Việc chuẩn bị một mâm hoa quả cúng giỗ không chỉ đơn thuần là để dâng hương lên bàn thờ tổ tiên mà còn thể hiện lòng thành kính, biết ơn của con cháu đối với người đã khuất. Một mâm hoa quả đẹp, đúng quy tắc tâm linh sẽ giúp không gian thờ cúng trở nên trang trọng, ấm cúng hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách lựa chọn và sắp xếp các loại quả cũng như bài trí mâm cúng sao cho vừa thẩm mỹ vừa mang ý nghĩa phong thủy tốt đẹp. Việc chọn sai loại quả hoặc bố trí lộn xộn có thể làm mất đi sự tôn nghiêm của nghi lễ tưởng nhớ.
Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn đọc những thông tin chi tiết nhất về các loại quả nên và không nên dùng, các quy tắc bài trí mâm hoa quả cúng giỗ chuẩn xác, cùng với đó là những lưu ý quan trọng giúp bạn chuẩn bị một mâm cúng tươm tất nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Lễ Cúng Tết Đoan Ngọ 2026: Sự Khác Biệt Độc Đáo Giữa 3 Miền
Những quy tắc cốt lõi khi chuẩn bị mâm hoa quả cúng giỗ
Trước khi đi vào chi tiết cách bài trí, chúng ta cần hiểu rõ những nguyên tắc cơ bản nhất khi chuẩn bị mâm hoa quả cúng giỗ. Những quy tắc này không chỉ giúp mâm cúng đẹp mắt hơn mà còn đảm bảo tính đúng đắn về mặt tâm linh.
1. Ưu tiên số lượng quả lẻ
Theo quan niệm truyền thống, số lẻ (1, 3, 5, 7, 9) tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở và mang ý nghĩa cát tường. Do đó, khi chuẩn bị mâm hoa quả cúng giỗ, bạn nên chọn số lượng quả là số lẻ. Thông thường, mâm ngũ quả sẽ bao gồm 5 loại quả khác nhau, nhưng tùy vào hoàn cảnh và điều kiện, bạn có thể chọn ít hơn hoặc nhiều hơn, miễn sao tổng số quả là số lẻ. Tránh chọn số chẵn vì theo quan niệm dân gian, số chẵn mang ý nghĩa trọn vẹn nhưng trong thờ cúng, số lẻ mới là số của sự linh thiêng.
2. Nguyên tắc “Đông bình, Tây quả”
Cách bài trí bàn thờ theo phong thủy có ảnh hưởng lớn đến sự hòa hợp không gian. Theo đó, hướng Đông (bên tay trái bàn thờ nếu nhìn từ trong ra) thường đặt lọ hoa (bình hoa), còn hướng Tây (bên tay phải) sẽ đặt đĩa hoa quả. Đây là quy tắc “Đông bình, Tây quả” được áp dụng phổ biến. Nếu bàn thờ của bạn có hai lọ hoa ở hai bên, mâm hoa quả nên được đặt ở vị trí chính giữa để tạo sự cân đối. Nếu chỉ có một lọ hoa, hãy đặt lọ hoa ở hướng Đông và đĩa hoa quả ở hướng Tây.
3. Chọn quả tươi ngon, lành lặn
Mâm hoa quả cúng giỗ là vật phẩm dâng lên tổ tiên, vì vậy cần phải chọn những quả tươi nhất, không bị dập nát, thối rửa hay sâu bệnh. Quả phải có màu sắc tự nhiên, căng mọng. Tránh chọn những quả quá chín hoặc có dấu hiệu hư hỏng vì điều này không chỉ làm mất thẩm mỹ mà còn được cho là thiếu thành kính. Ngoài ra, nên chọn những quả còn cuống lá, lá xanh tốt tượng trưng cho sức khỏe và sự may mắn.
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Kinh Cúng Sao Giải Hạn: Ý Nghĩa, Văn Khấn, Và Các Nghi Thức Căn Bản
Các loại quả nên chọn cho mâm hoa quả cúng giỗ
Việc lựa chọn loại quả nào cho mâm cúng giỗ không chỉ dựa trên sở thích mà còn dựa vào ý nghĩa tâm linh mà chúng mang lại. Dưới đây là những loại quả thường được dùng và lý do tại sao chúng được ưa chuộng:
Dưa hấu: Đây là loại quả được yêu thích trong các mâm cúng nhờ hình dáng tròn trịa, vỏ xanh, ruột đỏ. Dưa hấu tượng trưng cho sự may mắn, trọn vẹn. Vỏ xanh代表着 sự bình yên, ruột đỏ代表着 sự thịnh vượng. Khi bày trí, bạn có thể cắt đôi quả dưa hấu để lộ phần ruột đỏ đẹp mắt hoặc để nguyên quả.
