, nơi đây được chuyển đổi thành thư viện lưu trữ kinh văn và sách sử.
Đi qua lối vào chính, du khách sẽ đến khu vực chính điện – nơi đặt xá lợi răng Phật. Chính điện gồm hai tầng, được xây dựng theo phong cách kiến trúc truyền thống của vương quốc Kandy.
Chính điện – Trái tim của chùa
Tầng dưới của chính điện là một gian thờ nổi bật với 20 cột đá chạm trổ tinh xảo. Những hoa văn chạm khắc trên các cột đá thể hiện trình độ nghệ thuật điêu khắc tinh vi của các nghệ nhân Sri Lanka xưa. Khu vực này là nơi diễn ra nghi thức đánh trống cho buổi cầu nguyện tối, tạo nên không khí trang nghiêm và thiêng liêng.
Một cầu thang gỗ được đặt ở phía ngoài dẫn lên tầng trên của chính điện. Cầu thang này được làm từ gỗ quý, bề mặt đã được mài nhẵn theo thời gian bởi bước chân của hàng triệu Phật tử và du khách.
Handun Kunama – Nơi lưu giữ thánh tích
Tầng trên của chính điện được chia làm hai khu vực chính:
Handun Kunama – Đây là gian phòng linh thiêng nhất, nơi đặt bảo tháp lưu giữ xá lợi răng Phật. Cánh cửa dẫn vào khu vực này được phủ vàng, bạc, chạm nổi hình mặt trời và mặt trăng – những biểu tượng thiêng liêng trong văn hóa Phật giáo Sri Lanka.
Xá lợi răng Phật được đặt trong một bảo tháp đặc biệt, gồm 7 chiếc tráp vàng khảm đá quý. Mỗi chiếc tráp được làm thủ công tinh xảo, thể hiện lòng thành kính và sự trân trọng của con người đối với thánh tích.
Do tính chất linh thiêng, người dân và du khách không được nhìn thấy xá lợi trực tiếp. Thánh tích chỉ được chiêm bái gián tiếp qua hộp đựng vào những dịp đặc biệt hoặc có thể nhìn thoáng qua nếu cửa mở trong lúc các nhà sư làm lễ.
Khu vực dâng hoa – Đối diện với Handun Kunama là nơi Phật tử và du khách thập phương có thể dâng hoa cúng Phật. Những bó hoa tươi thắm được đặt cẩn thận, tạo nên không gian thanh tịnh và trang nghiêm.
Có thể bạn quan tâm: Xem Tuổi Thờ Phật: Cách Chọn Vị Phật Độ Mệnh Phù Hợp Với 12 Con Giáp
Ý nghĩa văn hóa và tôn giáo
Biểu tượng của vương quyền
Trong lịch sử Sri Lanka, xá lợi răng Phật không chỉ là một thánh tích tôn giáo mà còn là biểu tượng của vương quyền. Các triều đại phong kiến coi việc bảo vệ và thờ phụng xá lợi như một minh chứng cho quyền lực hợp pháp của mình.
Điều này giải thích tại sao xá lợi luôn được đặt trong khuôn viên cung điện hoàng gia, bất kể thủ đô của đất nước đặt ở đâu. Việc kiểm soát thánh tích đồng nghĩa với việc kiểm soát quyền lực chính trị và tâm linh.
Lễ hội Perahera hằng năm
Hàng năm, chùa Răng Phật tổ chức lễ hội Perahera – một trong những lễ hội Phật giáo lớn nhất và hoành tráng nhất ở Sri Lanka. Lễ hội kéo dài 10 ngày, thường diễn ra vào tháng 7 hoặc tháng 8 dương lịch.
Trong lễ hội, một chiếc kiệu đặc biệt được chuẩn bị để rước xá lợi răng Phật quanh thành phố Kandy. Kiệu được trang trí lộng lẫy, có mái che mạ vàng và được khiêng bởi những người đàn ông khỏe mạnh.
Lễ hội Perahera thu hút hàng trăm nghìn du khách và Phật tử từ khắp nơi trên thế giới. Các đội múa, nhạc, và đặc biệt là những con voi được trang trí công phu tham gia diễu hành, tạo nên một khung cảnh vừa trang nghiêm vừa rực rỡ sắc màu.
Giá trị tâm linh
Đối với Phật tử trên toàn thế giới, việc được chiêm bái xá lợi răng Phật là một vinh dự lớn. Nhiều người coi đây là một phần của hành trình hành hương quan trọng, bên cạnh các thánh tích khác ở Ấn Độ.
Xá lợi răng Phật không chỉ là một di vật lịch sử mà còn là biểu tượng sống động cho sự hiện diện của Đức Phật trong thế giới hiện đại. Đối với nhiều người, việc chiêm ngưỡng thánh tích là cơ hội để nuôi dưỡng niềm tin, tìm kiếm sự an ủi và cảm nhận được sự linh thiêng.
