Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, là thời điểm các vị thần linh, tổ tiên về hưởng lộc và chứng giám lòng thành của gia chủ. Việc chuẩn bị một mâm cúng giao thừa đầy đủ, đúng nghi thức không chỉ thể hiện sự thành kính mà còn là mong ước về một năm mới bình an, may mắn. Tuy nhiên, tùy theo quan niệm vùng miền và điều kiện gia đình, bộ cúng giao thừa có thể linh hoạt trong lễ vật. Dưới đây là tổng hợp chi tiết 5 bộ cúng giao thừa phổ biến nhất hiện nay, giúp bạn đọc dễ dàng lựa chọn và chuẩn bị cho đêm thiêng liêng sắp tới.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Dựng Cửa Chính Và Các Nghi Lễ Tâm Linh Khi Xây Dựng Nhà Cửa
Bảng tổng hợp Top 5 bộ cúng giao thừa chuẩn chỉnh
Việc chuẩn bị mâm cúng giao thừa có thể khiến nhiều người bối rối vì sự khác biệt giữa các vùng miền. Để giúp bạn đọc dễ hình dung và lựa chọn, chúng tôi đã tổng hợp 5 bộ cúng phổ biến nhất, từ đơn giản đến trọn vẹn, phù hợp với từng không gian thờ cúng.
| Tên bộ cúng | Đối tượng thờ cúng | Lễ vật chính | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|---|
| 1. Bộ cúng Giao thừa ngoài trời (Trời – Đất) | Thần linh, Chư vị Tôn thần cai quản địa phương. | 1 con gà trống luộc nguyên con, mâm ngũ quả, hương hoa trà quả, vàng mã. | Là mâm cúng quan trọng nhất, cúng ở sân trước hoặc ban công để tiễn旧 thần,迎新 thần. |
| 2. Bộ cúng Giao thừa trong nhà (Thần Táo) | Táo Quân (vị thần cai quản bếp núc). | Mâm cơm cúng đơn giản (cơm, canh, cá), trầu cau, hương hoa. | Cúng ngay trong bếp sau khi cúng ngoài trời xong, tạ ơn Táo Quân đã chăm sóc gia đình một năm qua. |
| 3. Bộ cúng Giao thừa Phật giáo | Chư Phật, Bồ Tát (thờ chung hoặc thờ riêng). | Hương, hoa quả tươi, nước lọc, bánh kẹo chay. (Tuyệt đối không cúng đồ mặn, thịt). | Dành cho gia đình theo đạo Phật hoặc thờ Phật riêng. Lễ vật thanh tịnh, chú trọng niệm Phật. |
| 4. Bộ cúng Giao thừa người có tang | Gia tiên, thần linh (nhưng kiêng kỵ nhiều). | Lễ vật mặn đơn giản, không cúng xôi gà lớn, giảm bớt vàng mã. | Cần kiêng cữ việc đốt vàng mã lớn, tránh làm động mồ mả. Phong tục tùy theo từng địa phương. |
| 5. Bộ cúng Giao thừa đầy đủ (Toàn bộ) | Kết hợp: Ngoài trời, trong nhà, bàn thờ gia tiên. | Gà luộc, xôi chè, hoa quả, trầu cau, rượu thuốc, vàng mã đầy đủ. | Dành cho gia đình có điều kiện và muốn làm tròn lễ nghĩa, thờ cúng tổ tiên đầy đủ nhất. |
Có thể bạn quan tâm: Vàng Mã Cúng Rằm Tháng Giêng: Cẩm Nang Chuẩn Bị Lễ Vật Và Nghi Thức Hóa Vàng
Chi tiết 5 bộ cúng giao thừa chuẩn nhất hiện nay
Dựa vào bảng so sánh trên, bạn đọc có thể xác định được nhu cầu của gia đình. Dưới đây là chi tiết từng bộ cúng và những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị.
1. Bộ cúng Giao thừa ngoài trời (Thần Linh)
Đây là mâm cúng bắt buộc phải có trong đêm giao thừa, được bày biện ở khoảng sân trước, ban công hoặc cửa ra vào. Mục đích là để tiễn các vị thần linh cũ của năm cũ và đón thần linh mới của năm mới.
Lễ vật:
- 1 con gà trống luộc: Phải là gà trống chưa đạp mái, luộc nguyên con, để nguyên phao câu (mông gà), bày biện tư thế ngay ngắn, đầu hướng ra ngoài cửa chính.
- Mâm ngũ quả: Tùy theo từng vùng miền nhưng phổ biến là 5 loại quả tượng trưng cho Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ (chuối, bưởi, cam, táo, ổi…).
- Hương hoa: 1 lư hương, 2 cây nến (hoặc 2 cốc dầu), 1 lọ hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền).
- Trầu cau: 1 quả cau, 3 lá trầu (hoặc trầu têm cánh phượng).