Táo: Màu đỏ của quả táo là biểu tượng của sự giàu có và phú quý. Theo phong thủy, táo còn mang ý nghĩa của sự bình an và hạnh phúc gia đình. Loại quả này có thể dễ dàng tìm thấy ở bất kỳ đâu và phù hợp với mọi không gian bàn thờ.
Sung: Trong dân gian, quả sung là biểu tượng của sự thịnh vượng và phú quý. Tên gọi “sung” còn gợi liên tưởng đến sự sung túc, đủ đầy. Đây là loại quả không thể thiếu trong mâm cúng giỗ của nhiều gia đình.
Đu đủ: Quả đu đủ tròn, dày thịt, tượng trưng cho cuộc sống sung túc, đủ đầy. Đu đủ còn mang ý nghĩa cầu mong mọi việc thuận lợi, hanh thông. Khi chọn đu đủ, nên chọn quả chín vàng đều, không bị non quá hoặc dập nát.
Phật thủ: Đây là loại quả có hình dạng đặc biệt, giống như bàn tay của Phật. Phật thủ mang ý nghĩa che chở, bảo vệ và mang lại nhiều điều tốt đẹp cho gia chủ. Mùi hương của phật thủ cũng rất dễ chịu, giúp không gian thờ cúng thêm phần thanh tịnh.
Dứa (Thơm): Dứa là biểu tượng của sự may mắn và thịnh vượng. Quả dứa có nhiều mắt, tượng trưng cho sự nhiều của cải, tài lộc. Khi chọn dứa, nên chọn quả có mắt dày, vỏ vàng, cuống còn xanh.
Đào: Đào được xem như món quà của thần linh, tượng trưng cho sức khỏe, sự trường thọ và linh khí. Trong mâm cúng giỗ, đào thường được dùng để cầu mong sức khỏe cho gia đình.
Bưởi: Trong tiếng Hán, từ “bưởi” có phát âm gần giống với từ “con trai”. Vì vậy, người ta thường đặt quả bưởi trên bàn thờ để cầu lộc cho con trai, mong con cái thành danh, mạnh khỏe.
Ngoài ra, các loại quả khác như ổi, cam quýt, dừa, mãng cầu, xoài, chuối, lựu… cũng đều mang những ý nghĩa tốt đẹp và có thể sử dụng trong mâm hoa quả cúng giỗ. Quan trọng là sự kết hợp hài hòa giữa các loại quả về màu sắc và ý nghĩa.
Có thể bạn quan tâm: Khoa Cúng Tạ Đất: Ý Nghĩa, Bài Văn Khấn Và Quy Trình Cúng Chuẩn Nhất
Các loại trái cây không nên chưng trên bàn thờ ngày giỗ
Bên cạnh những loại quả nên dùng, có một số loại quả được cho là không phù hợp để dâng cúng trong ngày giỗ. Việc tránh xa những loại quả này giúp mâm cúng của bạn trở nên trang trọng và đúng đắn hơn.
Quả có vị chát, đắng, cay, chua: Các loại quả như ớt, mướp đắng, khế chua… thường mang hương vị không dễ chịu và có thể gây cảm giác khó chịu trong không gian thờ cúng linh thiêng. Hơn nữa, vị chát, đắng không tượng trưng cho sự tốt lành, ngọt ngào mà người xưa thường cầu mong.
Các loại quả có gai nhọn: Mít, sầu riêng là những loại quả có gai nhọn. Việc đặt những quả có gai trên bàn thờ có thể gây nguy hiểm hoặc khiến không gian thờ cúng trở nên không an lành, thiếu đi sự êm ấm. Gai nhọn còn mang ý nghĩa chướng ngại, không thuận lợi.
Quả có mùi quá nồng: Không gian thờ cúng cần sự thoáng đãng, thanh tịnh. Do đó, không nên chọn những loại quả có mùi quá nồng như sầu riêng (mùi rất mạnh) hoặc một số loại quả lên men. Mùi hương hỗn tạp có thể gây khó chịu cho người tham gia lễ cúng.
Quả chín nẫu, thối: Những quả chín nẫu, thối rữa thường dễ bị ruồi nhặng bu và thu hút côn trùng. Điều này không chỉ làm mất đi vẻ trang nghiêm mà còn được cho là làm ô uế không gian thờ cúng, thể hiện sự thiếu thành tâm của con cháu.
Có thể bạn quan tâm: Khoa Cúng Triệu Linh: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Bài Khấn Cơ Bản
Các mẫu mâm hoa quả cúng giỗ đẹp và ý nghĩa
Dưới đây là một số mẫu mâm hoa quả cúng giỗ đơn giản nhưng vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ và ý nghĩa tâm linh. Bạn có thể tham khảo và điều chỉnh tùy theo điều kiện của gia đình.
