Tết Nguyên đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người dân Việt Nam, không chỉ là thời điểm để sum vầy bên gia đình mà còn là lúc để tri ân tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới. Để chuẩn bị cho một cái Tết trọn vẹn, việc nắm rõ các lễ cúng truyền thống là vô cùng cần thiết, giúp gia chủ thể hiện được lòng thành kính và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết các lễ cúng ngày Tết Nguyên đán 2025, từ đó giúp bạn đọc có sự chuẩn bị tươm tất nhất để đón một năm mới an khang, thịnh vượng.
Có thể bạn quan tâm: Ăn Đồ Cúng Cô Hồn Có Sao Không? Sự Thật Về Những Điều Kiêng Kỵ Và Khoa Học
Những lễ cúng quan trọng trong dịp Tết Nguyên đán
Dưới đây là tóm tắt các bước cốt lõi trong quy trình chuẩn bị các lễ cúng ngày Tết mà bạn cần ghi nhớ:
- Lễ cúng đưa ông Công – ông Táo: Diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp, nhằm tiễn các vị thần bếp về trời báo cáo công danh với Ngọc Hoàng.
- Lễ cúng tất niên: Được tổ chức vào chiều 30 Tết (hoặc 29 Tết tùy năm), đánh dấu kết thúc một năm cũ với mâm cơm gia đình ấm cúng.
- Lễ rước ông bà: Thực hiện vào ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp để rước hương linh ông bà, tổ tiên về đón Tết cùng con cháu.
- Lễ cúng giao thừa: Nghi lễ trọng đại diễn ra đúng khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, tống cựu nghinh tân.
- Lễ cúng Tân Niên: Cúng vào sáng mùng 1 Tết để chào đón năm mới, cầu mong tài lộc và may mắn.
- Lễ cúng Chiêu Điện và Tịch Điện: Thực hiện vào ngày mùng 2 Tết, lần lượt vào buổi sáng (mời ông bà dùng bữa) và buổi chiều (mời ông bà đi nghỉ).
- Lễ cúng hóa vàng: Diễn ra vào ngày mùng 3 Tết, nhằm tiễn đưa ông bà, tổ tiên trở về cõi âm sau khi đã ăn Tết cùng gia đình.
- Lễ cúng Thần Tài, Thổ Địa: Cúng vào ngày mùng 10 tháng Giêng để cầu mong tài lộc, thành công cho năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Đũa Hoa Cúng Mụ: Ý Nghĩa Thiêng Liêng Và Những Lưu Ý Không Thể Bỏ Qua
Giải thích chi tiết ý nghĩa và nghi lễ của từng ngày cúng
Việc chuẩn bị mâm cúng và thời gian cúng đúng chuẩn không chỉ là thủ tục mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Dưới đây là phân tích cụ thể cho từng lễ cúng trong dịp Tết Nguyên đán.
Lễ cúng Ông Công, Ông Táo
Đây là lễ cúng đầu tiên trong chuỗi các lễ cúng ngày Tết. Theo quan niệm dân gian, vào ngày 23 tháng Chạp, hai vị thần quản lý tài sản và giám sát việc bếp núc của gia đình sẽ trở về thiên đình để báo cáo mọi việc tốt xấu của gia chủ với Ngọc Hoàng. Vì thế, lễ tiễn đưa thường được chuẩn bị kỹ lưỡng với mong muốn mang lại may mắn cho gia đình.
Lễ cúng thường được tổ chức vào đêm 23 tháng Chạp. Ngoài bàn thờ và mâm đồ cúng thông thường, người Việt còn chuẩn bị một con cá chép. Sau khi hoàn thành lễ cúng, cá chép sẽ được phóng sinh, tượng trưng cho phương tiện đưa các vị thần về trời. Theo phong tục, sau 7 ngày (tức ngày 30 Tết), gia chủ sẽ làm lễ rước ông Táo về nhà với lễ vật tương tự.
