Lễ khai hạ đầu năm, còn được biết đến với tên gọi lễ hạ cây nêu, là một nghi thức truyền thống đánh dấu sự kết thúc của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đưa mọi người trở lại với nhịp sống thường ngày. Đây không chỉ là một phong tục đơn thuần mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện sự tri ân với tổ tiên và thần linh, cũng như cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về ý nghĩa, cách chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn chi tiết nhất cho nghi thức này.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Hành Binh Hành Khiển: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Văn Khấn Đầy Đủ
Ý nghĩa và thời gian thực hiện lễ khai hạ
Lễ khai hạ hay còn gọi là lễ hạ nêu là nghi thức báo hiệu đã kết thúc Tết Nguyên đán. Nghi thức này thường được tổ chức từ ngày mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng âm lịch, tùy thuộc vào điều kiện và công việc của mỗi gia đình. Theo phong tục xưa, cây nêu được dựng lên từ ngày 23 tháng Chạp hoặc tối thiểu là ngày 30 Tết với ý nghĩa xua đuổi tà ma, những điều không may mắn của năm cũ và chào đón thần linh, tài lộc về với gia đình trong những ngày đầu năm.
Khi hoàn thành xong các nghi lễ Tết, gia chủ sẽ làm lễ khai hạ để tiễn thần linh trở về trời và hạ cây nêu xuống, báo hiệu mọi hoạt động vui chơi ngày Tết đã kết thúc. Đây cũng là lúc mọi người quay lại với công việc làm ăn, buôn bán thường ngày. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, tục dựng nêu không còn phổ biến ở nhiều nơi, nhưng ý nghĩa cầu phúc, cầu bình an vẫn được duy trì thông qua việc chuẩn bị mâm cúng ngoài trời.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Hóa Vàng Thổ Công: Những Điều Cần Biết Và Nghi Lễ Chuẩn Xác
Lễ vật cần chuẩn bị cho lễ khai hạ
Việc chuẩn bị mâm lễ vật cho lễ khai hạ không quá phức tạp nhưng cần phải thành tâm. Tùy theo điều kiện từng gia đình mà mâm cúng có thể là mâm cơm hoặc mâm xôi, chay hoặc mặn đều được. Những lễ vật cơ bản cần có bao gồm:
- Mâm cơm cúng: Có thể là cơm hoặc mặn tùy gia đình.
- Hương hoa phẩm vật: Bao gồm nhang, hoa tươi (hoa cúc, hoa vạn thọ…), hoa quả tươi.
- Đồ cúng: Giọt dầu (dầu dừa), rượu, đĩa gạo, đĩa muối.
- Vàng mã: Tiền vàng, sớ.
Gia chủ cần bày biện lễ vật đầy đủ và chỉnh tề ở không gian ngoài trời, sau đó tiến hành thắp hương và khấn vái. Lưu ý, khi làm lễ khai hạ, gia chủ nên khấn xin phép các cụ trong nhà trước, sau đó mới tiến hành làm lễ ở ngoài trời.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chọn Gà Đông Tảo Cúng Tết: Tiêu Chí Và Cách Phân Biệt Chuẩn Nhất
Bài văn khấn lễ khai hạ đầu năm chuẩn nhất
Bài văn khấn lễ khai hạ cần được đọc với lòng thành tâm và trang nghiêm. Dưới đây là bài khấn chuẩn theo văn khấn dân gian mà bạn có thể tham khảo:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
- Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Ngài đương niên hành khiển năm [năm hiện tại], ngài Bản cảnh Thành Hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch Tôn thần.
- Các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại tiên linh.
Hôm nay là ngày mùng … tháng Giêng năm …, chúng con là … hiện cư ngụ tại … (địa chỉ đầy đủ).
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, trà tửu lễ nghi, cung bày trước án. Kính cẩn thưa trình: Tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua, nay xin lễ tạ Tôn thần, rước tiễn âm linh trở về âm cảnh.
Kính xin lưu phúc, lưu ân, phù hộ độ trì dương cơ âm trạch, mọi chỗ tốt lành, con cháu được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng. Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tiến dâng, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám.
Nam Mô Chứng Minh Sư Bồ Tát! (3 lần)
Sau khi đọc xong bài văn khấn, gia chủ đợi hương tàn hoặc hết một tuần hương thì tiến hành hóa sớ, hóa vàng. Sau đó, người ra nhấc cây nêu lên (nếu gia đình có dựng nêu). Cây nêu sau khi được nhấc lên không được để trong nhà mà phải để ở nơi khô ráo, thoáng sạch bên ngoài.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giàng Là Gì? Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Bước Chu Bị Nghi Lễ Trọn Vẹn
Kết luận
Mặc dù tục dựng và hạ cây nêu không còn phổ biến như trước đây, nhưng lễ khai hạ vẫn là một nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ. Đây là dịp để mỗi gia đình thể hiện lòng biết ơn, cầu mong những điều tốt đẹp cho một năm mới. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về lễ khai hạ và có thể chuẩn bị một nghi thức trọn vẹn. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều bài viết bổ ích về văn hóa và phong tục tập quán Việt Nam.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