- Rượu, nước, trà: 3 ly nước lọc, 1 ấm trà nhỏ, 1 ly rượu trắng.
- Vàng mã: Bộ vàng mã cúng giao thừa (tiền vàng, quần áo, giày dép cho thần linh).
- Đồ mặn: Xôi, gà, bánh chưng/bánh tét, nem rán, canh măng…
Cách bày biện: Gà luộc để nguyên con, quay đầu ra cửa chính. Mâm ngũ quả đặt sau gà. Hương hoa, trầu cau, rượu nước đặt phía trước. Mâm cúng nên có 3 hoặc 5 bát cơm nhỏ xếp cạnh nhau.
2. Bộ cúng Giao thừa trong nhà (Táo Quân)
Sau khi cúng xong mâm cúng ngoài trời, gia chủ chuyển vào trong nhà để cúng Táo Quân (vị thần bếp núc). Đây là nghi lễ cảm tạ thần bếp đã che chở cho gia đình trong năm qua.
Lễ vật:
- Mâm cơm cúng: Đơn giản hơn mâm cúng ngoài trời, bao gồm cơm, canh, cá (hoặc thịt), nem, dưa hành…
- Trầu cau: 1 quả cau, 3 lá trầu.
- Hương hoa: 1 lư hương, 1 lọ hoa tươi, 2 cây nến.
- Nước, trà: 3 ly nước lọc, 1 ấm trà nhỏ.
- Vàng mã: Bộ vàng mã Táo Quân (quần áo, giày dép, nón).
Cách bày biện: Mâm cúng được đặt ở bàn thờ Táo Quân (thường là trên bếp hoặc bàn thờ nhỏ trong bếp). Lễ vật sắp xếp gọn gàng, ấm cúng. Gia chủ thắp hương, khấn vái tạ ơn Táo Quân và cầu xin một năm mới no ấm.
3. Bộ cúng Giao thừa Phật giáo
Đối với các gia đình theo đạo Phật hoặc thờ Phật tại gia, mâm cúng giao thừa cần đảm bảo sự thanh tịnh, không sát sinh.
Lễ vật:
- Hương hoa: 1 lư hương, 1 lọ hoa tươi (hoa sen, hoa cúc, hoa huệ), 2 cây nến.
- Nước lọc: 3 ly nước lọc sạch.
- Trái cây: Mâm ngũ quả chay (trái cây tươi, không dùng đồ giả).
- Bánh kẹo chay: Các loại bánh chay, kẹo chay, xôi chè (không thịt).
- Vàng mã (tùy chọn): Một số gia đình Phật tử không đốt vàng mã, hoặc chỉ đốt少量 (một ít) tiền vàng.
Cách bày biện: Mâm cúng được đặt ở bàn thờ Phật hoặc bàn thờ gia tiên (nếu thờ chung). Khi cúng, gia chủ nên ăn mặc chỉnh tề, đọc kinh Phật, cầu mong quốc thái dân an, gia đình hòa hợp.
4. Bộ cúng Giao thừa cho người có tang
Theo phong tục truyền thống, nhà có tang (đang để tang cha mẹ, ông bà) thường kiêng kỵ làm cỗ lớn, đốt vàng mã lớn trong năm đầu tang. Tuy nhiên, việc cúng giao thừa vẫn phải tiến hành để thể hiện lòng thành với tổ tiên.
Lễ vật:
- Đồ mặn đơn giản: Chỉ nên cúng cơm canh đơn giản, không cúng xôi gà lớn, nem rán nhiều món.
- Trái cây: Mâm ngũ quả nhỏ.
- Hương hoa: 1 lư hương, 1 lọ hoa tươi, 2 cây nến.
- Vàng mã: Chỉ cúng tiền vàng đơn giản, không cúng quần áo, giày dép lớn.
Cách bày biện: Mâm cúng được bày biện đơn giản, gọn gàng. Gia chủ nên mặc quần áo tang (nếu còn trong thời gian tang chế) hoặc trang phục tối màu, trang nghiêm. Khi cúng, đọc bài văn khấn ngắn gọn, thành tâm.
5. Bộ cúng Giao thừa đầy đủ (Toàn bộ)
Đây là mâm cúng kết hợp đầy đủ các nghi lễ: cúng ngoài trời, cúng trong nhà (Táo Quân) và cúng bàn thờ gia tiên. Dành cho các gia đình muốn làm tròn lễ nghĩa, không phân biệt vùng miền.
Lễ vật:
- Mâm cúng ngoài trời: Gà luộc nguyên con, mâm ngũ quả lớn, hương hoa, trầu cau, rượu, nước, trà, vàng mã.
- Mâm cúng trong nhà (Táo Quân): Cơm canh đơn giản, trầu cau, hương hoa, vàng mã Táo.
- Mâm cúng bàn thờ gia tiên: Xôi chè, bánh chưng/bánh tét, hoa quả, hương hoa, vàng mã gia tiên.
