Cúng mùng 10 đầu năm, đặc biệt là cúng vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng), là một trong những nghi lễ quan trọng không thể thiếu của người dân Việt Nam. Đây là thời điểm các gia đình, đặc biệt là những người làm kinh doanh, mở hàng, cầu mong một năm làm ăn tấn tới, tài lộc dồi dào. Nghi lễ này không chỉ là tín ngưỡng tâm linh mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa truyền thống sâu sắc. Việc chuẩn bị mâm cúng đúng cách, thành tâm sẽ giúp gia chủ đón nhận được nhiều may mắn, phúc lộc cho cả một năm.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Giao Thừa Trọn Vẹn Ý Nghĩa Cho Ngày Tết
Tìm hiểu về phong tục cúng mùng 10 đầu năm
Theo quan niệm dân gian, ngày mùng 10 tháng Giêng hàng năm là ngày “Vía Thần Tài”. Đây là ngày tưởng nhớ công lao của Thần Tài – vị thần cai quản tiền bạc, của cải. Vào ngày này, mọi người thường sửa soạn lễ vật để dâng lên Thần Tài, cầu xin cho việc làm ăn buôn bán được thuận lợi, tấn tài tấn lộc. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa thực sự của ngày này cũng như cách chuẩn bị mâm cúng sao cho chu đáo.
Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Vía Thần Tài
Tương truyền, Thần Tài là một vị thần ở trên trời, chuyên cai quản tiền bạc, vàng bạc châu báu. Một lần xuống trần gian vui chơi, do uống rượu say nên bị trộm lấy hết quần áo và tài sản. May mắn được một ông lão buôn bán gà vịt tốt bụng giúp đỡ. Nhờ có Thần Tài ở lại mà cửa hàng của ông lão bán đắt hàng, làm ăn phát đạt. Sau đó, Thần Tài nhớ nhà và bay về trời vào đúng ngày mùng 10 tháng Giêng. Để tưởng nhớ và cầu mong Thần ban phát tài lộc, người dân đã chọn ngày này làm ngày cúng Thần Tài.
Việc cúng mùng 10 đầu năm mang ý nghĩa lớn lao về mặt tinh thần. Nó không chỉ là nghi lễ thờ cúng thông thường mà còn là cách để con người ta bày tỏ lòng biết ơn, sự thành kính đối với các vị thần linh. Đối với những người làm kinh doanh, đây là ngày khởi đầu cho một năm làm ăn thuận buồm xuôi gió. Họ tin rằng, nếu chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, thành tâm thì Thần Tài sẽ chứng giám và ban cho nhiều may mắn, giúp công việc làm ăn tấn tới, gặp nhiều tài lộc.
Bên cạnh đó, phong tục này còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần, cùng nhau chuẩn bị mâm cơm cúng. Điều này giúp gắn kết tình cảm, tạo không khí vui vẻ sau những ngày Tết. Việc chuẩn bị mâm cúng cũng phần nào thể hiện sự tươm tất, chu đáo của gia chủ đối với công việc kinh doanh của mình.
Mâm cúng Thần Tài mùng 10 gồm những gì?
Mâm cúng Thần Tài không cần quá linh đình nhưng phải đầy đủ các lễ vật truyền thống. Dưới đây là những lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng mùng 10 đầu năm:
- Heo quay hoặc gà luộc: Heo quay (thường là heo sữa quay nguyên con) hoặc gà luộc nguyên con là lễ vật quan trọng nhất. Heo quay象征着 sự no ấm, đầy đủ, còn gà luộc则象征着 sự cát tường, may mắn.
- Rượu, thuốc lá: Theo quan niệm truyền thống, mâm cúng Thần Tài không thể thiếu bình rượu và điếu thuốc. Đây là những vật phẩm dâng lên Thần để thể hiện sự hiếu khách và thành kính.
- Trái cây: Nên chọn các loại trái cây tươi ngon, ngũ quả để dâng lên. Cần lưu ý không nên dùng các loại quả đã bị dập nát hoặc héo úa.
- Bánh kẹo: Bánh kẹo là lễ vật không thể thiếu, thể hiện sự ngọt ngào, ấm no cho một năm mới.
- Nhang đèn: Nến, nhang, đèn là những vật phẩm tâm linh không thể thiếu trong mọi mâm cúng. Gia chủ nên chọn nhang thơm, nến sạch để dâng lên Thần.
- Nước, hoa: Nước sạch và hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền…) là những vật phẩm giúp mâm cúng trở nên trang trọng và thanh khiết hơn.
Ngoài ra, một số gia đình có thể chuẩn bị thêm các lễ vật khác như: Xôi chè, bánh chưng, bánh tét… Tuy nhiên, cần lưu ý mâm cúng phải được sắp xếp gọn gàng, sạch sẽ và tươm tất. Đặc biệt, vị trí đặt bàn thờ Thần Tài cần phải là nơi sạch sẽ, thông thoáng, không bị các vật cản che khuất.
