Y và bát không chỉ đơn giản là vật dụng cá nhân của đức Phật Thích-ca Mâu-ni trong suốt cuộc đời du hóa. Chúng được nâng lên thành những biểu tượng thiêng liêng, đại diện cho sự hiện diện của Ngài sau khi nhập diệt, đồng thời là bảo vật truyền thừa chánh pháp từ đời này sang đời khác. Truyền thống y bát của đức Phật là một thông điệp sâu sắc về lối sống thiểu dục, tri túc, và tinh thần cống hiến vô ngã, để lại bài học quý giá cho hàng đệ tử xuất gia cũng như những người con Phật.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Vạn Phật Đỉnh: Ngôi Chùa Việt Nam Lớn Nhất Vùng Trung Tây Hoa Kỳ
Tổng Quan Về Y và Bát Trong Phật Giáo
Trong Phật giáo, y và bát là một trong ba vật dụng thiết yếu (cùng với tích trượng, tọa cụ) mà chư Tăng – Ni luôn mang theo bên mình. Chúng không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày mà còn mang những ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.
Ý nghĩa biểu tượng của y và bát
- Y (Cà-sa): Là biểu tượng của sự xuất ly, từ bỏ đời sống thế tục. Màu sắc hoại sắc (nâu đất, xám, nâu đỏ) tượng trưng cho sự khiêm tốn, không tham đắm sắc đẹp trần tục.
- Bát (Bình bát): Là biểu tượng của sự nương tựa vào sự cúng dường của bốn phương, sống bằng sự bố thí thanh tịnh, không tham cầu vật chất.
Ba loại xá-lợi trong Phật giáo
- Thân xá-lợi: Là xương, răng, tóc, xương cốt còn sót lại sau lễ trà tỳ (hỏa táng).
- Tùy thân xá-lợi: Là những vật dụng mà đức Phật thường dùng khi còn tại thế, trong đó có y và bát.
- Pháp xá-lợi: Là những kinh điển, pháp và luật mà Ngài đã truyền dạy.
Hành Trình Của Chiếc Y Đức Phật
Chiếc y mà đức Phật mặc trong suốt cuộc đời du hóa không phải là một vật phẩm bình thường. Nó gắn liền với các giai đoạn then chốt trong cuộc đời Ngài, từ khi xuất gia cho đến lúc nhập diệt.
Khởi nguyên: Y phấn tảo (y bá nạp) – Nếp sống thiểu dục, tri túc
Ngay sau khi vượt thành xuất gia, thái tử Sĩ-đạt-đa Mâu-ni đã nhận ra rằng bộ y phục sang trọng bằng lụa mà mình đang mặc không phù hợp với cuộc sống của một người tầm cầu chân lý.
- Sự kiện: Thái tử đổi bộ y phục quý giá lấy một bộ y phục màu nhạt từ một người thợ săn (hóa thân của một vị Phạm thiên).
- Ý nghĩa: Đây là khởi đầu cho truyền thống mặc y phấn tảo (pāṃśukūla) hay y bá nạp (loại y được may từ những mảnh vải rách lượm từ đống rác, nghĩa địa, rồi giặt sạch) trong Tăng đoàn.
- Triết lý: Giữa hai cực đoan là người thế tục tham cầu dục lạc và các nhà khổ hạnh sống trần truồng, đức Phật chọn con đường trung đạo. Việc mặc y đơn sơ là biểu hiện của thiểu dục, tri túc, sống đời thiểu dục, đơn giản, chỉ đủ để che thân.
Truyền thuyết về Y của các Bích-chi Phật
Một truyền thuyết đẹp về y của đức Phật liên quan đến mười anh em Bích-chi Phật ở Ca-tỳ-la-vệ:
- Sự kiện: Trước khi nhập diệt, các vị Bích-chi Phật trao lại những tấm y bá nạp của mình cho mẹ, dặn rằng hãy dâng cho vị Phật tương lai là con trai của vua Tịnh Phạn.
- Diễn biến: Người mẹ, rồi người con gái của bà, rồi đến vị thần cây đã giữ gìn cẩn thận những tấm y này qua nhiều thế hệ.
- Kết thúc: Đế Thích (vua của các vị trời) đã nhận y này, giữ gìn và đợi đến khi thái tử xuất gia để trao đổi.
- Ý nghĩa: Y của đức Phật được xem là bảo vật truyền thừa của chư Phật trong nhiều đời, không phải chỉ riêng đức Thích-ca.
Y phấn tảo tại Pāṃśukūlasīvana
Trong sáu năm tu khổ hạnh, chiếc y mà thái tử đã đổi cho người thợ săn bị rách. Ngài đã nhặt những mảnh vải cũ dùng để bọc tử thi của một tỳ nữ, giặt sạch và khâu lại thành một bộ y mới tại một gốc cây.
