Cách làm gà cúng thế đứng là một trong những kỹ thuật quan trọng trong nghi lễ cúng tế, đặc biệt phổ biến trong các dịp lễ lớn như Tết Nguyên Đán, lễ hội truyền thống hay các仪式 (lễ rước, lễ đặt mâm cúng). Gà cúng thế đứng không chỉ thể hiện sự trang trọng, tinh tế mà còn mang ý nghĩa phong thủy, thể hiện lòng thành kính của người cúng. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước để bạn thực hiện cách làm gà cúng thế đứng một cách chính xác và đẹp mắt.
Trước khi bắt tay vào thực hiện, việc chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu và dụng cụ là bước đầu tiên quan trọng để đảm bảo quá trình làm gà cúng thế đứng diễn ra thuận lợi.
Nguyên liệu chính
Gà ta (gà trống hoặc gà mái): Nên chọn gà còn khỏe, da căng, không bị dị tật. Gà trống thường được ưa chuộng hơn vì thịt chắc, không bị béo.
Gia vị ướp: Gừng, hành, tỏi, muối, đường, bột ngọt, bột nêm, nước mắm, tiêu xay.
Gia vị phụ: Dầu ăn, lá chanh, gừng tươi, hành lá, rau xà lách, dưa leo (để trang trí).
Dụng cụ hỗ trợ: Kẹp kẹp tóc, keo dán (keo nến hoặc keo dán vải), kim khâu (nếu cần), nến nhỏ, giấy bạc, nồi luộc, lò nướng, chổi lông gà (nếu có).
Dụng cụ cần thiết
Kẹp kẹp tóc: Dùng để giữ cố định các chi tiết như cánh, chân, cổ.
Keo dán: Giúp gắn các bộ phận như đuôi, cánh, chân cố định vào thân gà.
Kim khâu: Dùng để khâu lại các vết mổ nếu cần.
Lò nướng hoặc chậu hấp: Tùy theo cách chế biến (nướng, luộc, hấp).
Dụng cụ làm sạch: Dao, kéo, bàn chải lông gà, khăn ướt.
Lưu ý: Tất cả dụng cụ cần được làm sạch và khử trùng để đảm bảo vệ sinh thực phẩm.
2. Sơ chế và làm sạch gà
Sau khi mua gà, bước tiếp theo là làm sạch và chuẩn bị thịt gà một cách kỹ lưỡng để đảm bảo gà sau khi nấu sẽ ngon, thơm và không bị lẫn mùi hôi.
Quy trình làm sạch
Mổ gà: Mổ từ bụng, lấy hết nội tạng, giữ lại tim, gan, lòng vì có thể dùng để nấu canh hoặc trang trí.
Rửa sạch: Ngâm gà trong nước muối loãng khoảng 10 phút để khử mùi hôi và diệt khuẩn.
Làm sạch lông: Dùng bàn chải lông gà chà xát nhẹ nhàng để loại bỏ các mảnh lông còn sót lại.
Làm khô: Dùng khăn mềm lau khô hoặc để gà ráo nước tự nhiên.
Lưu ý đặc biệt
Phi Đội ‘gà Bay’ Cúng Rằm Tháng Giêng 2024, Cách Làm Được Tiết Lộ!
Không cắt rời chân, cánh, đầu trước khi định hình thế đứng. Điều này sẽ giúp bạn dễ dàng điều chỉnh vị trí các bộ phận sau này.
Giữ nguyên hình dạng tự nhiên của gà, tránh làm xé rách da quá mức.
3. Gia vị ướp và tẩm
Việc ướp gia vị đúng cách không chỉ giúp gà ngấm đều mà còn làm tăng hương vị, giữ được màu sắc đẹp mắt.
Công thức ướp gà truyền thống
Gừng: 1 củ, thái lát mỏng.
Tỏi: 3 tép, băm nhuyễn.
Hành tím: 1 củ, băm nhỏ.
Muối: 1 thìa cà phê.
Đường: ½ thìa cà phê.