Bảo tồn và phát triển
Công tác bảo tồn
Việc bảo tồn xá lợi răng Phật và ngôi chùa là một nhiệm vụ quan trọng đối với chính quyền Sri Lanka và cộng đồng Phật giáo. Các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt được áp dụng để đảm bảo an toàn cho thánh tích.
Nhiều lần trùng tu và sửa chữa đã được thực hiện để duy trì kiến trúc và không gian của chùa. Các nghệ nhân truyền thống được mời về để phục chế các chi tiết chạm khắc, sơn vẽ và trang trí theo đúng phong cách truyền thống.
Du lịch và giao lưu văn hóa
Chùa Răng Phật hiện nay không chỉ là nơi hành hương tâm linh mà còn là một điểm đến du lịch quan trọng của Sri Lanka. Hàng năm, hàng trăm nghìn du khách từ khắp nơi trên thế giới đến thăm viếng, tìm hiểu về văn hóa và lịch sử Phật giáo.
Việc đón tiếp du khách được tổ chức một cách có hệ thống, vừa đảm bảo tính linh thiêng của nơi thờ tự, vừa tạo điều kiện cho du khách tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa Phật giáo Sri Lanka.
Những điều cần biết khi viếng thăm
Thời gian tham quan
Chùa Răng Phật mở cửa đón khách tham quan hàng ngày. Thời gian tốt nhất để tham quan là vào buổi sáng sớm, khi không khí mát mẻ và ít đông đúc.
Vào những ngày lễ lớn hoặc dịp đặc biệt, lượng khách tham quan có thể rất đông. Du khách nên chuẩn bị tâm lý và sắp xếp thời gian hợp lý để có trải nghiệm tốt nhất.
Quy định khi tham quan
Khi đến tham quan chùa Răng Phật, du khách cần tuân thủ một số quy định quan trọng:
- Trang phục: Cần ăn mặc kín đáo, lịch sự. Không mặc quần ngắn, áo hở vai hoặc váy quá ngắn.
- Tháo giày: Du khách phải tháo giày dép trước khi bước vào khu vực chính điện.
- Giữ trật tự: Không nói chuyện lớn tiếng, chạy nhảy hoặc có hành vi thiếu tôn trọng trong khuôn viên chùa.
- Chụp ảnh: Việc chụp ảnh có thể bị hạn chế trong một số khu vực, đặc biệt là khu vực gần xá lợi răng Phật.
Gợi ý tham quan
Ngoài việc chiêm bái xá lợi răng Phật, du khách có thể dành thời gian tham quan các khu vực khác trong quần thể chùa, tìm hiểu về kiến trúc, nghệ thuật chạm khắc và lịch sử của ngôi chùa.
Nếu có thời gian, du khách cũng có thể tham quan các điểm du lịch khác trong thành phố Kandy như Bảo tàng Quốc gia Kandy, Vườn Thực vật Peradeniya, hoặc hồ Kandy.
Xá lợi răng Phật trong dòng chảy lịch sử
Giá trị lịch sử
Xá lợi răng Phật không chỉ có giá trị tâm linh mà còn mang ý nghĩa lịch sử to lớn. Thánh tích này là minh chứng cho sự phát triển và lan tỏa của Phật giáo từ Ấn Độ sang các nước châu Á khác.
Có thể bạn quan tâm: Xem Phim Phật Giáo: Hành Trình Khám Phá Cuộc Đời Đức Phật Qua Tác Phẩm Điện Ảnh “sri Siddhartha Gautama”
Hành trình của xá lợi từ Ấn Độ đến Sri Lanka phản ánh quá trình giao lưu văn hóa, tôn giáo và chính trị giữa các quốc gia trong khu vực. Việc bảo vệ và thờ phụng thánh tích qua nhiều thế kỷ cho thấy tầm quan trọng của Phật giáo trong đời sống tinh thần của người dân Sri Lanka.
Giá trị văn hóa
Chùa Răng Phật và xá lợi răng Phật là một phần không thể tách rời khỏi bản sắc văn hóa Sri Lanka. Các nghi lễ, lễ hội, truyền thống liên quan đến thánh tích đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể quý giá.
Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc, hội họa phát triển quanh ngôi chùa cũng góp phần làm phong phú thêm kho tàng nghệ thuật truyền thống của Sri Lanka. Những giá trị này được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên sợi dây liên kết bền chặt giữa quá khứ và hiện tại.
Giá trị tâm linh
Đối với Phật tử, xá lợi răng Phật là biểu tượng cho sự hiện diện của Đức Phật. Việc chiêm bái thánh tích không chỉ là một nghi lễ tôn giáo mà còn là cơ hội để con người tìm về sự an bình, thanh tịnh trong tâm hồn.