- Địa điểm: Gốc cây này về sau có tên là Pāṃśukūlasīvana (nơi khâu y phấn tảo).
- Ý nghĩa: Hình ảnh đức Phật tự tay may y bằng những mảnh vải rách là biểu tượng cao đẹp về lòng kiên nhẫn, sự tự lực, và tinh thần không khinh rẻ vật gì, bất kể nó xuất phát từ đâu.
Y Tăng-già-lê của Đức Phật Ca-diếp
Trong thời gian du hóa, y của đức Phật đã trải qua nhiều biến chuyển. Có lần, Ngài được cúng dường những tấm lụa quí hiếm, nhưng Ngài đều giao lại cho các đệ tử tùy nghi sử dụng.
Có thể bạn quan tâm: Đúc Tượng Phật Bổn Sư Bằng Đồng Cao 2m8 Tại Chùa Hồng Phước Sóc Trăng: Quy Trình Và Giá Thành
- Sự kiện: Một lần, bác sĩ Kỳ-bà được tặng một xấp vải quí, liền đem dâng cúng cho đức Phật. Đức Phật đã trao vải lại cho tôn giả A-nan để may y cho Ngài và các đệ tử khác.
- Sự kiện khác: Di mẫu Kiều Đàm dùng tơ quí dệt thành một bộ y dâng cúng cho đức Phật. Khi bị từ chối, bà tỏ ra không vui. Đức Phật liền dạy bà hãy cúng dường cho chư Tăng, vì Tăng bảo là ruộng phước.
- Sự kiện nổi bật: Tôn giả Đại Ca-diếp đã đổi y Tăng-già-lê mềm mại của mình để nhận tấm y phấn tảo mà đức Phật đang dùng. Điều này thể hiện sự hài lòng của đức Phật đối với hạnh đầu đà của tôn giả.
Truyền thuyết về Y Tăng-già-lê của Đức Phật Ca-diếp
Theo sách Pháp Uyển Châu Lâm, trước khi nhập diệt ba tháng, đức Phật kể rằng:
- Sự kiện: Sau khi vượt thành xuất gia, Ngài được một vị thần cây dâng lên y Tăng-già-lê của đức Phật Ca-diếp, theo như lời phó chúc của đức Ca-diếp.
- Diễn biến: Đức Phật đã thọ trì và giữ gìn tấm y này một cách cẩn thận suốt năm mươi năm.
- Ý nghĩa: Y của đức Phật không chỉ là vật dụng cá nhân mà còn là bảo vật nối liền các đời Phật, là biểu tượng của truyền thống thiêng liêng.
Y và Bát trong Lễ Trà Tỳ
Theo tác phẩm Đại Đường Tây Vực Ký của ngài Huyền Trang:
- Sự kiện: Khi hay tin đức Phật nhập diệt, Ma-da phu nhân cùng chư thiên từ cõi trời Đao Lợi đã đến Câu-thi-na để chiêm ngưỡng lần cuối kim thân cùng y Tăng-già-lê, bình bát và tích trượng của đức Phật.
- Sự kiện khác: Ngài Huyền Trang đã được chiêm ngưỡng xá-lợi và y Tăng-già-lê của đức Phật tại thành Ê-la ở Tây Bắc Ấn.
Phân bố Y Bát sau Lễ Trà Tỳ
Sau lễ trà tỳ tại Câu-thi-na, theo các bản sử liệu:
- Xá-lợi: Được sứ giả tám nước mang về xây tháp cúng dường.
- Vật tùy thân: Các vật tùy thân khác như bình bát, tích trượng, y tắm, pháp y… được đưa về thờ ở nhiều nơi khác nhau:
- Bình bát và tích trượng: ở Vajirā
- Hạ y: ở Kusaghara
- Thắt lưng: ở Pāṭaliputra
- Y tắm: ở Campā
- Pháp y: ở cung trời Phạm thiên
Hành Trình Của Chiếc Bát Đức Phật
Chiếc bát mà đức Phật dùng để khất thực cũng là một bảo vật thiêng liêng, gắn liền với truyền thống khất thực của chư Phật trong ba đời.
Bắt nguồn: Bốn Thiên vương dâng bát
Theo các sử liệu Phật giáo:
- Sự kiện: Sau khi thành đạo dưới cội Bồ-đề, đức Phật đã thọ dụng bữa ăn đầu tiên vào tuần thứ tám do hai thương gia Đề Vị (Tapussa) và Ba-lợi (Bhallika) dâng cúng.
- Suy nghĩ của đức Phật: Ngài nghĩ rằng chư Phật trong ba đời đều dùng bình bát để thọ dụng vật thực, nay ta cũng nên theo truyền thống này.
- Sự kiện: Bốn vị Thiên vương biết được tâm niệm đó, mỗi người mang một bình bát bằng đá đem dâng lên đức Phật.
