15 Tháng 1 Cúng Gì? Mâm Cúng, Bài Khấn & Những Điều Cần Biết

15 tháng 1 âm lịch là một trong những ngày rằm lớn nhất năm, còn được gọi là Tết Nguyên Tiêu hay Tết Thượng Nguyên. Đây là dịp lễ quan trọng mang đậm nét văn hóa truyền thống, khi cả gia đình cùng dâng hương, cúng bái để cầu mong một năm mới an lành, may mắn và thịnh vượng. Vậy 15 tháng 1 cúng gì để trọn vẹn ý nghĩa? Mâm cúng cần chuẩn bị những gì? Bài văn khấn như thế nào? Tất cả sẽ được giải đáp chi tiết trong bài viết này.

Có thể bạn quan tâm: 13 Loại Bánh Cúng Mụ: Mâm Cúng Đầy Tháng Cho Bé Trọn Vẹn Theo Phong Tục Truyền Thống

15 Tháng 1 Cúng Gì? Ý Nghĩa Tâm Linh Của Ngày Rằm Lớn Nhất Năm

1.1. Nguồn Gốc và Tên Gọi

15 tháng 1 âm lịch là ngày rằm tháng Giêng, còn được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau:

Tết Nguyên Tiêu: “Nguyên” là đầu tiên, “Tiêu” là đêm. Tết Nguyên Tiêu là “đêm đầu tiên” của năm mới, đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ mới.
Tết Thượng Nguyên: “Thượng” là trên, “Nguyên” là đầu tiên. Tết Thượng Nguyên là lễ hội đầu tiên trong năm, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Tam Nguyên (Thượng Nguyên, Trung Nguyên, Hạ Nguyên).
Lễ hội đèn lồng: Trong ngày này, người dân thường treo đèn lồng, tham gia các lễ hội ánh sáng, biểu tượng cho sự xua tan bóng tối, đón ánh sáng và may mắn.

1.2. Ý Nghĩa Tâm Linh

Việc cúng 15 tháng 1 mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

Giới Thiệu Tổng Quan Về Lễ Cúng Rằm 15 & Mùng 1 Hàng Tháng

Có thể bạn quan tâm: 14 Âm Lịch Đi Chùa Bà Cúng Những Gì: Hướng Dẫn Chu Đáo Cho Ngày Lễ Rằm Tháng Giêng

Tưởng nhớ Tổ Tiên: Con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, biết ơn đến ông bà, cha mẹ đã khuất, cầu mong họ phù hộ độ trì cho gia đình.
Cầu May Mắn: Đây là dịp để cầu mong một năm mới sức khỏe, bình an, tài lộc, công việc thuận lợi.
Xua Tan Vận Hạn: Nhiều gia đình chọn ngày này để cúng dâng sao giải hạn, mong muốn xua đuổi những điều không may mắn trong năm cũ và đón nhận những điều tốt đẹp trong năm mới.
Gắn Kết Gia Đình: Cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, dâng hương là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần, sum họp, tăng thêm tình cảm.

Mâm Cúng 15 Tháng 1 Gồm Những Gì? Chuẩn Bị Thế Nào Cho Trọn Vẹn?

2.1. Lễ Vật Cúng Gia Tiên (Mâm Cúng Chính)

Mâm cúng gia tiên là phần quan trọng nhất, thể hiện lòng thành kính của con cháu. Có thể chuẩn bị mâm cúng chay hoặc mâm cúng mặn, tùy theo phong tục và điều kiện của từng gia đình.