Lễ cúng tất niên
Cúng tất niên là nghi thức đánh dấu sự kết thúc của một năm cũ, là một trong các lễ cúng ngày Tết quan trọng nhất. Mâm cỗ cúng tất niên cần được chuẩn bị chỉn chu, tươm tất. Đây không chỉ là dịp để tỏ lòng thành kính với gia tiên mà còn là khoảnh khắc các thế hệ trong gia đình quây quần bên mâm cơm đầm ấm.
Thông thường, lễ cúng tất niên sẽ diễn ra vào chiều 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp đối với những năm không có 30 Tết). Tuy nhiên, tùy điều kiện gia đình, các gia đình có thể tổ chức sớm hơn, từ ngày 16 đến ngày 30 tháng Chạp. Mâm cúng thường bao gồm bánh chưng, bánh Tết, nhang, trà, rượu, đèn, muối gạo, bánh mứt, xôi chè và các món mặn. Lễ cúng này mang ý nghĩa tiễn những điều không may mắn trong năm cũ và đón chờ những điều tốt lành trong năm mới.
Lễ rước ông bà
Lễ rước ông bà là một trong các lễ cúng ngày Tết thể hiện sự tri ân, tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên. Lễ mang ý nghĩa rước hương linh ông bà về đón Tết cùng con cháu và thường diễn ra vào thời điểm cuối năm cũ, nhằm ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp âm lịch.
Đây là nghi lễ trọng đại với giá trị văn hóa sâu sắc, nên thường được chuẩn bị kỹ càng với mâm cúng cùng các vật phẩm tín ngưỡng như nhang, rượu, vàng mã. Tùy vào phong tục từng gia đình, mâm cúng có thể là cỗ chay hoặc mặn, nhưng đều phải thể hiện được sự thành kính.
Lễ cúng Giao Thừa
Nghi thức cúng giao thừa có ý nghĩa vô cùng đặc biệt, còn gọi là lễ cúng trừ tịch hay “tống cựu nghinh tân”. Mục đích của lễ là tiễn các vị thần linh năm cũ và đón chào các vị thần linh của năm mới. Người ta thường chuẩn bị hai mâm cỗ cúng: một ngoài trời và một trong nhà để nghênh đón tài lộc và cầu gia đạo bình an.
Mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời thường gồm: 1 bát hương với 3 nén to, đĩa trái cây, hoa tươi, trầu cau, 2 ngọn nến, gà luộc, bánh, mứt, kẹo và trà rượu. Trong khi đó, mâm cỗ cúng trong nhà có thể là mâm mặn (bánh, xôi đậu xanh, giò chả) hoặc mâm ngọt (bánh, mứt, kẹo, hoa quả). Sau khi cúng giao thừa, mọi thành viên trong gia đình sẽ quây quần bên nhau, đón chào năm mới.
Lễ cúng Tân Niên
Nếu cúng tất niên để tiễn đưa năm cũ, thì cúng tân niên mang ý nghĩa chào đón năm mới và cầu mong cho gia đình một năm mới an khang thịnh vượng. Lễ cúng thường diễn ra vào đầu năm mới, cụ thể là buổi sáng mùng 1 Tết.
Bên cạnh mâm cúng, gia chủ cần chuẩn bị đồ cúng cần thiết theo nghi lễ. Sau khi hoàn thành, gia đình sẽ cùng nhau ngồi lại bên bàn ăn để thưởng thức bữa cơm Tân Niên và chia sẻ những niềm vui trong năm mới.
Lễ cúng Chiêu Điện và Tịch Điện
Đây là hai lễ được thực hiện vào cùng một ngày – Mùng 2 Tết. Trong đó, cúng Chiêu Điện vào buổi sáng mùng 2, mang ý nghĩa mời ông bà, tổ tiên về dùng bữa cơm cùng gia đình. Ngược lại, cúng Tịch Điện có nghĩa là mời ông bà, tổ tiên đi ngủ và được thực hiện vào buổi chiều mùng 2.
