Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Thượng Nguyên, là một trong những lễ cúng lớn nhất trong năm của người Việt Nam. Đây không chỉ là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới mà còn là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và Phật giáo. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn không biết nên cúng Rằm tháng Giêng vào ngày nào, giờ nào thì tốt nhất để cầu mong một năm mới bình an, may mắn.
Việc xác định thời gian cúng đúng đắn không chỉ giúp gia chủ an tâm mà còn theo quan niệm dân gian, chọn được giờ lành, ngày tốt sẽ giúp lễ cúng linh thiêng hơn, được thần Phật chứng giám. Dưới đây là những thông tin tổng hợp chi tiết về thời gian, mâm cỗ cũng như những lưu ý quan trọng khi cúng Rằm tháng Giêng.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mở Cửa Mả: Cẩm Nang Chuẩn Xác Về Nghi Thức, Lễ Vật Ý Nghĩa
Tóm tắt các bước cúng Rằm tháng Giêng chuẩn nhất
- Chuẩn bị ban thờ: Dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, lau dọn bát hương cẩn thận (không xê dịch bát hương) trước khi thắp hương.
- Lựa chọn ngày cúng: Ngày cúng tốt nhất là chính Rằm (ngày 15/1 Âm lịch). Nếu bận rộn, có thể cúng từ ngày 14/1 Âm lịch.
- Chọn giờ cúng: Giờ Ngọ (11h – 13h) là khung giờ đẹp nhất. Các giờ Thìn (7h – 9h), Mùi (13h – 15h) cũng rất tốt.
- Sắm lễ: Chuẩn bị mâm cúng chay (dâng Phật) và mâm cúng mặn (dâng gia tiên). Thành tâm là quan trọng nhất, không cần quá xa hoa.
- Thực hiện nghi lễ: Thắp hương (thường theo số lẻ), đọc văn khấn thành tâm, khấn vái chỉnh tề.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Thần Tài Rằm Tháng 7: Lễ Vật, Văn Khấn Và Những Điều Cần Biết
Những điều cần biết về thời gian cúng Rằm tháng Giêng
Rằm tháng Giêng năm 2021 (Tân Sửu) rơi vào ngày 15 tháng 1 Âm lịch, tức thứ Sáu ngày 26/2/2021 dương lịch. Đây là ngày Ất Tỵ, ngũ hành Hỏa, thuộc ngày Hoàng đạo. Dưới đây là chi tiết về việc chọn ngày và giờ cúng để bạn tham khảo.
Nên cúng chính Rằm hay cúng sớt?
Theo quan niệm truyền thống, Rằm tháng Giêng nên cúng vào chính ngày rằm (ngày 15/1 Âm lịch). Sở dĩ như vậy vì đây là ngày trăng sáng nhất của năm, theo tín ngưỡng Phật giáo, đây là lúc Đức Phật giáng lâm, gia ân độ trì cho chúng sinh. Do đó, việc cúng vào ngày này mang ý nghĩa cầu mong sự chứng giám của thần linh, Phật tổ cho một năm mới bình an, may mắn.
Tuy nhiên, thực tế cuộc sống hiện đại khiến nhiều gia đình không thể sắp xếp được vào đúng ngày chính Rằm. Theo các chuyên gia văn hóa, gia chủ có thể linh động cúng Rằm tháng Giêng vào ngày 14/1 Âm lịch (còn gọi là cúng “sớt” hoặc cúng sớm). Thời gian cúng không quá bắt buộc, miễn là hoàn thành trước 19h ngày 15/1 Âm lịch. Điều này giúp các gia đình bận rộn vẫn có thể chuẩn bị mâm lễ tươm tất mà không lo trễ nải.
Khung giờ đẹp nhất để cúng Rằm tháng Giêng
Việc chọn giờ cúng cũng là một phần quan trọng trong nghi thức thờ cúng. Lệ xưa cho rằng, cúng Rằm tháng Giêng vào giờ Ngọ (từ 11h trưa đến 13h) là thời điểm tốt nhất. Đây là lúc dương khí thịnh nhất, mọi người tin rằng đây là khung giờ thần Phật giáng thế, sẽ chứng nghiệm cho lòng thành của gia chủ.
Nếu không sắp xếp được giờ Ngọ, gia chủ có thể chọn các khung giờ hoàng đạo khác vào ngày chính Rằm hoặc ngày 14 để tiến hành nghi lễ:
Vào ngày chính Rằm (15/1 Âm lịch):
- Giờ Thìn (7h – 9h).
- Giờ Ngọ (11h – 13h).
- Giờ Mùi (13h – 15h).
Vào ngày 14 tháng Giêng (nếu cúng sớm):
- Giờ Thìn (7h – 9h).
- Giờ Tỵ (9h – 11h).