- Kết quả: Vì thương tưởng các vị Thiên vương này, đức Phật liền nhận cả bốn bình bát và dùng thần lực khiến cho bốn bình bát này trở thành một bình bát duy nhất.
- Ý nghĩa: Bát của đức Phật là biểu tượng của sự cúng dường thanh tịnh và truyền thống khất thực.
Bình bát di chuyển khắp nơi
Theo ngài Pháp Hiển và ngài Huyền Trang, bát của đức Phật đã di chuyển đến nhiều nước:
- Nước Phất-lâu-sa (Càn-đà-la): Ngài Pháp Hiển đã được chiêm ngưỡng bát này trong một tu viện. Khi vua Nguyệt Dân muốn mang bát về nước, dù dùng mọi cách, kể cả sức của tám voi, cũng không thể di chuyển được bát. Vua bèn xây bảo tháp và già lam để thờ bát.
- Tích Lan: Theo một nhà sư Ấn Độ, bình bát vốn được thờ tại Tỳ-xá-ly, rồi tuần tự di chuyển đến các nước như Càn-đà-ka, Kế Tân, Tích Lan, Trung Hoa… và cuối cùng quay lại Ấn Độ.
- Trời Đâu-suất: Khi trở về Ấn Độ, bình bát sẽ được mang lên trời Đâu-suất, nơi đức Di-lặc cùng chư thiên cung đón và cúng dường trong bảy ngày.
- Long cung: Sau đó bình bát sẽ được Long vương mang xuống long cung, và đến lúc đức Di-lặc sắp thành Phật, bình bát sẽ được phân thành bốn bình bát cũ tại núi Át-na.
- Tương lai: Khi đức Di-lặc thành đạo, bốn vị Thiên vương sẽ mang bốn bình bát này dâng lên đức Di Lặc.
Bình bát là biểu tượng của chánh pháp hưng thịnh
Bát của đức Phật được xem là một bảo vật luôn mang lại nhiều phước lành cho nhân gian, là biểu tượng cho sự hưng hiển của chánh pháp.
- Khi bình bát được tôn thờ: Chánh pháp vững mạnh, tai ương, ách nạn tiêu trừ, mùa màng đượm nhuần, vua chúa nhân từ, muôn dân sống trong thanh bình và an lạc.
- Khi bình bát bị vỡ hay biến mất: Đó là dấu hiệu của thời kỳ mạt pháp, báo hiệu cho những điềm xấu như bệnh dịch, mất mùa, thiên tai…
Sự kiện bình bát bị vỡ
Có hai sự kiện nổi bật về việc bình bát bị vỡ:
- Bình bát được vị thần núi dâng: Trong suốt ba mươi tám năm, đức Phật luôn sử dụng bình bát này rất cẩn thận. Một lần, La-hầu-la mang bình bát này đến hồ Rồng để rửa nhưng chẳng may làm vỡ bình bát thành năm mảnh. Đức Phật bèn vá lại bình bát và tiên đoán rằng trong tương lai, sau khi Ngài diệt độ, luật tạng sẽ bị chia thành năm bộ, giáo pháp bị chia thành mười tám bộ, và đến lúc chánh pháp suy tàn, tam tạng thánh điển sẽ bị chia thành năm trăm bộ.
- Bình bát bị vua Mị-chi-hạt-la-câu-la phá vỡ: Vua này vốn sùng tín ngoại đạo, tìm mọi cách ngược đãi Phật giáo và phá vỡ bình bát của đức Phật. Chẳng bao lâu sau, vua bị đọa vào đại địa ngục. Cũng vì bình bát bị vua Mị-chi phá hoại nên chánh pháp theo đó cũng dần dần bị suy vong.
Bình bát được trao cho đức Di-lặc
Một trong những sự kiện quan trọng liên quan đến việc truyền thừa y và bát của đức Phật cho đức Di-lặc trong tương lai là việc tôn giả Đại Ca-diếp nhập định lưu thân tại núi Kê Túc.
- Sự kiện: Khi biết cơ duyên hoằng hóa đã mãn, tôn giả Đại Ca-diếp quyết định vào núi Kê Túc nhập đại định đợi đến khi đức Di-lặc thành đạo sẽ trao lại y bát của đức Thích-ca.
- Sự kiện: Khi đức Di-lặc dùng thần lực mở núi Kê Túc, tôn giả Đại Ca-diếp ra khỏi Diệt tận định, trần vai phải, quỳ gối phải, thưa thỉnh và dâng y Tăng-già-lê của đức Thích-ca lên đức Di-lặc.
- Ý nghĩa: Y và bát của đức Phật là biểu tượng của truyền thừa chánh pháp từ đời này sang đời khác, từ đức Thích-ca sang đức Di-lặc.