Văn khấn cúng mùng 10 đầu năm chuẩn nhất
Văn khấn là phần quan trọng trong nghi lễ cúng mùng 10. Gia chủ cần đọc văn khấn một cách thành tâm, rõ ràng để Thần linh chứng giám. Dưới đây là bài văn khấn cúng Thần Tài chuẩn nhất mà bạn có thể tham khảo:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Kính lạy Thần Tài vị tiền.
Có thể bạn quan tâm: Cúng 16 Tháng Chạp: Ý Nghĩa, Nghi Thức Và Những Điều Cần Biết
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là:…
Ngụ tại:…
Thành tâm sửa soạn hương hoa lễ vật,金银财帛, dâng lên trước án, kính cẩn tâu trình:
Ngày Vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng năm mới, con cầu xin Thần Tài thương xót tín chủ, ban cho tài lộc, công danh hanh thông, làm ăn phát đạt, gia đạo an khang, tật bệnh tiêu trừ, tăng tài tiến lộc, mua may bán đắt, buôn bán phát tài, tiền vào như nước, tiền ra như chỉ, cầu gì được nấy, nguyện gì cũng thành.
Chúng con kính lạy, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Cách bài trí bàn thờ Thần Tài đúng cách
Bàn thờ Thần Tài thường được đặt ở dưới đất, ở một vị trí thông thoáng, nhìn ra cửa chính. Vị trí đặt bàn thờ phải là nơi sạch sẽ, không bị các vật cản che khuất. Gia chủ cần lưu ý một số điểm sau khi bài trí bàn thờ:
Vị trí đặt bàn thờ
Theo các chuyên gia phong thủy, bàn thờ Thần Tài nên được đặt ở vị trí “tọa hướng nhìn ra cửa chính”. Tức là đặt ở vị trí có thể quan sát được hết không gian bên ngoài cửa chính. Đây là vị trí giúp đón nhận được nhiều sinh khí, tài lộc từ bên ngoài vào nhà.
Ngoài ra, bàn thờ không nên đặt ở những nơi ẩm thấp, tối tăm hoặc bị các vật dụng khác che khuất. Cần đảm bảo bàn thờ luôn sạch sẽ, thông thoáng. Không nên đặt bàn thờ ở những nơi có luồng gió mạnh thổi trực tiếp vào hoặc ở những nơi có ánh sáng mặt trời chiếu thẳng vào.
Một lưu ý quan trọng là bàn thờ Thần Tài thường được đặt chung với bàn thờ Thổ Địa. Đây là hai vị thần cùng cai quản về tài lộc và đất đai trong gia đình. Vì vậy, cần sắp xếp vị trí đặt tượng hai vị thần này cho phù hợp.
Thứ tự đặt tượng trên bàn thờ
Thứ tự đặt tượng trên bàn thờ Thần Tài cũng rất quan trọng. Theo đó, gia chủ cần sắp xếp:
- Tượng Thần Tài: Đặt ở vị trí bên trái (theo hướng từ trong nhà nhìn ra).
- Tượng Thổ Địa: Đặt ở vị trí bên phải.
- Bát hương: Đặt ở vị trí trung tâm, ở phía trước hai vị thần.
- Lọ hoa, đĩa quả: Đặt ở hai bên bát hương.
- Ông Cóc (Thiên Lộc): Đặt ở bên trái, quay ra ngoài để đón tài lộc.
- Tỳ Hưu: Đặt ở bên phải, quay vào trong để giữ tài lộc.
Ngoài ra, trên bàn thờ còn có các vật phẩm khác như: chén nước, khay đựng tiền, bánh kẹo… Cần sắp xếp cho gọn gàng, ngăn nắp.
Lưu ý khi thắp hương
Khi thắp hương cúng mùng 10, gia chủ cần lưu ý:
- Số lượng nhang: Nên thắp 3 hoặc 5 nén nhang. Không nên thắp quá nhiều nhang gây khói bụi, không tốt cho sức khỏe.
- Thời gian thắp hương: Nên thắp hương vào buổi sáng sớm hoặc buổi trưa. Không nên thắp hương vào buổi tối muộn.
- Cách thắp hương: Cần thắp hương một cách thành tâm, đọc rõ bài văn khấn. Không nên vội vàng, đọc ậm ừ cho qua.
Ngoài ra, khi thắp hương xong, gia chủ cần để nhang cháy hết tự nhiên. Không nên dập nhang khi chưa cháy hết. Sau khi nhang cháy hết, gia chủ có thể hóa vàng và rải tiền vàng ra ngoài sân hoặc trước cửa nhà.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Chè Cúng 23 Chuẩn Vị, Ý Nghĩa Cho Mâm Cỗ Trọn Vẹn
Một số lưu ý quan trọng khi cúng mùng 10
Để nghi lễ cúng mùng 10 được hoàn chỉnh và mang lại hiệu quả tâm linh cao, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
Chuẩn bị mâm cúng từ hôm trước
Gia chủ nên chuẩn bị mâm cúng từ hôm trước (tức là ngày mùng 9). Cần chọn mua các lễ vật tươi ngon, sạch sẽ. Không nên mua các lễ vật đã bị ươn, héo hoặc dập nát. Việc chuẩn bị từ hôm trước giúp gia chủ không bị vội vàng, đảm bảo mâm cúng được tươm tất.
