Cúng mở cửa mả, hay còn gọi là lễ Tam Chiêu, là một nghi thức tâm linh quan trọng trong phong tục tang ma của người Việt. Đây không chỉ là hành động đơn thuần để khép lại tang lễ, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về việc “mở lối” cho linh hồn người đã khuất trở về cõi vĩnh hằng. Việc chuẩn bị một mâm cúng mở cửa mả tươm tất, đúng nghi thức thể hiện tấm lòng thành kính và sự chu toàn của con cháu đối với người thân đã mất.
Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết và đầy đủ nhất về lễ cúng mở cửa mả, từ ý nghĩa, thời gian, lễ vật cho đến các quy trình thực hiện chuẩn xác nhất. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá để buổi lễ diễn ra trang nghiêm và tốt đẹp nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Thần Tài Rằm Tháng 7: Lễ Vật, Văn Khấn Và Những Điều Cần Biết
Những điều cần biết về lễ cúng mở cửa mả
Theo quan niệm dân gian, Phật giáo và Nho giáo, lễ cúng mở cửa mả đóng vai trò then chốt trong quá trình đưa linh hồn người chết về nơi an nghỉ cuối cùng. Vào ngày thứ ba sau khi an táng, gia đình sẽ tổ chức nghi lễ này để đánh dấu sự chuyển tiếp từ cõi trần sang cõi âm.
Theo quan niệm dân gian, vong linh vẫn còn quanh quẩn bên mộ trong vài ngày đầu sau khi mất, chưa tìm được lối về. Lễ mở cửa mả như một lời đánh thức và dẫn đường chỉ lối cụ thể. Trong khi đó, Phật giáo xem đây là giai đoạn thân trung ấm, linh hồn cần sự giúp đỡ về mặt tinh thần và công đức để siêu thoát. Nho giáo lại đề cao đạo hiếu, coi đây là nghi thức tri ân, giữ mối liên kết thiêng liêng giữa người sống và người đã khuất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Đổ Bê Tông Sàn: Lễ Vật, Văn Khấn Và Quy Trình Chuẩn Nhất
Lễ vật cần chuẩn bị cho mâm cúng mở cửa mả
Việc chuẩn bị mâm cúng mở cửa mả đòi hỏi sự tỉ mỉ và đầy đủ. Lễ vật thường được chia thành hai phần chính: lễ vật cúng vong linh tại mộ và lễ vật cúng thần linh, thổ địa xung quanh khu vực an táng.
1. Lễ vật cúng vong linh
Đây là phần lễ vật chính để dâng lên linh hồn người đã khuất, bao gồm các items sau:
- Hoa và Trái cây: Một bình hoa cúc lớn (màu vàng hoặc trắng) và một đĩa trái cây tươi ngon (khoảng 3kg), ưu tiên các loại quả thường dùng trong cúng bái như táo, cam, chuối, thanh long.
- Đồ ăn chay mặn: Gồm 3 phần chè và xôi (có thể là xôi đậu xanh hoặc xôi gấc), 1 đĩa bánh kẹo các loại.
- Tam sên: Đây là lễ vật không thể thiếu, bao gồm thịt luộc, tôm càng và trứng luộc (luộc cả quả).
- Gà trống sống: Một con gà trống tơ (hoặc gà trống lớn) còn sống, dùng để tế linh thiêng.
- Cơm, muối, gạo: Đĩa gạo và muối trắng để ở hai bên mâm cúng.
- Tiền vàng mã: Sét tiền vàng mã các loại (vàng lá, vàng thoi, quần áo giấy…) tùy theo tập quán từng vùng.
- Đèn và Nhang: Cặp đèn sáp thơm và một bó nhang trầm lớn.
- Nước và Rượu: 3 chai nước suối, 1 chai rượu trắng và 1 ấm trà.
- Trầu cau: Đĩa trầu têm cau (thường là 5 quả cau và 5 lá trầu).
- Ngũ đậu: Đĩa ngũ đậu (các loại đậu như đỗ đen, đỗ xanh, đỗ tương…) khoảng 0.5kg.
- Cây mía: Cây mía còn ngọn (dùng để làm “cầu” cho linh hồn đi qua).
- Bộ thang tre: Đây là vật phẩm đặc biệt quan trọng. Bộ thang tre gồm 7 bậc (nếu người mất là nam) hoặc 9 bậc (nếu người mất là nữ), kèm theo 3 ống trúc đựng gạo, muối, nước và 5 thẻ bùa. Đây là dụng cụ để linh hồn trèo lên trời.
2. Lễ vật cúng đất đai – thần linh trấn mộ
Bên cạnh lễ vật cho vong linh, gia đình cần chuẩn bị một mâm lễ riêng để cúng thần linh, thổ địa tại khu vực mộ phần, cầu xin sự che chở và cho phép linh hồn được rời đi. Mâm lễ này thường bao gồm:
- Hoa cúc, trái cây (có thể dùng chung với mâm cúng vong).
- 5 phần chè + xôi.
- Giấy tiền vàng mã.
- Đèn sáp thơm, nước suối.
- Một bó nhang trầm lớn (dùng chung cho cả hai lễ).
Hiện nay, nhiều gia đình lựa chọn sử dụng dịch vụ mâm cúng trọn gói để đảm bảo đầy đủ lễ vật. Giá dịch vụ trọn gói tham khảo thường dao động around 2.500.000 VNĐ/lễ, tùy vào quy mô và yêu cầu cụ thể.
