Nghi thức cúng cô hồn là một phong tục truyền thống lâu đời của người Việt, đặc biệt quan trọng vào tháng cô hồn (tháng 7 âm lịch). Đây không chỉ là hành động tâm linh đơn thuần mà còn thể hiện tấm lòng nhân ái, tưởng nhớ đến những linh hồn lang thang, không có người thờ cúng. Việc chuẩn bị và thực hiện lễ cúng đúng cách giúp gia chủ thể hiện sự thành kính, cầu mong bình an cho gia đình và tránh những điều không hay theo quan niệm dân gian.
Hiểu rõ về nguồn gốc, thời gian cũng như các bước chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn cúng cô hồn là điều cần thiết để mọi nghi lễ diễn ra trọn vẹn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ thông tin chi tiết về nghi thức cúng cô hồn, giúp bạn đọc có cái nhìn cận cảnh và thực hành chuẩn xác nhất.
Có thể bạn quan tâm: Mùng 5 Tháng 5 Nên Cúng Gì? Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Lễ Tết Đoan Ngọ Trọn Vẹn
Nguồn gốc và ý nghĩa của nghi thức cúng cô hồn
Theo tín ngưỡng dân gian và quan niệm Phật giáo, con người tồn tại bởi hai phần là hồn và xác. Khi cái chết xảy ra, xác thân tan rã nhưng linh hồn vẫn còn đó và tiếp tục tồn tại ở một cõi khác. Tùy vào nghiệp báo khi còn sống (thiện hoặc ác), linh hồn sẽ được đầu thai, lên thiên đàng hoặc bị đày xuống địa ngục. Những linh hồn không được ai thờ cúng, chết oan uổng hoặc phạm nhiều tội ác sẽ trở thành “cô hồn”, lang thang khắp nơi, chịu đói rét và không nơi nương tựa.
Tháng 7 âm lịch hàng năm, theo tích xưa kể lại, Diêm Vương mở cửa âm phủ để các vong hồn được tự do trở lại dương gian từ ngày mùng 2 đến ngày rằm. Đây là thời điểm các cô hồn được phép lên trần thế. Vì vậy, nghi thức cúng cô hồn ra đời với mục đích “cứu tế” những linh hồn khốn khổ này, giúp họ có chút thực phẩm, quần áo và tiền bạc để vơi bớt nỗi đau khổ.
Bên cạnh đó, cúng cô hồn còn là cách để gia chủ cầu mong bình an, xua đuổi những điều xui xẻo và thể hiện tinh thần “từ bi hỉ xả” của người theo đạo Phật. Lễ cúng thường không quá cầu kỳ nhưng đòi hỏi sự thành tâm. Đồ cúng thường là các món ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo trắng, gạo, muối, bánh kẹo, vì người xưa quan niệm các vong hồn tội nghiệp có thực quản nhỏ hẹp, khó nuốt thức ăn bình thường.
Có thể bạn quan tâm: 4 Món Chay Cúng Rằm Đơn Giản, Dễ Làm, Tròn Vị Tâm Linh
Thời gian cúng cô hồn thích hợp nhất
Theo quan niệm dân gian, bạn có thể cúng cô hồn vào bất cứ ngày nào trong tháng 7 âm lịch, từ ngày mùng 1 đến ngày 30. Tuy nhiên, thời gian cúng cô hồn phù hợp nhất thường là vào buổi chiều.
Lý giải cho điều này là do các cô hồn khi mới được thả ra từ cõi âm thường rất yếu ớt, sợ ánh sáng mặt trời mạnh vào ban ngày. Vì vậy, họ chỉ dám xuất hiện vào lúc trời chập choạng tối hoặc chiều muộn để nhận lộc. Nếu cúng vào ban ngày, có thể các vong hồn sẽ không dám đến nhận lễ vật. Do đó, các gia đình thường chuẩn bị mâm cúng và tiến hành nghi lễ vào khoảng chiều tối, thường là ngày rằm (15/7) hoặc các ngày khác tùy theo sự sắp xếp của gia chủ.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Ngũ Quả Cúng Tất Niên: Thời Điểm, Ý Nghĩa Và Cách Bày Trí Đúng Nhất
Cách chuẩn bị mâm lễ cúng cô hồn đầy đủ
Mâm cúng cô hồn không cần quá xa hoa, quan trọng là sự thành tâm và đầy đủ các lễ vật theo truyền thống. Dưới đây là danh sách những món đồ cần chuẩn bị:
- Tiền vàng và quần áo: Chuẩn bị ít nhất 15 lễ tiền vàng, 20 đến 50 bộ quần áo giấy (quần áo chúng sinh). Đây là vật phẩm thiết yếu để các cô hồn có tiền bạc và trang phục sử dụng ở cõi âm.
- Thực phẩm cúng: Gồm 5 loại hoa quả ngũ sắc (trái cây có 5 màu khác nhau), bỏng ngô, khoai lang luộc, ngô luộc, sắn luộc, bánh kẹo các loại và bim bim. Những món này phù hợp với các linh hồn nhỏ tuổi hoặc có thực quản hẹp.
- Tiền mặt: Dùng các tờ tiền thật với mệnh giá nhỏ (như 500đ, 1.000đ, 2.000đ) lót kín mặt mâm cúng để tạo sự trang trọng.
- Cháo và nước: 12 bát cháo trắng nhỏ, 3 ly nước lọc, gạo và muối (dùng để rắc xung quanh sau khi cúng xong).
- Các vật phẩm khác: Mía chặt khúc dài khoảng 15cm (để nguyên vỏ), 3 cây nhang, 2 nến nhỏ, hoa tươi (hoa cúc hoặc hoa đồng tiền).
