Lễ cúng Giao thừa là một trong những nghi thức quan trọng nhất của người Việt, diễn ra vào thời khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Đây không chỉ là nghi lễ mang tính văn hóa tâm linh mà còn là cách con cháu thể hiện lòng thành, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ cách chuẩn bị mâm cúng quan thần linh đêm 30 Tết sao cho vừa uy nghiêm, thành kính. Một mâm cúng được chuẩn bị chu đáo sẽ giúp gia chủ rước lộc vào nhà, đón một năm mới an khang, thịnh vượng.
Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn toàn diện về cách bài trí mâm cúng quan thần linh đêm 30 Tết, từ các món ăn cỗ mặn, cỗ chay cho đến bài văn khấn chuẩn xác. Dù bạn ở miền Bắc, Trung hay Nam, bạn đều có thể tham khảo để chuẩn bị một lễ cúng Giao thừa tươm tất nhất cho gia đình mình.
Có thể bạn quan tâm: Các Cách Bày Gà Cúng Đẹp, Đơn Giản Và Ý Nghĩa Nhất
Tổng quan về lễ cúng Giao thừa
Lễ cúng Giao thừa còn được gọi là lễ trừ tịch, có ý nghĩa xua đuổi những điều không may của năm cũ, đón chào năm mới với nhiều hy vọng. Mâm cúng thường được chia làm hai phần: mâm cúng Quan thần linh (thần linh cai quản đất đai, gia trạch) và mâm cúng gia tiên (tổ tiên của dòng họ). Trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung vào cách chuẩn bị mâm cúng Quan thần linh, là nghi lễ không thể thiếu để tạ ơn và cầu xin các vị thần bảo vệ cho gia trạch.
Mâm cúng thường được chuẩn bị với các món ăn mặn hoặc chay tùy theo tập quán của từng gia đình, nhưng quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và trang nghiêm. Hương, hoa, đèn nến, rượu, trà và vàng mã là những thứ không thể thiếu.
Có thể bạn quan tâm: Các Món Cúng Đầu Năm: Văn Khấn, Mâm Ngũ Quả, Mâm Cỗ Mặn Chuẩn Dân Gian
Cách chuẩn bị mâm cúng Quan thần linh
Mâm cúng Quan thần linh đêm 30 Tết không cần quá xa hoa nhưng phải tươm tất, sạch sẽ. Dưới đây là gợi ý chi tiết về các món ăn nên có trong mâm cỗ cúng Giao thừa.
Phần cỗ mặn
Đây là phần không thể thiếu trong mâm cúng Quan thần linh ở nhiều gia đình. Các món ăn phải được chế biến tinh khiết, trình bày gọn gàng, trang nghiêm. Một số món phổ biến bao gồm:
- Bánh chưng (hoặc bánh tét): Món ăn đặc trưng của ngày Tết, thể hiện sự biết ơn đối với trời đất, công lao của cha mẹ.
- Giò, chả: Các món ăn từ thịt lợn được xay nhuyễn, cuộn tròn và hấp chín,象征 cho sự trọn vẹn, sum vầy.
- Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: Xôi gấc màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc; xôi đậu xanh thể hiện sự ấm no, đủ đầy.
- Thịt gà luộc: Gà trống thiến hoặc gà cúng được luộc nguyên con, vàng ươm, da giòn. Đây là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ cúng Giao thừa, đặc biệt ở miền Bắc. Gà phải được làm sạch sẽ từ chiều 30.
- Các món ăn mặn khác: Tùy theo điều kiện và phong tục của từng gia đình, bạn có thể thêm các món như: nem rán, chả lụa, thịt kho tàu, canh măng, miến lòng gà… Quan trọng là các món ăn phải nóng sốt và trình bày đẹp mắt.
Phần cỗ chay và hoa quả
Bên cạnh cỗ mặn, mâm cúng Quan thần linh cũng cần có phần cỗ chay, hoa quả, bánh kẹo, mứt Tết, rượu/bia và các loại đồ uống khác. Đặc biệt, mâm cúng Quan thần linh thường không thể thiếu các lễ vật sau:
- Hương, hoa, đèn nến: Hương thơm để kết nối thế giới tâm linh, hoa tươi (thường là hoa cúc, hoa huệ), nến (đèn dầu) để thắp sáng, thể hiện sự thành kính.