- Giờ Thân (15h – 17h).
- Giờ Dậu (17h – 19h).
Như vậy, tùy vào điều kiện thời gian mà bạn có thể chọn khung giờ phù hợp, miễn là tâm thành kính và lễ vật được chuẩn bị chu đáo.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Đổ Bê Tông Sàn: Lễ Vật, Văn Khấn Và Quy Trình Chuẩn Nhất
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì?
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng không cần quá xa hoa nhưng phải tươm tất, thể hiện được lòng thành. Tùy theo ban thờ Phật hay ban thờ gia tiên mà mâm cỗ sẽ có sự khác biệt.
Mâm cúng gia tiên (cỗ mặn)
Với ban thờ gia tiên, mâm cỗ mặn thường không thể thiếu thịt gà, bánh chưng. Gà cúng (thường để nguyên con hoặc chặt miếng) là vật cúng tế linh thiêng, tượng trưng cho sự no ấm, đủ đầy.
Ngoài ra, mâm cỗ mặn còn bao gồm:
- Giò, chả: Biểu tượng của sự sung túc.
- Canh dưỡng sinh: Hoặc các món canh ninh hầm thanh đạm.
- Rau củ quả trang trí: Tạo màu sắc hài hòa cho mâm cơm.
- Hương, hoa tươi: Hoa cúc vàng, cúc vạn thọ, huệ trắng là những loại hoa thường được dùng.
- Vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu.
Mâm cúng Phật (cỗ chay)
Đối với các gia đình có bàn thờ Phật, mâm cúng chay thường bao gồm:
- Hoa quả tươi: Chọn các loại quả tươi ngon, đẹp mắt.
- Chè, xôi: Các món ngọt như chè, xôi hoặc bánh trôi nước.
- Bánh kẹo.
- Các món ăn chay: Có thể chế biến các món chay thanh đạm dâng Phật.
Một lưu ý quan trọng là nếu gia đình không có ban thờ Phật thì chỉ cần một mâm cúng gia tiên là đủ. Việc chuẩn bị mâm cỗ nên “tùy tiền biện lễ”, dựa vào kinh tế gia đình, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.
Có thể bạn quan tâm: Vàng Mã Cúng 100 Ngày: Cẩm Nang Chuẩn Bị Đầy Đủ Và Ý Nghĩa
Các lưu ý quan trọng khi cúng Rằm tháng Giêng
Bên cạnh việc chọn ngày giờ và chuẩn bị mâm cỗ, gia chủ cần chú ý những điểm sau để nghi lễ được trọn vẹn:
1. Dọn dẹp ban thờ trước khi cúng
Vào ngày Rằm tháng Giêng, các gia đình thường lau dọn bàn thờ. Lưu ý quan trọng là không xê dịch bát hương. Trước khi lau dọn, nên thắp 1 nén hương khấn xin Thần linh Thổ địa, tổ tiên về việc sẽ lau dọn ban thờ để chuẩn bị lễ cúng.
2. Mua sắm đồ cúng lễ
Nên chọn hoa tươi để dâng lên ban thờ, tránh dùng hoa quả giả. Các loại hoa thường dùng là hoa cúc vàng, cúc vạn thọ, huệ trắng. Tránh dùng các loại hoa dại, hoa có gai hoặc mùi hương quá nồng.
3. Cách thắp hương
Khi thắp hương, người dân thường thắp theo số lẻ (1, 3, 5 nén) vì số lẻ tượng trưng cho phần âm. Chỉ nên thắp từ 1 đến 3 nén hương trên mỗi bát hương để tránh khói bụi làm ô uế ban thờ.
4. Trang phục và thái độ
Khi thắp hương, cần ăn mặc chỉnh tề, lịch sự. Không mặc quần đùi, áo cộc hay ăn mặc luộm thuộm. Đặc biệt, khi khấn vái cần thành tâm, thể hiện sự tôn trọng đối với các vị Phật, thần linh và tổ tiên.
5. Không đốt quá nhiều vàng mã
Theo quan niệm hiện đại và hướng dẫn của các cơ quan văn hóa, việc đốt vàng mã nên tiết chế, chỉ đốt một lượng vừa phải. Tâm thành là quan trọng nhất, không nên lạm dụng đốt nhiều vàng mã gây tốn kém và ô nhiễm môi trường.
Kết luận
Cúng Rằm tháng Giêng là truyền thống văn hóa đẹp của người Việt, thể hiện lòng biết ơn và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới. Dù cúng vào ngày 14 hay 15, cúng vào giờ nào, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm của gia chủ. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều thông tin văn hóa, ẩm thực và mẹo vặt gia đình hữu ích khác tại chuaphatanlongthanh.com để chuẩn bị cho các dịp lễ tết được trọn vẹn hơn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