- Lưu ý: Khi bày lễ, nên đặt mâm cúng ở ngoài trời, trước cửa nhà hoặc nơi buôn bán. Tránh cúng xôi, gà vì theo quan niệm, đây là lễ vật linh thiêng không dành cho các cô hồn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Trí Mâm Hoa Quả Cúng Giỗ Trang Nghiêm Và Ý Nghĩa
Bài văn khấn và nghi thức cúng cô hồn chuẩn nhất
Việc đọc bài văn khấn cúng cô hồn đúng cách giúp thể hiện sự tôn trọng và truyền tải rõ ràng lời cầu nguyện của gia chủ đến các chư vị linh hồn. Bạn có thể tham khảo bài văn khấn dưới đây hoặc tụng các câu chân ngôn theo kinh Nhật Tụng.
Các câu chân ngôn quan trọng
Trước khi đọc văn khấn chính, gia chủ nên trì tụng các câu chân ngôn sau đây (mỗi câu 7 lần) để cầu mong sự gia hộ:
- Khấn tinh pháp giới chân ngôn: “Ôm lam, ôm sĩ lâm”.
- Khấn chân ngôn phá địa ngục: “Án già ra để dạ, ta bà ha”.
- Khấn chân ngôn biến thực: “Nam mô tát phạ đát tha, nga đà phạ lô chỉ đế, án tám bạt ra, tám bạt ra hồng”. (Câu này có tác dụng cầu xin biến hóa thực phẩm cho nhiều).
- Khấn chân ngôn cam lồ thuỷ: “Nam mô tô rô bà da, đát tha nga đa da, đát điệt tha. Ám tô rô, tô rô, bát ra tô rô, bát ra tô rô, ta bà ha”. (Câu này có tác dụng cầu xin biến hóa nước uống cho nhiều).
Bài văn khấn cúng cô hồn
Sau khi đã trì tụng các câu chân ngôn, gia chủ đọc bài văn khấn như sau:
“Con tên là… (họ và tên), tuổi…, ngụ tại (địa chỉ thường trú hoặc tạm trú): số nhà…, phường/xã…, quận/huyện…
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, nhân ngày tháng cô hồn, con thành tâm chuẩn bị lễ vật dâng lên chư vị.
Con kính mời các chư vị khuất mặt, khuất mày, kẻ lớn, người nhỏ, thập loại cô hồn, các Đảng, âm binh ngoài đường, ngoài xá, hữu danh vô vị, hữu vị vô danh, các chiến sĩ trận vong, đồng bào tử nạn… về nơi đây hưởng lộc thực đầy đủ và cùng với con niệm Phật cầu vãng sanh.
Con cầu xin chư vị phù hộ cho gia đình con được mạnh khỏe, bình an, làm ăn tấn tới, tránh xa những điều xui xẻo.
Niệm Phật: Nam mô a di đà phật (10 lần).
Niệm: Nam mô đa bảo như lai (10 lần).
Niệm: Nam mô bảo thắng như lai (10 lần).
Niệm: Nam mô quảng bác thân như lai (10 lần).
Niệm: Nam mô diệu sắc thân như lai (10 lần).
Niệm: Nam mô ly bố uý như lai (10 lần).
Niệm: Nam mô cam lồ vương như lai (10 lần).”
Sau khi đọc xong bài văn khấn, gia chủ thắp nhang, vái ba vái rồi đợi nhang cháy được một nửa thì hóa tiền vàng. Khi đốt, nên đốt riêng từng tờ để tro không bay tứ tung.
Những lưu ý quan trọng khi làm lễ cúng cô hồn
Để tránh những điều không hay và đảm bảo nghi thức cúng cô hồn diễn ra suôn sẻ, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
- Tuyệt đối không cúng trong nhà: Lễ cúng cô hồn phải được bày biện ở ngoài trời, trước cửa nhà hoặc nơi buôn bán. Không được mang các lễ vật vào trong nhà sau khi cúng xong.
- Không cúng xôi, gà: Theo dân gian, xôi và gà là lễ vật linh thiêng thường dùng để cúng thần, Phật hoặc tổ tiên, không phù hợp để cúng các cô hồn.
- Bày lễ vật đầy đủ 4 hướng: Khi trải tiền vàng lên mâm, nên để đủ 4 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc để các cô hồn ở hướng nào cũng có thể nhận được.
- Cách xử lý khi bị giật đồ cúng: Nếu gia chủ chưa kịp thắp nhang mà có người đến giật đồ cúng, bạn nên buông tay ngay lập tức. Đừng cố giữ lại vì theo quan niệm, đó là điềm may cho người giật và gia chủ cũng không nên tranh cãi.
- Sau khi cúng xong: Không mang các vật phẩm (đồ mã, tiền âm phủ) vào nhà. Hãy đốt chúng ngay tại chỗ. Đối với muối và gạo, bạn nên rải ra tám hướng (tám phương) xung quanh nhà. Các đồ ăn khác có thể để lại cho người nghèo hoặc trẻ con đến xin.
Nghi thức cúng cô hồn không chỉ là một phong tục tín ngưỡng mà còn là nét đẹp văn hóa “lá lành đùm lá rách” của người Việt. Qua đó, chúng ta thể hiện lòng từ bi, sự tưởng nhớ và giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc chuẩn bị được một mâm cúng cô hồn đúng cách, trọn vẹn ý nghĩa tâm linh và đón nhận nhiều bình an cho gia đình.
Để tham khảo thêm nhiều kiến thức đời sống, văn hóa và mẹo vặt hữu ích khác, bạn đọc có thể truy cập chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