Tùy vào phong tục gia đình, có thể chuẩn bị mâm cơm mặn hoặc chay. Nhìn chung, mâm cỗ thường có các món cơ bản ngày Tết như bánh chưng, thịt heo, thịt gà, bánh Tết, dưa hành và cơm trắng.
Lễ cúng Hóa Vàng
Lễ cúng hóa vàng hay còn gọi là lễ đưa ông bà, diễn ra sau khi đã đón ông bà về ăn Tết cùng gia đình. Đây là một trong các lễ cúng ngày Tết nhằm bày tỏ sự hiếu kính, tri ân với tổ tiên. Thông thường, lễ cúng hóa vàng sẽ diễn ra vào ngày mùng 3 tháng Giêng, kèm theo đó là đốt vàng mã, hóa vàng để tiễn ông bà, tổ tiên về lại cõi âm. Ngoài vàng mã, mâm cơm cúng tiễn đưa là điều không thể thiếu, có thể là mâm cỗ mặn hoặc chay tùy truyền thống gia đình.
Lễ cúng Thần tài, Thổ địa
Thần Tài và Thổ địa là hai vị thần cai quản tài lộc, đất đai và sự thịnh vượng của gia đình. Do đó, trong các lễ cúng ngày Tết, cúng Thần Tài, Thổ Địa mang ý nghĩa cầu mong tài lộc, thành công và may mắn trong năm mới.
Thời điểm đẹp nhất để vía Thần Tài, Thổ Địa giao động từ 7 đến 9 giờ sáng ngày mùng 10 tháng Giêng. Đây là thời điểm đẹp trong ngày, có thể mang lại may mắn, tài lộc cho gia chủ.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Đi Chùa Đầu Năm: Văn Khấn Đầy Đủ Và Hướng Dẫn Chi Tiết
Cập nhật thời gian cúng các lễ dịp Tết Nguyên đán 2025
Năm 2025 Ất Tỵ sẽ bắt đầu từ 29/01/2025 đến ngày 16/02/2026 Dương lịch. Dưới đây là lịch c cụ thể cho các lễ cúng ngày Tết để bạn đọc dễ dàng theo dõi và chuẩn bị:
- Lễ cúng đưa ông Công – ông Táo: Từ 23 tháng chạp đến 30 tháng chạp âm lịch (Dương lịch: 22 – 28/1/2025).
- Lễ cúng tất niên: Thường được làm buổi chiều ngày 30 tháng chạp (Dương lịch: 28/01/2025).
- Lễ Rước ông bà: Ngày 29 – 30 tháng chạp (Dương lịch: 27-28/01/2025).
- Cúng đón Giao thừa: Đêm giao thừa, 30 tháng chạp (Dương lịch: 28/01/2025).
- Cúng đón Tân Niên: Mùng 1 tháng giêng (Dương lịch: 29/01/2025).
- Lễ cúng Châu Điện, Tịch điện: Mùng 2 tháng giêng (Dương lịch: 30/01/2025).
- Lễ cúng hóa vàng: Mùng 3 tháng giêng (Dương lịch: 31/01/2025).
- Lễ cúng Thần Tài, Thổ Địa: Mùng 10 tháng giêng (Dương lịch: 07/02/2025).
Để có thêm nhiều thông tin bổ ích về văn hóa, phong tục và các vấn đề pháp lý liên quan, bạn đọc có thể truy cập và tham khảo thêm tại chuaphatanlongthanh.com.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Giếng Cuối Năm: Ý Nghĩa, Bài Văn Khấn Và Nghi Thức Chuẩn
Kết luận
Việc chuẩn bị các lễ cúng ngày Tết Nguyên đán không chỉ là nghi thức đơn thuần mà còn là cách để mỗi người con Việt thể hiện lòng biết ơn, sự thành kính đối với tổ tiên và các vị thần linh. Hy vọng rằng những thông tin được tổng hợp trong bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn toàn diện và chi tiết nhất về các lễ cúng trong dịp Tết. Hãy chuẩn bị một cách tươm tất để chào đón một năm mới tràn đầy niềm vui, may mắn và thành công.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