Trong thời đại hiện nay, khi con người đối mặt với nhiều áp lực và lo toan của cuộc sống, việc tìm đến những nơi thanh tịnh như chùa Răng Phật có thể giúp tâm hồn được lắng đọng, tìm lại sự cân bằng và bình an nội tâm.
Tầm quan trọng đối với Phật giáo thế giới
Trung tâm hành hương
Chùa Răng Phật tại Kandy là một trong những trung tâm hành hương quan trọng nhất đối với Phật tử trên toàn thế giới. Cùng với các thánh tích khác ở Ấn Độ như Bodh Gaya, Sarnath, Lumbini và Kushinagar, ngôi chùa này là điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình hành hương của nhiều Phật tử.
Sự hiện diện của xá lợi răng Phật tại Sri Lanka đã góp phần làm cho đất nước này trở thành một trong những cái nôi của Phật giáo Nam tông, có ảnh hưởng sâu rộng đến các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Lào, Campuchia và Myanmar.
Giao lưu Phật giáo quốc tế
Chùa Răng Phật thường xuyên đón tiếp các đoàn hành hương, các nhà sư và Phật tử từ khắp nơi trên thế giới. Đây là cơ hội để tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm tu tập và thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa các truyền thống Phật giáo khác nhau.
Các lễ hội lớn như Perahera cũng là dịp để quảng bá văn hóa Phật giáo Sri Lanka ra thế giới, góp phần làm phong phú thêm bức tranh Phật giáo toàn cầu.
Tương lai của xá lợi răng Phật
Bảo vệ và phát huy giá trị
Trong bối cảnh hiện đại, việc bảo vệ và phát huy giá trị của xá lợi răng Phật và chùa Răng Phật là một trách nhiệm lớn. Cần có sự kết hợp giữa các biện pháp bảo tồn truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại để đảm bảo an toàn cho thánh tích.
Công tác giáo dục, tuyên truyền về giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của xá lợi răng Phật cũng rất quan trọng, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ.
Phát triển du lịch bền vững
Việc phát triển du lịch quanh chùa Răng Phật cần được thực hiện một cách bền vững, vừa đáp ứng nhu cầu tham quan của du khách, vừa đảm bảo tính linh thiêng và trang nghiêm của nơi thờ tự.
Cần có các chính sách quản lý hợp lý để kiểm soát lượng khách tham quan, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống.
Góp phần hòa bình và hiểu biết
Xá lợi răng Phật không chỉ là một thánh tích tôn giáo mà còn có thể trở thành biểu tượng cho hòa bình và hiểu biết giữa các nền văn hóa, tôn giáo khác nhau. Việc chia sẻ câu chuyện về hành trình lịch sử của thánh tích có thể góp phần thúc đẩy sự tôn trọng và cảm thông giữa các dân tộc.
Chùa Răng Phật có thể đóng vai trò là một cầu nối văn hóa, nơi con người từ khắp nơi trên thế giới có thể gặp gỡ, giao lưu và cùng nhau tìm kiếm những giá trị tốt đẹp của nhân loại.
Kết luận
Xá lợi răng Phật tại chùa Răng Phật ở Kandy, Sri Lanka không chỉ là một thánh tích linh thiêng mà còn là biểu tượng cho sự trường tồn của Phật giáo qua hơn 1.600 năm lịch sử. Hành trình của thánh tích từ Ấn Độ đến Sri Lanka là một câu chuyện đầy kịch tính, thể hiện lòng thành kính và quyết tâm bảo vệ di sản tinh thần của con người.
Ngôi chùa Răng Phật hiện nay không chỉ là nơi hành hương tâm linh mà còn là một bảo tàng sống động về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của Sri Lanka. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của xá lợi răng Phật và ngôi chùa là trách nhiệm của cả cộng đồng quốc tế, góp phần gìn giữ những giá trị tinh thần cao quý cho các thế hệ tương lai.
Đối với những ai có cơ hội đến Sri Lanka, việc viếng thăm chùa Răng Phật không chỉ là một trải nghiệm du lịch mà còn là một hành trình tìm về cội nguồn, khám phá những giá trị tâm linh sâu sắc và cảm nhận được sự kỳ diệu của lịch sử. Thánh tích này mãi mãi là biểu tượng cho lòng thành kính, sự kiên trì và khát vọng hướng thiện của con người trong hành trình tìm kiếm ánh sáng trí tuệ và hòa bình nội tâm.
chuaphatanlongthanh.com mong rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về xá lợi răng Phật và ngôi chùa linh thiêng tại Sri Lanka, góp phần làm phong phú thêm hiểu biết của bạn về văn hóa và lịch sử Phật giáo thế giới.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
