Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mang ý nghĩa lớn lao trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây không chỉ là thời điểm để gia đình sum họp mà còn là lúc để thực hiện nghi lễ cúng bái, tiễn thần cũ đón thần mới, và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm tới. Việc chuẩn bị bài cúng giao thừa năm tân sửu (và các năm khác) luôn được chú trọng, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ quy trình chuẩn bị mâm lễ và nội dung văn khấn chuẩn xác. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, đầy đủ về cách chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn chuẩn nhất theo truyền thống văn hóa dân gian.
Có thể bạn quan tâm: Tổng Quan Về Bài Cúng Com Cho Hương Linh: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Nghi Thức Cúng
Tổng quan về nghi lễ cúng Giao thừa
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm sẽ có các vị thần khác nhau xuống cai quản hạ giới. Cứ hết một năm, các vị thần cũ sẽ bàn giao công việc cho những vị thần mới. Vì vậy, người Việt thường chuẩn bị hai mâm cỗ cúng Giao thừa: một mâm cúng trong nhà (tế tổ tiên) và một mâm cúng ngoài trời (các vị thần linh).
Nghi lễ này không chỉ là thủ tục mang tính hình thức mà còn thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn đối với bề trên và thần linh, đồng thời cầu mong một năm mới bình an, may mắn. Mâm cỗ cúng Giao thừa thường được chuẩn bị chu đáo, tươm tất, thể hiện sự thành tâm của gia chủ.
Có thể bạn quan tâm: Múa Lục Cúng Hoa Đăng: Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc Của Cung Đình Huế
Cách chuẩn bị mâm cúng Giao thừa
Để chuẩn bị cho nghi lễ cúng Giao thừa, gia chủ cần phân biệt rõ hai mâm cúng: mâm cúng ngoài trời (cúng thần linh) và mâm cúng trong nhà (cúng tổ tiên). Mỗi mâm cỗ sẽ có những lễ vật và ý nghĩa riêng.
Mâm cúng Giao thừa ngoài trời (cúng thần linh)
Mâm cúng ngoài trời là cỗ mặn, có tác dụng tiễn các vị thần cũ và đón các vị thần mới. Lễ vật không cần quá cầu kỳ, chủ yếu là những sản vật gần gũi với đời sống gia đình, miễn sao đảm bảo thanh tịnh. Các lễ vật thường thấy bao gồm:
- Xôi gà: Xôi thường là xôi gấc hoặc xôi đỗ, tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng. Gà cúng nên chọn gà trống choai, mới tập gáy, thân hình cân đối, mào cờ, mỏ vàng, chân vàng và chưa từng đạp mái. Gà luộc nguyên con, bày lên mâm.
- Thủ lợn (đầu lợn): Được dùng để thể hiện sự đầy đặn, sung túc. Đôi khi có thể thay thế bằng giò lụa.
- Bánh chưng: Là món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết, tượng trưng cho sự biết ơn trời đất.
- Mứt, trầu cau, rượu, nước: Các lễ vật này dùng để dâng lên thần linh, thể hiện sự thành kính.
- Vàng mã: Dùng để cúng thần linh, sau khi cúng xong sẽ hóa vàng.
- Hoa quả: Chọn các loại quả tươi ngon, đẹp mắt, có thể là cam, bưởi, chuối, táo, lê…
Mâm cúng ngoài trời phải đặt ở nơi sạch sẽ, cao ráo. Trên mâm nên có một bát gạo để cắm hương, hai ngọn nến hoặc đèn dầu thắp sáng.
Mâm cúng Giao thừa trong nhà (cúng tổ tiên)
Mâm cúng trong nhà là cỗ chay hoặc mặn tùy theo điều kiện gia đình, thường được cúng sớm hơn mâm ngoài trời. Lễ vật trong mâm cúng tổ tiên thường đơn giản hơn, chủ yếu là các món ăn mà gia đình thường dùng, thể hiện sự thành tâm.
- Hoa quả: Các loại quả tươi, không bị dập nát.
- Xôi chè: Xôi chè là món ăn truyền thống trong ngày Tết, thể hiện sự hiếu thảo.
- Nước lọc, trà: Dâng lên tổ tiên.
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo ngày Tết.
- Vàng mã: Dùng để cúng tổ tiên.
Mâm cúng trong nhà được đặt trên bàn thờ gia tiên, nơi trang nghiêm nhất trong nhà.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Nghi Thức Cúng Mông Sơn Thí Thực: Ý Nghĩa Và Quy Trình Chuẩn Xác
Bài cúng Giao thừa theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Bài cúng Giao thừa là phần quan trọng nhất trong nghi lễ, giúp gia chủ gửi gắm lời nguyện cầu đến thần linh và tổ tiên. Dưới đây là bài văn khấn chuẩn theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa thông tin), bạn có thể tham khảo và thay đổi thông tin cho phù hợp với gia đình mình.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Kính lạy:
- Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
- Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
- Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
- Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần
- Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Hành khiển
- Con kính lạy ngài đương niên thiên quan Tống Vương Hành khiển, Ngũ Đạo hành binh chi thần, Lâm Tào phán quan
- Con kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Hổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm [Năm cũ] với năm [Năm mới], chúng con là: …………….., sinh năm: ………, hành canh: ……….. tuổi, cư ngụ tại số nhà:………, ấp/khu phố:……….., xã/phường ……….., quận/huyện/ thành phố …………………., tỉnh/thành phố ……………………
Nhân phút thiêng liêng Giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng-đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt.
Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dường Phật-Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cái Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết Về Nghi Thức Cúng Giao Thừa Đêm 30 Tết
Lưu ý khi cúng Giao thừa
Khi thực hiện nghi lễ cúng Giao thừa, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và đúng với truyền thống:
- Thời gian cúng: Giao thừa là khoảnh khắc chuyển giao giữa hai năm âm lịch. Vì vậy, mâm cúng nên được chuẩn bị sẵn sàng và cúng đúng vào thời điểm giao thừa. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện và phong tục từng vùng miền, có thể cúng sớm hơn một chút.
- Vị trí đặt mâm cúng: Mâm cúng ngoài trời nên đặt ở nơi sạch sẽ, cao ráo, trước cửa nhà hoặc sân thượng. Mâm cúng trong nhà đặt trên bàn thờ gia tiên. Tránh đặt mâm cúng ở những nơi ô uế, thiếu trang nghiêm.
- Lễ vật: Lễ vật cúng Giao thừa nên được chuẩn bị tươm tất, tươi ngon. Tránh sử dụng các lễ vật đã cũ hoặc bị dập nát.
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất trong bất kỳ nghi lễ cúng bái nào là lòng thành tâm của gia chủ. Hãy chuẩn bị mâm cúng bằng tất cả sự thành kính và mong muốn những điều tốt đẹp nhất cho gia đình.
Kết luận
Cúng Giao thừa là một phong tục đẹp của người Việt, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và thần linh, đồng thời cầu mong một năm mới bình an, may mắn. Hy vọng những thông tin trên đây về bài cúng giao thừa năm tân sửu và cách chuẩn bị mâm lễ sẽ giúp bạn và gia đình có một mùa Tết trọn vẹn, ý nghĩa. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết hay về văn hóa, đời sống và các lĩnh vực khác trong cuộc sống.
Cập Nhật Lúc Tháng 2 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