Có thể bạn quan tâm: Vàng Mã Cúng 100 Ngày: Cẩm Nang Chuẩn Bị Đầy Đủ Và Ý Nghĩa
Thời gian và quy trình thực hiện lễ cúng mở cửa mả
Thời gian cúng mở cửa mả
Thời gian tổ chức lễ cúng mở cửa mả phù hợp nhất là vào sáng sớm hoặc trước 12h trưa. Đây là lúc dương khí thịnh vượng, giúp buổi lễ diễn ra suôn sẻ và linh thiêng. Gia đình nên tránh cúng vào chiều tối vì lúc này âm khí mạnh, dễ gây ảnh hưởng đến người thực hiện lễ và không đúng với truyền thống.
Quy trình thực hiện nghi lễ
Để buổi lễ diễn ra trang nghiêm, cần tuân thủ các bước sau:
- Dọn dẹp mộ phần: Vệ sinh khu vực xung quanh mộ, quét dọn lá rụng, cỏ dại để tạo không gian sạch sẽ.
- Bày biện lễ vật: Xếp lễ vật lên mâm theo thứ tự hợp lý. Mâm cúng vong linh đặt trước mộ, mâm cúng thần linh đặt sang một bên.
- Thắp nhang và khấn: Người đại diện gia đình (thường là trưởng nam hoặc người có uy tín) thắp nhang, bắt đầu bài văn khấn. Nội dung khấn cần ghi rõ tên tuổi, ngày tháng năm sinh của người đã khuất, cùng lời cầu xin thần linh cho phép linh hồn được về nhà.
- Thực hiện nghi thức “mở cửa”: Sau khi khấn xong, người thực hiện lễ sẽ dùng cây mía (hoặc gậy) chỉ vào các hướng Đông, Tây, Nam, Bắc để “mở đường” cho linh hồn.
- Hóa vàng mã: Sau khi nhang gần tàn, gia đình sẽ hóa tiền vàng mã. Lưu ý, chỉ đốt phần vàng mã dành cho vong linh, phần vàng mã cho thần linh thường giữ lại hoặc hóa ở nơi khác.
- Kết thúc lễ: Gia đình làm lễ tạ thần linh, sau đó hạ lễ vật. Đồ ăn có thể mang về dùng (trừ phần chè, xôi dâng lên vong linh thường được giữ lại hoặc phát chẩn).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Văn Khấn Gia Tiên Tại Nhà: 75 Mẫu Nôm Truyền Thống Từ A-z
Những lưu ý quan trọng khi cúng mở cửa mả
Để tránh những sai sót không đáng có, gia đình cần ghi nhớ những điều sau:
- Nên:
- Mời người có kinh nghiệm dẫn lễ (thầy cúng hoặc người am hiểu phong tục) để nghi thức được chuẩn xác.
- Chuẩn bị đầy đủ lễ vật theo truyền thống, không nên cắt giảm.
- Dọn sạch khu vực mộ phần trước khi bày lễ.
- Ăn mặc nghiêm trang, lịch sự, tránh trang phục sặc sỡ, hở hang.
- Thắp nhang đủ số lượng, khấn đúng tên, tuổi người mất.
- Không nên:
- Tổ chức sơ sài, thiếu nghi lễ – dễ bị xem là thiếu thành kính và có thể làm linh hồn không yên.
- Nô đùa, gây ồn ào hoặc có thái độ bất kính tại khu vực mộ phần.
- Mang đồ cúng về ăn tại chỗ (đặc biệt là phần cúng vong linh) mà nên hóa vàng hoặc phát chẩn.
Nên đặt mâm cúng mở cửa mả ở đâu uy tín?
Việc chuẩn bị một mâm cúng đầy đủ lễ vật và đúng nghi thức đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Nếu gia đình không có kinh nghiệm hoặc ở xa khu vực an táng, việc tìm đến các dịch vụ cung cấp mâm cúng trọn gói là một giải pháp tối ưu.
Một trong những đơn vị uy tín được nhiều người tin tưởng hiện nay là Hoa Viên Bình An – Long Thành. Với kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực tang lễ, Hoa Viên Bình An cung cấp dịch vụ mâm lễ cúng mở cửa mả trọn gói đảm bảo:
- Lễ vật đầy đủ, đúng truyền thống: Các lễ vật được tuyển chọn kỹ lưỡng, tươi ngon và chuẩn bị tươm tất.
- Dịch vụ tận tâm: Nhân viên phục vụ tận nơi, đúng giờ, hỗ trợ bày biện lễ trang nghiêm.
- Minh bạch chi phí: Giá công khai, rõ ràng, không phát sinh chi phí ẩn.
Ngoài ra, tại đây còn có các dịch vụ hỗ trợ tang lễ khác, giúp gia đình giảm bớt gánh nặng trong thời kỳ tang tóc. Bạn có thể tham khảo thêm các bài viết về phong tục tập quán tại chuaphatanlongthanh.com để có cái nhìn tổng quan hơn.
Kết luận
Lễ cúng mở cửa mả không chỉ là một nghi thức tâm linh đơn thuần, mà còn là biểu hiện cao đẹp của đạo hiếu và lòng biết ơn của con cháu đối với người đã khuất. Chuẩn bị một mâm lễ đúng nghi thức, đầy đủ vật phẩm và tổ chức trang trọng sẽ giúp linh hồn an lòng siêu thoát, gia đạo được bình an. Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp bạn đọc có cái nhìn chi tiết và đầy đủ nhất để tổ chức một buổi lễ thành công tốt đẹp.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