Ý Nghĩa Sâu Sắc Của Y Bát Trong Thiền Tông
Có thể bạn quan tâm: Xin Xăm Phật Tổ: Cách Gieo Quẻ Tế Công Và Giải Nghĩa Chi Tiết
Khi Thiền tông hưng khởi tại Trung Hoa, y và bát được xem là những biểu tượng thiêng liêng của chánh pháp và là vật truyền thừa tối quan trọng trong thiền môn.
Y là ấn tín của sự truyền thừa chánh pháp
- Truyền thuyết: Sau khi truyền tâm ấn cho ngài Huệ Khả, tổ Bồ-đề Đạt-ma còn truyền pháp y để minh định tông chỉ nhà thiền.
- Ý nghĩa: Việc truyền y và bát là để biểu trưng cho sự truyền thừa chánh pháp, từ một tổ sư Thiên Trúc cho một môn đồ đắc pháp Trung Hoa.
- Huyền ký: Tổ Đạt-ma huyền ký rằng sau khi ngài diệt độ hai trăm năm, pháp y sẽ không được truyền thừa nữa.
Y và bát là biểu tượng của tinh thần thiểu dục, tri túc
- Sự kiện: Việc truyền thừa y và bát trong Phật giáo, đặc biệt là trong Thiền tông, ám chỉ cho sự truyền pháp của một vị thầy hay một thiền sư cho người đệ tử nào xứng đáng và đã đắc pháp với mình.
- Ý nghĩa: Y và bát là biểu tượng của tinh thần thiểu dục, tri túc, sống đời giản dị, thanh cao, không tham cầu tiếng tăm, lợi dưỡng.
Y và bát là hình ảnh cao đẹp về một đời sống thuần tịnh
- Hình ảnh: Một bậc vương tử, một người tầm đạo khả kính nhất, một bậc đạo sư của ba cõi sống một cuộc đời thanh đạm với y phục hoại sắc và bình bát đơn sơ.
- Ý nghĩa: Hình ảnh này là biểu tượng cao đẹp và thâm thúy nhất đối với những ai đang thao thức về một lẽ sống thuần tịnh và thanh cao, những ai đang hướng về một lý tưởng trong sáng, và những ai đang tiếp bước trên con đường mà các bậc tiền nhân khả kính đã đi qua.
Bài Học Từ Y Bát Của Đức Phật
Y và bát của đức Phật không chỉ là những vật dụng cá nhân mà còn là những biểu tượng thiêng liêng, mang lại nhiều bài học quý giá cho hàng đệ tử xuất gia và những người con Phật.
Bài học về tinh thần thiểu dục, tri túc
Có thể bạn quan tâm: Vị Phật Đầu Tiên Trên Trái Đất Là Ai Và Những Điều Ít Biết
- Sống giản dị: Y và bát là biểu tượng của lối sống giản dị, không tham cầu vật chất.
- Sống thanh cao: Y và bát là biểu tượng của lối sống thanh cao, không bị ràng buộc bởi dục vọng.
Bài học về tinh thần cống hiến vô ngã
- Sống vị tha: Y và bát là biểu tượng của lối sống vị tha, luôn nghĩ đến lợi ích của người khác.
- Sống vô ngã: Y và bát là biểu tượng của lối sống vô ngã, không có tư tâm, tư lợi.
Bài học về tinh thần truyền thừa chánh pháp
- Truyền thừa: Y và bát là biểu tượng của sự truyền thừa chánh pháp từ đời này sang đời khác.
- Bảo vệ: Y và bát là biểu tượng của sự bảo vệ chánh pháp, không để cho nó bị suy vong.
Bài học về tinh thần kiên nhẫn, tự lực
- Tự lực: Y của đức Phật được may từ những mảnh vải rách, thể hiện tinh thần tự lực, không ỷ lại vào người khác.
- Kiên nhẫn: Y của đức Phật được giữ gìn cẩn thận suốt năm mươi năm, thể hiện tinh thần kiên nhẫn, không nản chí.
Kết Luận
Y và bát của đức Phật là những biểu tượng thiêng liêng, mang lại nhiều bài học quý giá cho hàng đệ tử xuất gia và những người con Phật. Chúng là biểu tượng của tinh thần thiểu dục, tri túc, tinh thần cống hiến vô ngã, tinh thần truyền thừa chánh pháp, và tinh thần kiên nhẫn, tự lực. Việc hiểu rõ ý nghĩa của y và bát sẽ giúp chúng ta sống một đời sống thuần tịnh, thanh cao, luôn nghĩ đến lợi ích của người khác, và góp phần bảo vệ, truyền thừa chánh pháp cho thế hệ mai sau.
Chúng ta hãy cùng nhau xiển dương đạo pháp, giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của Phật giáo, để y và bát của đức Phật mãi mãi là biểu tượng cao đẹp của một đời sống thuần tịnh, thanh cao.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 21, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