Cách bày biện: Gia chủ sẽ chuẩn bị 3 mâm cúng riêng biệt hoặc kết hợp (mâm ngoài trời và mâm gia tiên có thể đặt chung ở bàn thờ chính, mâm Táo đặt ở bếp). Quy trình cúng: Cúng ngoài trời trước, sau đó cúng trong nhà (Táo), cuối cùng cúng bàn thờ gia tiên.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cúng Tất Niên Đặt Ở Đâu Cho Đúng Và Trang Nghiêm Nhất?
Các bước hóa vàng mã cúng giao thừa chuẩn nhất
Hóa vàng mã là nghi lễ quan trọng không kém việc chuẩn bị mâm cúng. Hóa đúng cách giúp thần linh, tổ tiên nhận được lộc và tiêu dùng ở âm giới.
Bước 1: Văn khấn hóa vàng mã
Sau khi thắp hương (khoảng 3 tuần hương), gia chủ tiến hành hóa vàng. Cần đọc bài khấn ngắn gọn:
“Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật.
Kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh.
Nay phút giao thừa năm cũ [Tên năm cũ] với năm mới [Tên năm mới].
Chúng con là: … sinh năm: …, ngụ tại: …
Thành tâm sắm sửa lễ vật, hóa tiền vàng kim ngân… thỉnh vong linh gia tiên nhận chút lễ bạc, tâm thành.
Kính cáo tôn thần, xin rước vong linh lại về âm giới.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần).”
Bước 2: Hướng dẫn đốt vàng mã
- Nơi đốt: Chọn nơi thoáng mát, sạch sẽ, tránh gió lớn và dễ gây hỏa hoạn. Tuyệt đối không đốt vàng mã ngay trong nhà hoặc nơi ẩm ướt.
- Thứ tự hóa:
- Hóa sớ (bài văn khấn) trước.
- Hóa vàng mã của thần linh (bộ vàng mã cúng giao thừa) trước.
- Hóa vàng mã của gia tiên sau.
- Cách đốt: Dùng que lửa châm vào chân đống vàng mã, để cháy tự nhiên. Không dùng nước dập lửa khi vàng chưa cháy hết.
Bước 3: Xử lý tro vàng mã
- Sau khi vàng mã cháy hết, để tro nguội hoàn toàn.
- Gom tro vào giấy sạch hoặc túi nilon.
- Mang ra sông lớn, hồ nước hoặc nơi đất sạch vứt bỏ (tro vàng mã không được để lẫn vào rác thải sinh hoạt).
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Ok Om Bok: Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc Của Người Khmer Nam Bộ
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Có cần cúng gà trống nguyên con không?
Theo truyền thống, cúng gà trống nguyên con là tốt nhất vì gà trống tượng trưng cho dương khí, xua đuổi tà ma. Tuy nhiên, nếu gia đình không ăn thịt hoặc điều kiện không cho phép, có thể thay bằng đồ chay hoặc các món ăn khác.
2. Có nên cúng xôi, chè vào mâm cúng ngoài trời không?
Có thể cúng xôi, chè vào mâm cúng ngoài trời, nhưng lưu ý không nên để quá lâu vì dễ hỏng. Nếu cúng nhiều mâm, nên cúng xôi chè vào mâm cúng gia tiên hoặc bàn thờ Táo.
3. Hóa vàng mã xong có nên dọn dẹp ngay không?
Sau khi hóa vàng mã xong, gia chủ nên dọn dẹp tro và dập tắt lửa hoàn toàn. Không nên để tro vàng mã qua đêm.
4. Nếu không có điều kiện cúng đầy đủ, nên bỏ qua mâm cúng nào?
Nếu không có điều kiện, có thể bỏ qua mâm cúng Táo Quân (cúng chung vào mâm gia tiên) hoặc chỉ cúng mâm cúng ngoài trời (Thần Linh). Tuy nhiên, mâm cúng ngoài trời là bắt buộc nhất.
5. Có nên cúng muối, gạo vào mâm cúng giao thừa không?
Theo quan niệm dân gian, cúng muối, gạo giúp cầu mong sự no ấm, đủ đầy. Bạn có thể đặt 1 bát muối và 1 bát gạo nhỏ trên mâm cúng ngoài trời hoặc bàn thờ gia tiên.
Việc chuẩn bị bộ cúng giao thừa không chỉ là nghi lễ mà còn là cách để mỗi người con hướng về cội nguồn, tổ tiên. Dù chọn bộ cúng đơn giản hay đầy đủ, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành tâm và sự thành kính. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện và chuẩn bị một đêm giao thừa ấm cúng, trọn vẹn cho gia đình.
Để khám phá thêm nhiều kiến thức văn hóa, phong tục Tết Nguyên Đán và các mẹo vặt đời sống hữu ích khác, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com thường xuyên nhé
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