Mẫu mâm hoa quả cúng giỗ đơn giản:
Với những gia đình thích sự tối giản, bạn có thể chọn 5 loại quả cơ bản như: 1 quả bưởi, 1 quả táo, 1 quả dưa hấu, 1 quả cam và 1 quả lê. Sắp xếp bưởi ở vị trí trung tâm, các loại quả còn lại xung quanh. Đĩa quả nên là đĩa lớn, có hoa văn trang nhã.
Mẫu mâm trái cây cúng giỗ đẹp:
Để mâm cúng trở nên bắt mắt hơn, bạn có thể kết hợp nhiều loại quả có màu sắc khác nhau. Ví dụ: 1 quả dưa hấu đỏ, 1 quả bưởi xanh, 1 quả cam vàng, 1 quả nho tím và 1 quả lê trắng. Việc kết hợp màu sắc giúp mâm cúng trở nên sinh động và hài hòa hơn.
Mẫu chưng trái cây bàn thờ ngày giỗ trang trọng:
Đối với những gia đình muốn mâm cúng thật hoành tráng, bạn có thể sử dụng nhiều loại quả như: 1 cặp bưởi, 1 cặp dưa hấu, 1 cặp cam, 1 cặp táo, 1 cặp lê, cùng với các loại quả nhỏ như nho, cherry, ớt đỏ để trang trí. Mâm cúng này thường được dùng cho những gia đình có nhiều thành viên hoặc tổ chức cúng giỗ lớn.
Mẫu đĩa hoa quả thắp hương ngày giỗ dễ làm:
Nếu bạn không có nhiều thời gian, hãy chọn 3 loại quả đơn giản: 1 quả bưởi, 1 quả táo, 1 quả chuối. Sắp xếp bưởi ở giữa, táo và chuối ở hai bên. Đây là cách bài trí nhanh gọn nhưng vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ và ý nghĩa.
Lưu ý khi chưng mâm hoa quả cúng giỗ
Khi chuẩn bị mâm hoa quả cúng giỗ, ngoài việc chọn loại quả và bài trí, bạn cần lưu ý một số điểm sau để mâm cúng trở nên hoàn hảo hơn.
Thắp hương hoa quả số lẻ hay chẵn?
Như đã đề cập ở trên, số lẻ luôn là sự lựa chọn ưu tiên trong các nghi lễ cúng bái. Vì vậy, khi mua hoa quả, bạn nên chọn số lượng là số lẻ (1, 3, 5, 7, 9). Đối với hoa thắp hương, cũng nên chọn số lẻ que hương. Bát hương trên bàn thờ thường có 1, 3 hoặc 5 bát.
Cách cắm hoa bàn thờ ngày giỗ:
Hoa thắp hương trong ngày giỗ thường được cắm vào bình cổ cao. Bạn có thể chọn các loại hoa như hoa lay ơn, hoa cúc, hoa hồng… Cắt hoa ngắn vừa phải, cắm đơn giản, không nên cắm quá cầu kỳ. Nếu bàn thờ có hai lọ hoa, bạn đặt hai lọ hoa ở hai bên và mâm hoa quả ở giữa. Nếu chỉ có một lọ hoa, đặt lọ hoa ở hướng Đông (bên trái) và đĩa hoa quả ở hướng Tây (bên phải).
Vệ sinh bàn thờ trước khi đặt mâm cúng:
Trước khi đặt mâm hoa quả cúng giỗ lên bàn thờ, bạn cần lau dọn bàn thờ sạch sẽ. Bàn thờ phải được giữ gìn vệ sinh, không có bụi bẩn, cành cây khô hoặc các vật dụng linh tinh. Điều này thể hiện sự tôn trọng và thành kính của gia chủ đối với tổ tiên.
Thời gian trưng hoa quả:
Hoa quả tươi chỉ để được trong thời gian nhất định. Do đó, bạn nên trưng hoa quả lên bàn thờ trước khi cúng khoảng 30 phút đến 1 tiếng. Sau khi cúng xong, có thể hạ mâm hoa quả xuống để chia cho gia đình ăn (trừ trường hợp cúng xong hạ xuống luôn). Tránh để hoa quả quá lâu trên bàn thờ sẽ bị héo úa, thối rữa.
Việc chuẩn bị một mâm hoa quả cúng giỗ không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và thành tâm của người chuẩn bị. Hy vọng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp bạn đọc có thêm kinh nghiệm để chuẩn bị một mâm cúng tươm tất, trang nghiêm và ý nghĩa nhất. Để tìm hiểu thêm nhiều thông tin bổ ích về ẩm thực, cúng bái và đời sống, bạn hãy tiếp tục theo dõi các bài viết tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