Bột ngọt: ½ thìa cà phê.
Bột nêm: 1 thìa cà phê.
Nước mắm: 2 thìa canh.
Tiêu xay: ½ thìa cà phê.
Cách ướp
Pha hỗn hợp gia vị: Trộn đều các gia vị trên trong một bát nhỏ.
Xát đều lên thân gà: Dùng tay hoặc bông gòn thoa đều hỗn hợp gia vị lên toàn bộ thân gà, đặc biệt là phần ngực, đùi và cánh.
Ướp từ 30–45 phút: Để gà ngấm đều gia vị. Nếu thời gian cho phép, ướp trong tủ lạnh 2–3 giờ sẽ càng ngấm.
Gợi ý: Để gà có màu vàng đẹp, có thể thêm chút dầu ăn hoặc bơ vào hỗn hợp ướp.
4. Chế biến gà (nướng, luộc hoặc hấp)
Có ba cách phổ biến để chế biến gà cúng thế đứng: nướng, luộc và hấp. Mỗi cách đều có ưu điểm riêng, tùy thuộc vào sở thích và điều kiện của gia đình.
4.1. Nướng gà
Nướng lò: Cho gà vào lò nướng đã đun nóng ở 180°C, nướng 45–60 phút. Xịt nước hoặc dầu ăn lên mặt gà sau 20 phút để giữ ẩm.
Nướng than: Dùng nắp nướng, đặt gà lên vỉ, lật đều tay, nướng khoảng 1–1.5 giờ.
Ưu điểm: Gà giòn da, thơm lừng, giữ được hình dáng đẹp.
4.2. Luộc gà
Luộc nước sôi: Cho nước vào nồi, đun sôi, cho gà vào luộc 30–40 phút. Thỉnh thoảng vớt bọt.
Sau luộc: Vớt gà ra, để nguội, rồi đem hấp lại 10–15 phút để da săn.
Ưu điểm: Gà mềm, giữ được chất dinh dưỡng, phù hợp với người già.
4.3. Hấp gà
Hấp bằng nồi hấp: Cho gà vào xửng, hấp 30–40 phút. Dùng giấy bạc bọc phần cánh, chân để không bị cháy.
Ưu điểm: Gà giữ được độ ẩm, không bị cháy, rất an toàn.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc chọn phương pháp chế biến phụ thuộc vào mục đích cúng tế: nếu cúng ngoài trời, nướng sẽ phù hợp; nếu cúng trong nhà, hấp hoặc luộc là an toàn hơn.
Phi Đội ‘gà Bay’ Cúng Rằm Tháng Giêng 2024, Cách Làm Được Tiết Lộ …
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Gà Cúng Giỗ: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chọn Gà Đến Bày Trí Mâm Cúng
5. Xử lý thế đứng: định hình, gắn đuôi, trang trí
Đây là bước then chốt để biến một con gà thông thường thành gà cúng thế đứng – biểu tượng của sự trang trọng và phong thủy tốt lành.
5.1. Định hình thế đứng
Cổ gà: Gập cổ gà lên, dùng kẹp kẹp tóc giữ cố định ở phần đầu. Cổ nên hơi cong, không quá thẳng.
Cánh: Gập cánh lên, dùng kẹp kẹp tóc giữ cánh ở mức 45 độ so với thân. Cánh phải đối xứng hai bên.
Chân: Gập hai chân gà lên, dùng keo dán cố định vào dưới bụng. Chân nên hướng lên trên, tạo dáng đứng.
Đuôi: Dùng keo dán hoặc kẹp cố định đuôi gà, kéo nhẹ để đuôi cong tự nhiên.
5.2. Gắn đuôi và trang trí
Đuôi: Nếu đuôi lỏng, dùng keo dán hoặc kẹp để giữ đuôi đứng thẳng.
Trang trí thêm: Có thể gắn thêm lông gà giả, hoa lá, hoặc dây ruy-băng xung quanh cổ gà để tăng phần trang trọng.