- Trầu cau: Trầu têm cánh phượng, cau bổ tư là lễ vật truyền thống không thể thiếu trong các mâm cúng của người Việt.
- Nước sạch: Nước uống hoặc nước rửa tay cho thần linh.
- Tiền vàng mã: Gồm vàng hoa, tiền âm phủ, quần áo mã… để dâng cúng cho Quan thần linh.
Có thể bạn quan tâm: Các Món Canh Cúng Ngày Tết: Gợi Ý Chi Tiết Cho Mâm Cỗ Trọn Vẹn
Cách bài trí mâm cúng
Cách bày mâm cúng quan thần linh đêm 30 Tết uy nghiêm, thành kính đón phước lộc vào nhà ngay ngày đầu năm mới phụ thuộc vào không gian bàn thờ của mỗi gia đình. Tuy nhiên, nguyên tắc chung là gì?
Mâm cúng thường được đặt ở bàn thờ Thổ Công (bàn thờ thần linh). Nếu gia đình có bàn thờ gia tiên riêng, mâm cúng Quan thần linh sẽ được đặt ở bàn thờ này nhưng khấn riêng.
Về thứ tự bài trí:
- Trung tâm: Bát hương, đèn nến.
- Phía trước bát hương: Chén nước sạch, chén rượu, chén trà.
- Phía hai bên: Mâm cỗ mặn và mâm cỗ chay được sắp xếp cân đối. Món chính (bánh chưng, gà luộc) có thể đặt ở vị trí trang trọng nhất.
- Phía trước mâm cỗ: Trầu cau, hoa quả, bánh kẹo, mứt Tết.
Lưu ý, mâm cúng phải được dọn dẹp sạch sẽ, lau chùi bàn thờ kỹ lưỡng trước khi sắp lễ.
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Xôi Cúng Đẹp Mâm Ngũ Quả: Cẩm Nang Nấu Chi Tiết Từ A-z
Văn khấn cúng Giao thừa trong nhà
Văn khấn là phần quan trọng nhất trong nghi lễ cúng Giao thừa, thể hiện lòng thành và mong muốn của gia chủ. Dưới đây là bài văn khấn cúng Giao thừa trong nhà (cúng Quan thần linh và gia tiên) chuẩn nhất theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam:
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Nam mô Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật
Nam mô Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần
Các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh
Nay phút giao thừa năm cũ [năm cũ] với năm mới [năm mới]…
Chúng con là: [Họ và tên], sinh năm: [Năm sinh], hành canh: [Tuổi], ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ].
Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật- Thánh, dâng hiến tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ Thần, Phúc đức chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lể vật.
Con lại kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy)
Lưu ý khi cúng Giao thừa
Để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và đúng quy cách, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Nên cúng đúng vào thời khắc giao thừa (giờ Tý, khoảng từ 23h đêm 30 đến 1h sáng mùng 1). Tuy nhiên, nhiều gia đình cũng có thể cúng trước đó một vài giờ để tiện cho việc chuẩn bị.
- Thực hiện nghi lễ: Khi đến giờ cúng, gia chủ thắp hương, rót rượu, trà vào các chén đã chuẩn bị. Sau đó, đọc bài văn khấn một cách trang nghiêm, thành tâm. Sau khi khấn xong, gia chủ lạy 3 lạy.
- Đốt vàng mã: Sau khi khấn xong, gia chủ có thể hóa vàng mã. Lưu ý, nên đốt vàng mã ở nơi an toàn, tránh gây cháy nổ.
Việc chuẩn bị mâm cúng quan thần linh đêm 30 Tết tuy có phần công phu nhưng mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ cách bày mâm cúng quan thần linh đêm 30 Tết uy nghiêm, thành kính, từ đó chuẩn bị một cái Tết đầm ấm, sum vầy và tràn đầy may mắn. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều thông tin bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt nhé.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