2.1.1. Mâm Cúng Chay

Mâm cúng chay thể hiện sự thanh tịnh, nhẹ nhàng, phù hợp với không khí đầu năm. Các lễ vật thường bao gồm:

Cách Cúng Và Văn Khấn Rằm Tháng Giêng 2025 Chuẩn Nhất

Có thể bạn quan tâm: 14 Tháng 7 Cúng Gì? Mâm Cúng, Lễ Vật Và Cách Chuẩn Bị

Mâm ngũ quả: 5 loại trái cây tươi ngon, màu sắc rực rỡ, tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) và mong ước cầu sung túc, đủ đầy. Các loại quả phổ biến: bưởi, cam, táo, thanh long, dưa hấu, nho, lê…
Hoa tươi: Thường chọn hoa cúc vàng (biểu tượng cho sự trường thọ) hoặc hoa lay ơn, hoa hồng. Cắm hoa thành một bình nhỏ, đặt trên bàn thờ.
Hương (nhang): Thắp hương để thông báo với tổ tiên về việc cúng bái. Nên chọn loại hương sạch, không có hóa chất.
Nến hoặc đèn cầy: Tạo ánh sáng ấm áp, thiêng liêng.
Trà, rượu: Một ấm trà nóng và một chén rượu trắng, thể hiện lòng thành.
Nước: Một ly nước trắng tinh khiết.
Đồ chay: Các món chay như xôi gấc, chè trôi nước, bánh chưng chay, các món rau củ luộc hoặc xào, canh nấm…
Bánh kẹo: Một vài loại bánh kẹo ngọt, tượng trưng cho cuộc sống ngọt ngào, hạnh phúc.
Muối, gạo: Hai thứ này thể hiện sự no đủ, ấm no.
Vàng mã: Giấy tiền, vàng bạc, mũ áo… để dâng lên tổ tiên.

2.1.2. Mâm Cúng Mặn

Mâm cúng mặn thường được sử dụng trong các gia đình có điều kiện hoặc theo phong tục truyền thống. Các lễ vật bao gồm:

Gà luộc: Gà trống thiến luộc nguyên con, bày trên đĩa, tượng trưng cho sự sung túc, đầy đủ.
Heo quay: Một con heo quay nhỏ hoặc một phần heo quay, thể hiện sự thịnh vượng, giàu có.
Xôi gấc: Màu đỏ của gấc tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc.
Bánh chưng: Biểu tượng của truyền thống, sự đoàn viên.
Chả lụa: Một đĩa chả lụa tròn, thể hiện sự trọn vẹn, viên mãn.
Mâm cơm mặn: Gồm cơm, canh, các món mặn như thịt kho, cá kho, nem rán… tùy theo khẩu vị và điều kiện của gia đình.
Mâm ngũ quả, hoa, hương, trà, rượu, nước, bánh kẹo, muối, gạo, vàng mã: Tương tự như mâm cúng chay.

2.2. Lễ Vật Cúng Thần Tài – Thổ Địa

Ngoài cúng gia tiên, nhiều gia đình còn cúng Thần Tài và Thổ Địa để cầu mong tài lộc, kinh doanh thuận lợi. Mâm cúng Thần Tài thường đơn giản hơn, bao gồm:

Hoa tươi
Trái cây
Nhang
Nước
Rượu
Một đĩa bánh mặn (bánh bao, bánh chưng…)

Bài Văn Khấn 15 Tháng 1 (Văn Khấn Rằm Tháng Giêng)

3.1. Bài Văn Khấn Cúng Gia Tiên

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Tài thần.

Con kính lạy các Tôn thần cai quản trong khu vực này.

Con kính lạy tổ tiên nội ngoại họ…

Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …

Hôm nay là ngày … tháng … năm …
Tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính mời các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết Nguyên tiêu, đồng lai hâm hưởng, độ cho gia chúng con được an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được an bình thịnh vượng.

Con kính lạy các cụ tổ tiên…

Chúng con kính mời các cụ tổ tiên…

Bài Văn Khấn Cúng Mùng 1 Và Ngày Rằm 15 Hàng Tháng

Có thể bạn quan tâm: 13 Thứ Quà Cúng Mụ: Ý Nghĩa, Cách Chuẩn Bị Và Những Lưu Ý Quan Trọng