Ngoài ra, vào ngày cúng, gia chủ cần dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, lau chùi các tượng thần, thay nước trong chén, thay hoa tươi… Đây là những việc làm thể hiện sự thành kính đối với thần linh.
Thành tâm khi cúng
Điều quan trọng nhất khi cúng mùng 10 là sự thành tâm. Gia chủ cần ăn mặc chỉnh tề, nghiêm túc khi làm lễ. Không nên cúng qua loa cho xong việc. Cần đọc rõ bài văn khấn, thể hiện rõ mong muốn của mình.
Theo các chuyên gia tâm linh, thành tâm là yếu tố quyết định đến sự linh thiêng của mâm cúng. Dù mâm cúng có đơn giản nhưng nếu gia chủ thành tâm thì vẫn được thần linh chứng giám.
Một số kiêng kỵ
Trong ngày cúng mùng 10, gia chủ cần kiêng kỵ một số điều sau:
- Kiêng quét nhà, dọn dẹp: Trong ngày Vía Thần Tài, không nên quét nhà, dọn dẹp. Vì quan niệm dân gian cho rằng, nếu quét nhà sẽ làm hất tay tài lộc ra ngoài.
- Kiêng để hoa héo, nước đục: Cần thay hoa tươi, nước sạch hàng ngày. Không nên để hoa héo úa, nước đục trên bàn thờ.
- Kiêng cúng mặn: Một số quan niệm cho rằng nên cúng mặn cho Thần Tài. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều tranh cãi về vấn đề này. Gia chủ có thể cúng chay hoặc mặn tùy theo tín ngưỡng của gia đình. Tuy nhiên, cần đảm bảo mâm cúng được sạch sẽ, tươm tất.
Ngoài ra, gia chủ cũng cần kiêng kỵ những điều như: không để trẻ con đùa giỡn trước bàn thờ, không để các vật dụng linh tinh trên bàn thờ…
Các câu hỏi thường gặp về cúng mùng 10
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về việc cúng mùng 10 mà nhiều người quan tâm:
Có nhất thiết phải cúng heo quay không?
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Cúng Giao Thừa Và Cách Bày Mâm Ngũ Quả Ngày Tết
Không nhất thiết phải cúng heo quay. Tùy vào điều kiện kinh tế mà gia chủ có thể chọn lễ vật phù hợp. Nếu không có heo quay, có thể thay bằng gà luộc, vịt quay hoặc các món chay. Quan trọng là sự thành tâm của gia chủ.
Tuy nhiên, heo quay là lễ vật truyền thống và được nhiều người ưa chuộng. Nếu có điều kiện, gia chủ nên chuẩn bị heo quay để mâm cúng được đầy đủ và trang trọng hơn.
Có thể cúng Thần Tài vào buổi tối không?
Thời gian cúng tốt nhất là vào buổi sáng, từ 5h – 7h (giờ Dần) hoặc 9h – 11h (giờ Tỵ). Đây là những giờ tốt, giúp việc cúng được linh thiêng hơn.
Việc cúng vào buổi tối không được khuyến khích. Vì buổi tối là thời gian âm khí mạnh, không phù hợp để cúng các vị thần dương khí như Thần Tài.
Nếu lỡ quên cúng mùng 10 thì sao?
Nếu lỡ quên cúng mùng 10, gia chủ có thể cúng bù vào ngày mùng 11 hoặc mùng 12. Tuy nhiên, cần thành tâm tạ lỗi với thần linh. Theo các chuyên gia tâm linh, thành tâm là quan trọng nhất, thần linh sẽ không trách phạt nếu gia chủ thật lòng.
Tuy nhiên, để tránh trường hợp này, gia chủ nên ghi chú lại hoặc đặt báo thức để không bỏ lỡ ngày cúng quan trọng này.
Kết luận
Cúng mùng 10 đầu năm là một phong tục đẹp của người Việt Nam, thể hiện lòng biết ơn và sự thành kính đối với Thần Tài. Đây là nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh lớn lao, giúp gia chủ cầu mong tài lộc, may mắn cho một năm mới. Tuy nhiên, bên cạnh việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, gia chủ cần đặc biệt lưu ý đến sự thành tâm và cách bài trí bàn thờ đúng cách.
Hy vọng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về ý nghĩa, cách chuẩn bị mâm cúng và bài văn khấn cúng mùng 10 đầu năm. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích về văn hóa, tâm linh và phong tục tập quán của người Việt. Chúc bạn và gia đình có một năm mới an khang, thịnh vượng, tài lộc dồi dào!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