Lưu ý: Khi gắn các chi tiết, tránh dùng keo quá nhiều, vì keo có thể chảy và làm mất thẩm mỹ.
6. Phối hợp với mâm cúng để tạo hình hài hòa
Gà cúng thế đứng không chỉ đẹp một mình, mà còn cần được phối hợp hài hòa với các món ăn khác trên mâm cúng để tạo nên một tổng thể trang trọng, đầy đủ.
Cách sắp xếp
Vị trí trung tâm: Gà cúng thế đứng nên đặt ở vị trí trung tâm của mâm cúng, tượng trưng cho sự chủ đạo.
Hướng đặt: Theo phong thủy, gà nên được đặt ngửa cổ về phía cửa ra vào hoặc hướng về phía bàn thờ.
Kết hợp với các món khác: Xung quanh gà có thể đặt các món như cơm trắng, canh mồng tơi nấu thịt, trái cây, hoa quả, rượu, trà.
Lưu ý về màu sắc
Màu sắc hài hòa: Gà nướng có màu vàng cánh gián, kết hợp với các món xanh lá, đỏ (rau củ) sẽ tạo nên sự cân bằng về thị giác.
Tránh màu sắc tương phản quá mạnh: Không nên đặt gà gần các món có màu đen hoặc nâu đậm.
7. Một số lỗi thường gặp và cách khắc phục
Hà Tĩnh: Lạ Mắt Thế Gà Quỳ, Bay, Đứng Trên Cỗ Cúng Rằm Tháng Giêng …
Nguyên nhân: Chân không được cố định chắc chắn, keo dán không đủ.
Khắc phục: Dùng thêm kẹp kẹp tóc hoặc keo dán vải để giữ chân chắc hơn.
Lỗi 2: Da gà bị cháy, khô
Nguyên nhân: Nướng ở nhiệt độ quá cao, không xịt nước.
Khắc phục: Giảm nhiệt độ, xịt nước hoặc dầu ăn định kỳ.
Lỗi 3: Gà bị mất hình dáng, cánh xệ
Nguyên nhân: Kẹp không đủ lực, hoặc ướp quá lâu làm da nhão.
Khắc phục: Dùng kẹp có độ bám cao, hoặc thay bằng kẹp nhựa chuyên dụng.
8. Những lưu ý phong thủy khi dùng gà cúng thế đứng
Theo quan niệm dân gian, gà cúng thế đứng không chỉ là món ăn, mà còn mang ý nghĩa phong thủy:
Gà trống: Tượng trưng cho nam tính, sức mạnh, bảo hộ. Phù hợp với các nghi lễ nam giới hoặc lễ rước dâu.
Gà mái: Tượng trưng cho nữ tính, sự sum họp, ấm áp. Phù hợp với các nghi lễ gia đình, lễ thắp hương.
Màu da vàng: Biểu tượng của sự giàu có, may mắn.
Đuôi cong: Tượng trưng cho sự phát triển, mở rộng.
Tuy nhiên, các quan niệm này mang tính chất tham khảo và đoán đoán. Bạn nên linh hoạt tùy theo văn hóa địa phương và niềm tin cá nhân.
9. Kết luận
Cách làm gà cúng thế đứng là một nghệ thuật kết hợp giữa ẩm thực, nghệ thuật sắp xếp và ý nghĩa văn hóa. Qua bài viết này, chúng tôi đã hướng dẫn chi tiết từng bước từ chuẩn bị nguyên liệu, sơ chế, ướp gia vị, chế biến, đến định hình thế đứng và trang trí. Với những hướng dẫn này, bạn hoàn toàn có thể tự tay làm một con gà cúng thế đứng đẹp mắt, ngon miệng và đầy ý nghĩa.
Hãy thực hiện chậm rãi, cẩn thận và trân trọng từng bước, bởi đó không chỉ là một món ăn, mà còn là lòng thành kính được dâng lên tổ tiên, thần linh. Chúc bạn thành công và có một mâm cúng trọn vẹn!
